Senet (bono), Türk hukuk sisteminde en yaygın kullanılan kambiyo senetlerinden biridir. Ancak senedin hukuki geçerliliği, üzerinde bulunması gereken zorunlu unsurların eksiksiz olmasına bağlıdır. Eksik veya hatalı doldurulan bir senet kambiyo senedi vasfını kaybedebilir ve icra takibinde sorunlara yol açabilir. Bu makalede senedi doğru doldurmanın kurallarını, zorunlu unsurları ve sık yapılan hataları ele alıyoruz.
Yasal Dayanak: Türk Ticaret Kanunu (TTK) madde 776 — Bononun zorunlu unsurları. TTK madde 777 — Zorunlu unsurları eksik olan senedin geçerliliği.
Senedin Zorunlu Unsurları
TTK madde 776’ya göre bir senedin (bononun) geçerli olabilmesi için şu unsurları taşıması zorunludur:
| # | Zorunlu Unsur | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | “Bono” veya “Emre Yazılı Senet” ibaresi | Senedin metninde bu ibarelerden birinin bulunması şarttır. |
| 2 | Kayıtsız şartsız ödeme taahhüdü | “… TL ödeyeceğim” şeklinde belirli bir bedelin koşulsuz ödenmesi taahhüdü. |
| 3 | Vade | Ödemenin yapılacağı tarih. Yazılmazsa “görüldüğünde ödenecek” sayılır. |
| 4 | Ödeme yeri | Ödemenin yapılacağı yer. Yazılmazsa düzenleme yeri ödeme yeri sayılır. |
| 5 | Lehtar (alacaklı) | Kime veya kimin emrine ödenecekse o kişinin adı soyadı. |
| 6 | Düzenleme tarihi ve yeri | Senedin ne zaman ve nerede düzenlendiği. Düzenleme yeri yazılmazsa düzenleyenin adının yanındaki yer sayılır. |
| 7 | Düzenleyenin imzası | Borçlunun (düzenleyenin) el yazısıyla atılmış ıslak imzası. Zorunludur, eksikliği senedin geçersizliğine yol açar. |
Senet Nasıl Doldurulur? Adım Adım
1. Senet Başlığı
Senedin üst kısmında “BONO” veya “EMRE YAZILI SENET” ibaresi yer almalıdır. Bu ibare senedin kambiyo senedi olduğunu belirtir ve mutlaka senedin metin kısmında bulunmalıdır.
2. Borçlu (Düzenleyen) Bilgileri
Borçlunun adı soyadı, T.C. kimlik numarası, adresi eksiksiz yazılmalıdır. Tüzel kişi ise unvan, vergi numarası ve yetkili temsilci bilgileri yer almalıdır.
3. Alacaklı (Lehtar) Bilgileri
Ödemenin yapılacağı kişinin adı soyadı açıkça yazılmalıdır. “Hamiline” ibaresi senetlerde geçerli değildir; lehtar mutlaka belirtilmelidir.
4. Bedel
Senet bedeli hem rakamla hem yazıyla belirtilmelidir. Rakam ve yazı arasında fark varsa yazıyla belirtilen bedel geçerli sayılır. Bedel Türk Lirası veya yabancı para cinsinden olabilir.
5. Vade Tarihi
Ödemenin yapılacağı tarih net olarak belirtilmelidir (örn: 15.06.2026). TTK dört tür vade kabul eder:
- Belirli bir gün: “15 Haziran 2026” — en yaygın kullanılan vade türü.
- Düzenleme tarihinden belirli bir süre sonra: “Düzenleme tarihinden 60 gün sonra.”
- Görüldüğünde: İbraz edildiğinde ödenir — vade yazılmamışsa bu kabul edilir.
- Görüldükten belirli bir süre sonra: “Görüldükten 30 gün sonra.”
6. Düzenleme Tarihi ve Yeri
Senedin düzenlendiği tarih ve yer mutlaka yazılmalıdır. Düzenleme tarihi, zamanaşımı başlangıcını belirler. Düzenleme yeri yazılmamışsa düzenleyenin adının yanındaki yer, düzenleme yeri sayılır.
7. Ödeme Yeri
Borcun nerede ödeneceği belirtilmelidir. Bu alan boş bırakılırsa düzenleme yeri aynı zamanda ödeme yeri kabul edilir.
8. İmza
Düzenleyenin (borçlunun) ıslak imzası senedin en kritik unsurudur. İmza olmadan senet geçersizdir. İmza mutlaka el yazısıyla atılmalıdır; mühür, parmak izi veya elektronik imza yeterli değildir.
Senet Doldururken Sık Yapılan Hatalar
- Bedelin yalnızca rakamla yazılması: Hem rakam hem yazı ile belirtilmeli. Farklılık halinde yazı geçerlidir.
- Vade tarihinin belirsiz bırakılması: “Bir süre sonra” gibi belirsiz ifadeler geçersizdir. Net tarih yazılmalıdır.
- Düzenleme tarihinin unutulması: Düzenleme tarihi olmayan senet, kambiyo senedi vasfını kaybetmez ama zamanaşımı hesabında sorun yaratır.
- Lehtarın belirtilmemesi: Lehtar yazılmayan senet geçersizdir. Senet hamiline düzenlenemez.
- Kazıntı ve silinti: Senet üzerindeki kazıntı, silinti veya düzeltmeler senedin güvenilirliğini zedeler ve uyuşmazlık halinde sorun yaratır.
- Boş senet imzalama: Boş kâğıda veya bedel/tarih boş bırakılmış senede imza atmak büyük risk taşır. Anlaşmaya aykırı doldurulursa ispat yükü imza atana düşer ve yazılı delil gerekir.
Uyarı: Boş veya eksik senet imzalamak, ileride çok ciddi hukuki sorunlara yol açabilir. Her zaman tüm alanların doldurulduğunu kontrol ettikten sonra imzalayın.
İhtiyari (Zorunlu Olmayan) Unsurlar
Aşağıdaki unsurlar senedin geçerliliği için zorunlu olmasa da uygulamada eklenmesi tavsiye edilir:
- T.C. kimlik numarası: Borçlunun tespiti ve icra takibinde kolaylık sağlar.
- Faiz kaydı: Vadeli senetlerde faiz oranı belirtilebilir.
- “Protestosuz” kaydı: Cirantalara başvuruda protesto gerekliliğini ortadan kaldırır.
- Kefil (avalist) imzası: Üçüncü kişinin borcu garanti altına alması.
- Bedel kaydı: “Malen” veya “nakden” ibaresi — borcun kaynağını gösterir.
Senet Düzenlemede Hukuki Destek
Senet düzenlerken veya imzalarken yapılan hatalar büyük hak kayıplarına yol açabilir. Özellikle yüksek bedelli senetlerde senedin hukuki açıdan eksiksiz olması kritik önem taşır.
Senet düzenleme ve kambiyo senetleri konusundaki hukuki ihtiyaçlarınızda Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Vade tarihi yazılmayan senet geçerli mi?
Evet, vade tarihi yazılmamışsa senet “görüldüğünde ödenecek” kabul edilir ve geçerlidir. Ancak düzenleme tarihinden itibaren 1 yıl içinde ibraz edilmelidir.
Senet üzerinde silinti veya düzeltme yapılabilir mi?
Senet üzerinde silinti veya düzeltme yapılmaması tavsiye edilir. Düzeltme yapılmışsa düzelten kişinin imzası atılmalıdır. Aksi halde senedin güvenilirliği tartışma konusu olabilir.
Senet Türk Lirası dışında düzenlenebilir mi?
Evet, senet yabancı para (dolar, euro vb.) cinsinden düzenlenebilir. Tahsilat aşamasında ödeme günündeki kur üzerinden TL’ye çevrilerek tahsil edilir. “Aynen ödeme” kaydı konulmuşsa yabancı para cinsinden ödeme talep edilebilir.
Parmak izi ile imzalanmış senet geçerli mi?
TTK’ya göre senet üzerinde el yazısıyla atılmış ıslak imza şarttır. Parmak izi, mühür veya kaşe tek başına yeterli değildir. Ancak parmak izi noterce onaylanmışsa farklı değerlendirilebilir.
“Malen” ve “nakden” kaydı ne anlama gelir?
“Malen” senedin mal karşılığı düzenlendiğini, “nakden” ise nakit para karşılığı düzenlendiğini belirtir. Bu kayıt zorunlu değildir ancak uyuşmazlık halinde borcun kaynağını göstermesi açısından faydalıdır.
Bu makalede yer alan bilgiler güncel olmayabilir veya kesin olarak doğruyu içermeyebilir. Makale kullanılarak yapılan başvuru, şikayet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
