Aile İçi Şiddet ve 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Tedbirleri

⚖️ Aile İçi Şiddet Nedir?

Aile içi şiddet, aynı çatı altında yaşayan veya aile bağıyla birbirine bağlı olan bireyler arasında uygulanan fiziksel, psikolojik, cinsel veya ekonomik her türlü şiddeti ifade eder. Türk hukukunda aile içi şiddet ayrı bir suç tipi olarak düzenlenmemiş olup bu kapsamda işlenen fiiller kasten yaralama, tehdit, hakaret, cinsel saldırı gibi Türk Ceza Kanunu’ndaki çeşitli suç tipleri üzerinden cezalandırılmaktadır. Ancak 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, mağdurları korumaya yönelik özel tedbirler öngörmektedir.

Savun Hukuk

Aile içi şiddetin türleri arasında fiziksel şiddet (dövme, itme, yaralama), psikolojik şiddet (aşağılama, tehdit, korkutma, yıldırma), cinsel şiddet (zorla cinsel ilişki, istenmeyen cinsel davranışlar), ekonomik şiddet (çalışmasını engelleme, gelire el koyma, ekonomik bağımlılık yaratma) ve dijital şiddet (sosyal medya hesaplarını kontrol etme, takip uygulamaları) yer almaktadır.

⚖️ 6284 Sayılı Kanun Nedir?

6284 sayılı “Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun”, 20 Mart 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun amacı; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kanun, şiddet mağdurlarının cinsiyetine bakılmaksızın tüm aile bireylerini kapsamakta olup kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve engelli bireyler başta olmak üzere şiddete maruz kalan ya da kalma riski taşıyan herkesi koruma altına almaktadır.

⚖️ 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Tedbirleri

Mülki Amir (Valilik/Kaymakamlık) Tarafından Verilecek Tedbirler

Mülki amir tarafından verilebilecek koruma tedbirleri arasında; mağdura barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım yapılması, psikolojik, mesleki ve hukuki danışmanlık hizmeti verilmesi, geçici koruma altına alınması ve kreş imkânı sunulması gibi destekleyici tedbirler bulunmaktadır. Bu tedbirler mağdurun talebi üzerine ya da resen verilebilir.

Hâkim Tarafından Verilecek Tedbirler

Aile mahkemesi hâkimi tarafından şiddet uygulayan kişi hakkında verilebilecek önleyici tedbirler şunlardır: şiddet mağduruna karşı şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması; müşterek konuttan derhal uzaklaştırılması ve konutun mağdura tahsis edilmesi; mağdurun bulunduğu konut, okul ve işyerine yaklaşmaması; mağdurun eşyalarına zarar vermemesi; mağduru iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi; silahlarını kolluk kuvvetlerine teslim etmesi; alkol veya uyuşturucu bağımlılığının bulunması halinde tedavi programına katılması ve sağlık kuruluşuna başvurması gibi tedbirler yer almaktadır.

⚖️ Koruma Kararına Başvuru Yolları

Şiddet mağdurları koruma tedbiri kararı almak için birden fazla yola başvurabilir. Bu başvuru yolları arasında doğrudan aile mahkemesine başvuru, cumhuriyet başsavcılığına başvuru, kolluk kuvvetlerine (polis veya jandarma) başvuru, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM) aracılığıyla başvuru ve ALO 183 sosyal destek hattı üzerinden başvuru yer almaktadır.

Acil durumlarda kolluk kuvvetleri, hâkim kararı olmaksızın gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bazı tedbirleri resen uygulayabilir. Bu durumda alınan tedbirler derhal hâkimin onayına sunulur ve hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.

⚖️ Aile İçi Şiddette Uygulanan TCK Hükümleri

Kasten Yaralama (TCK 86)

Aile içi şiddette en sık karşılaşılan suç tipi kasten yaralamadır. TCK 86/3-a maddesi uyarınca kasten yaralama suçunun üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralamada normalde 6 ay ile 1 yıl 6 ay arası hapis cezası öngörülürken, eşe karşı işlenmesi halinde bu ceza 9 ay ile 2 yıl 3 aya kadar çıkabilir.

Tehdit (TCK 106)

Aile bireylerinden birini hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Tehdidin silahla veya birden fazla kişiyle birlikte yapılması halinde ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapis olarak uygulanır.

Eziyet (TCK 96)

Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine ya da aşağılanmasına yol açacak davranışlarda bulunan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu suçun eşe veya çocuklara karşı işlenmesi halinde ceza 3 yıldan 8 yıla kadar hapis olarak uygulanır. Sistematik aile içi şiddet vakalarında eziyet suçu gündeme gelebilir.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma (TCK 109)

Aile içi şiddet kapsamında mağdurun eve kapatılması, dışarı çıkmasının engellenmesi gibi fiiller kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturur. Temel ceza 1 yıldan 5 yıla kadar hapis olup eşe karşı işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır.

⚖️ Koruma Kararının İhlali ve Yaptırımları

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararlarına aykırı davranan kişi hakkında tazyik hapsi uygulanır. İlk ihlalde, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsine hükmedilir. Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında ise zorlama hapsinin süresi 15 günden 30 güne kadar artırılır. Ancak verilecek zorlama hapsi süreleri toplamda 6 ayı geçemez.

Tazyik hapsi bir ceza değil, koruma kararına uyumu sağlamak amacıyla uygulanan bir yaptırımdır. Bu nedenle tazyik hapsi adli sicil kaydına işlenmez ve erteleme, paraya çevirme gibi seçenek yaptırımlara dönüştürülemez. Şiddet uygulayan kişi tedbir kararına uyduğu takdirde tazyik hapsi sona erer.

⚖️ Uzaklaştırma Kararı Nedir?

Uzaklaştırma kararı, 6284 sayılı Kanun kapsamında en sık uygulanan koruma tedbirlerinden biridir. Bu karar ile şiddet uygulayan kişinin müşterek konuttan uzaklaştırılması, mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaması ve iletişim kurmaması sağlanır. Uzaklaştırma kararı en fazla 6 ay süreyle verilir ancak gerekli görülmesi halinde süre uzatılabilir.

Uzaklaştırma kararına itiraz, kararın tefhim veya tebliğinden itibaren 2 hafta içinde aile mahkemesine yapılır. İtiraz, kararın uygulanmasını durdurmaz; yani itiraz süreci devam ederken uzaklaştırma kararı geçerliliğini korur. Mahkeme itirazı bir hafta içinde karara bağlar.

⚖️ Aile İçi Şiddette Mağdurun Hakları

Aile içi şiddet mağdurlarının 6284 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında pek çok hakkı bulunmaktadır. Mağdurlar, ücretsiz barınma hizmetinden yararlanabilir, geçici maddi yardım alabilir, ücretsiz hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti talep edebilir, psikolojik destek alabilir ve kimlik bilgilerinin gizli tutulmasını isteyebilir. Ayrıca mağdurlar, şiddet uygulayan kişiden nafaka talep edebilir ve boşanma davası açabilir.

ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi), aile içi şiddet mağdurlarına 7 gün 24 saat hizmet veren kurumlardır. Mağdurlar bu merkezlere doğrudan başvurarak barınma, danışmanlık ve koruma tedbirleri talep edebilir. ALO 183 hattı da şiddet ihbarı ve destek talebi için kullanılabilir.

⚖️ Sıkça Sorulan Sorular

Uzaklaştırma kararı ne kadar sürede alınır?

Acil durumlarda kolluk kuvvetleri gecikmesinde sakınca bulunan hallerde derhal tedbir uygulayabilir. Hâkim kararıyla verilen uzaklaştırma kararları ise başvurudan itibaren genellikle 24 saat içinde verilir.

Koruma kararı için delil gerekli midir?

Hayır, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri kararı verilebilmesi için herhangi bir delil sunma zorunluluğu bulunmamaktadır. Mağdurun beyanı yeterli kabul edilir.

Erkekler de koruma kararı alabilir mi?

Evet, 6284 sayılı Kanun cinsiyete bakılmaksızın şiddete uğrayan tüm bireyleri kapsamaktadır. Erkek mağdurlar da aynı koruma tedbirlerinden yararlanabilir.

Uzaklaştırma kararına uyulmazsa ne olur?

Uzaklaştırma kararına uymayan kişi hakkında ilk seferde 3 ila 10 gün, tekrarında 15 ila 30 gün tazyik hapsi uygulanır. Toplamda 6 ayı geçmemek üzere zorlama hapsi verilebilir.