⚖️ Şikayete Bağlı Suç Nedir?
Şikayete bağlı suçlar, soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için mağdurun veya suçtan zarar gören kişinin şikâyetçi olmasının arandığı suçlardır. Bu tür suçlarda savcılık, şikâyet olmadan kendiliğinden soruşturma başlatamaz. TCK madde 73, şikâyete bağlı suçların genel çerçevesini düzenlemektedir.
Şikâyete bağlı suçlar genellikle toplumsal düzeni doğrudan tehdit etmeyen, daha çok bireyin özel alanını ilgilendiren suçlardır. Kanun koyucu bu suçlarda mağdurun iradesine öncelik tanımıştır.
⚖️ Başlıca Şikayete Bağlı Suçlar
TCK’da düzenlenen önemli şikâyete bağlı suçlar şunlardır:
Kasten yaralama (TCK 86/2): Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüdeki yaralama.
Taksirle yaralama (TCK 89): Bilinçli taksir hali hariç.
Tehdit (TCK 106/1 ikinci cümle): Malvarlığı veya sair kötülük tehdidi.
Hakaret (TCK 125/1-2): Kamu görevlisine göreviyle ilgili hakaret hariç.
Kişilerin huzur ve sükununu bozma (TCK 123): Gürültü yapma, rahatsız etme.
Haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK 132): Haberleşme içeriklerinin ifşası.
Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134): Özel yaşam alanının ihlali.
Mala zarar verme (TCK 151): Başkasının malına zarar verme.
Hırsızlık (TCK 141): Basit hırsızlık.
Dolandırıcılık (TCK 157): Basit dolandırıcılık.
Güveni kötüye kullanma (TCK 155): Basit güveni kötüye kullanma.
Bedelsiz senedi kullanma (TCK 156): Bedelsiz kalmış senedi kullanma.
Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116): İzinsiz konuta girme.
⚖️ Şikâyet Süresi
TCK madde 73’e göre şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 aydır. Bu süre içinde şikâyette bulunulmaması halinde şikâyet hakkı düşer ve soruşturma yapılamaz.
• Şikâyet süresi, fiilin ve failin birlikte öğrenildiği tarihten başlar.
• Fail bilinmiyorsa süre, failin öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
• Hakaret suçunda özel düzenleme: Şikâyet süresi her durumda fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yılı geçemez.
• Şikâyet süresi hak düşürücü süredir ve mahkeme tarafından resen dikkate alınır.
⚖️ Şikâyet Nasıl Yapılır?
Şikâyet, yazılı veya sözlü olarak Cumhuriyet Başsavcılığına, kolluğa (polis veya jandarma) veya mahkemeye yapılabilir. Sözlü şikâyet tutanağa bağlanır.
Şikâyet hakkı kural olarak suçtan zarar gören kişiye (mağdura) aittir. Mağdurun ölümü halinde şikâyet hakkı mirasçılara geçmez; ancak sağlığında yapılmış şikâyet devam eder.
⚖️ Şikâyetten Vazgeçme
Şikâyete bağlı suçlarda mağdur, şikâyetinden vazgeçebilir. Vazgeçmenin sonuçları aşamasına göre farklılık gösterir:
Soruşturma Aşamasında Vazgeçme
Mağdurun soruşturma aşamasında şikâyetinden vazgeçmesi halinde Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik kararı) verir.
Kovuşturma Aşamasında Vazgeçme
Kovuşturma aşamasında şikâyetten vazgeçilmesi halinde mahkeme davanın düşmesine karar verir. Ancak sanığın vazgeçmeyi kabul etmesi gerekir; vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık hakkında yargılamaya devam edilir.
⚖️ Şikâyetten Vazgeçmenin Özellikleri
Bölünmezlik ilkesi: Birden fazla sanık varsa, bunlardan birine karşı şikâyetten vazgeçme diğer sanıkları da etkiler. Şikâyetten vazgeçme bölünemez.
Geri alınamazlık: Şikâyetten vazgeçildikten sonra aynı olay hakkında tekrar şikâyette bulunulamaz. Vazgeçme kesindir.
Koşula bağlanamaz: Şikâyetten vazgeçme herhangi bir koşula bağlanamaz.
Sanığın kabulü: Kovuşturma aşamasında sanığın vazgeçmeyi kabul etmesi gerekir. Kabul etmezse dava devam eder ve sanık beraat kararı alma imkânını korur.
⚖️ Şikâyete Bağlı Olmayan (Resen Soruşturulan) Suçlar
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda savcılık, şikâyet olup olmadığına bakmaksızın soruşturmayı kendiliğinden başlatır. Bu suçlarda mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürmez. Kasten öldürme, uyuşturucu suçları, cinsel saldırı, yağma, nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık gibi ağır suçlar resen soruşturulan suçlardandır.
⚖️ Sıkça Sorulan Sorular
Şikâyet süresini kaçırdım, ne yapabilirim?
6 aylık şikâyet süresi hak düşürücü bir süredir ve uzatılması mümkün değildir. Süre geçtikten sonra şikâyette bulunulamaz. Ancak suçun resen soruşturulan bir türü varsa (örneğin nitelikli hali) savcılık soruşturma başlatabilir.
Şikâyetten vazgeçtim ama tazminat davası açabilir miyim?
Şikâyetten vazgeçirken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi açıkça beyan etmediyseniz tazminat hakkınız saklıdır ve hukuk mahkemesinde tazminat davası açabilirsiniz.
Birden fazla mağdur varsa biri vazgeçerse ne olur?
Birden fazla mağdur varsa her mağdurun şikâyet hakkı bağımsızdır. Bir mağdurun vazgeçmesi diğer mağdurların şikâyetini etkilemez.
Çocuklara karşı işlenen suçlarda şikâyet şartı var mı?
Çocuklara karşı işlenen bazı suçlarda (cinsel istismar, kasten yaralama gibi) suç genellikle şikâyete bağlı değildir ve savcılık resen soruşturma başlatır.
⚖️ Savun Hukuk ile İletişime Geçin
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresinin doğru hesaplanması, şikâyetten vazgeçmenin hukuki sonuçları veya tazminat hakkınızın korunması gibi konularda profesyonel hukuki destek almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler güncel olmayabilir veya kesin olarak doğruyu içermeyebilir. Makale kullanılarak yapılan başvuru, şikayet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
