Boşanmadan sonra ebeveynlerden birinin çocukla tatile çıkmak ya da büsbütün başka bir ülkede yaşamak istemesi, uygulamada en gergin velayet uyuşmazlıklarından birini doğurur. Kısa süreli seyahat ile kalıcı yerleşim hukuken aynı kefede değildir ve farklı kurallara tabidir.
✈️ Kısa Süreli Seyahat: Velayet Sahibinin Yetkisi
Velayet kendisine bırakılan ebeveyn, çocuğun bakımı ve temsilinde tek yetkilidir; bu kapsamda çocuk adına pasaport başvurusu yapabilir ve kural olarak diğer ebeveynden izin almaksızın çocukla yurt dışına tatil, ziyaret gibi geçici seyahatler gerçekleştirebilir. Ancak seyahat, mahkemece kurulmuş kişisel ilişki günlerini engellememelidir; görüş günlerinin sürekli ihlali, velayetin değiştirilmesi davasına gerekçe yapılabilir.
🌍 Kalıcı Yerleşim: Yurt Dışına Taşınma
Çocuğun yaşam merkezinin başka bir ülkeye taşınması, geçici seyahatten farklı olarak diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını kökten etkiler. Bu nedenle yurt dışına yerleşme niyeti; çocuğun eğitimi, uyumu, diğer ebeveynle ilişkinin nasıl sürdürüleceği gibi unsurlarla birlikte çocuğun üstün yararı ölçütüyle değerlendirilir. Diğer ebeveyn, taşınmanın çocuğun yararına aykırı olduğu iddiasıyla velayetin değiştirilmesini veya kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini mahkemeden isteyebilir; mahkeme gerekirse uluslararası görüş düzeni (tatillerde uzun süreli birliktelik, çevrim içi görüşme vb.) kurar.
Özet: Geçici seyahat velayet sahibinin yetkisindedir; kalıcı yerleşim ise çocuğun üstün yararı süzgecinden geçer ve diğer ebeveynin dava haklarını tetikleyebilir.
🚫 Yurt Dışına Çıkış Yasağı
Çocuğun kaçırılması tehlikesi bulunan hâllerde, ebeveynlerden birinin talebiyle aile mahkemesi tedbiren çocuğun yurt dışına çıkışının yasaklanmasına karar verebilir. Bu tedbir, velayet veya boşanma davası sırasında da istenebilir. Yasak kaydı sınır kapılarında uygulanır ve ancak mahkeme kararıyla kaldırılır.
🌐 Uluslararası Çocuk Kaçırma (Lahey Sözleşmesi)
Velayet hakkı ihlal edilerek çocuğun başka bir sözleşme ülkesine götürülmesi veya orada alıkonulması hâlinde, 1980 tarihli Lahey Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Sözleşme devreye girer: Mutad meskeni Türkiye olan çocuğun ivedilikle iadesi, merkezî makamlar (Adalet Bakanlığı) aracılığıyla talep edilebilir. Aynı mekanizma, Türkiye’ye hukuka aykırı getirilen çocuklar için tersine de işler. İade istemi kural olarak, kaçırmadan itibaren bir yıl içinde yapıldığında güçlü biçimde korunur.
🔗 İlgili Konular
Boşanmada velayet · Velayetin değiştirilmesi · Çocukla kişisel ilişki · Yabancı ile boşanma
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Velayet bende; çocuğumla tatile çıkmak için eski eşimin imzası gerekir mi?
Kural olarak gerekmez; velayet sahibi ebeveyn çocukla geçici yurt dışı seyahati yapabilir ve pasaport işlemlerini tek başına yürütebilir. Mahkemece konulmuş bir çıkış yasağı varsa öncelikle bunun kaldırılması gerekir.
Velayet sahibi olmayan ebeveyn çocuğu yurt dışına götürebilir mi?
Ancak velayet sahibinin rızasıyla götürebilir. Rıza olmaksızın götürme ya da kişisel ilişki sonrası iade etmeme, uluslararası çocuk kaçırma kapsamına girebilir ve iade prosedürünü başlatır.
Eski eşim çocuğu kaçırabilir diye endişeliyim; ne tür bir önlem mümkün?
Aile mahkemesinden tedbiren çocuğun yurt dışına çıkışının yasaklanması istenebilir. Somut kaçırılma riskinin ortaya konulması hâlinde mahkeme bu tedbire ivedilikle karar verebilir.
Ortak velayette yurt dışı seyahati nasıl işler?
Ortak velayette önemli kararlar birlikte alındığından, çocuğun yurt dışına götürülmesinde her iki ebeveynin mutabakatı esastır; uyuşmazlık hâlinde karar hâkime bırakılır.
Çocuğun yurt dışına çıkışı, yerleşim ve iade süreçleri hakkında detaylı bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür.
