Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin ölümü nedeniyle geride kalan ve ölen kişinin desteğine muhtaç olan bireylerin uğradığı ekonomik kaybın karşılanmasını amaçlayan bir tazminat türüdür. Özellikle iş kazası veya trafik kazası sonucu hayatını kaybeden kişilerin yakınları tarafından sıklıkla talep edilen bu tazminat, ailelerin ekonomik geleceğini güvence altına almak açısından büyük önem taşımaktadır.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?
Destekten yoksun kalma tazminatı, Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesinin üçüncü bendinde düzenlenmiştir. Buna göre ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar tazmin edilmelidir. Bu tazminat türü, ölen kişinin hayatta iken destek verdiği veya ileride destek vermesi muhtemel olan kişilerin ekonomik kayıplarını karşılamayı hedefler.
Destekten yoksun kalma tazminatı bir miras hakkı değildir. Bu nedenle mirasçı olmayan ancak ölen kişinin fiilen destek verdiği kişiler de bu tazminatı talep edebilir. Aynı şekilde mirasçı olup da ölen kişinin desteğinden yararlanmayan kişiler tazminat talep edemez.
Kimler Talep Edebilir?
Destekten yoksun kalma tazminatını talep edebilecek kişiler konusunda kanun sınırlayıcı bir sayım yapmamıştır. Ölen kişinin fiilen destek verdiği veya ileride destek vereceği kuvvetle muhtemel olan herkes bu tazminatı isteyebilir. Uygulamada en yaygın hak sahipleri ölenin eşi, çocukları ve anne-babasıdır.
Eş açısından evlilik birliği devam ettiği sürece destek karinesi geçerlidir. Çocuklar için yaş ve eğitim durumuna göre destek süresi belirlenir. Anne-baba için ise ölen kişinin fiilen destek verdiğinin veya destek verecek durumda olduğunun ispatı aranır. Bunların dışında nişanlı, kardeş veya ölenin düzenli olarak baktığı kişiler de koşulları kanıtladıkları takdirde hak sahibi olabilmektedir.
Tazminat Nasıl Hesaplanır?
Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması oldukça teknik bir süreçtir ve aktüerya bilirkişisi tarafından yapılır. Hesaplamada dikkate alınan temel unsurlar ölen kişinin son ücreti veya geliri, ölen kişinin yaşı ve muhtemel çalışma süresi, destek payları yani ölenin gelirinden her hak sahibine düşen pay oranı, her hak sahibinin destek süresi ve SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeridir.
Destek payları belirlenirken ölenin gelirinin hak sahipleri arasında nasıl paylaşıldığı hesaplanır. Genel kabul gören uygulamaya göre eş ve çocuk sayısına bağlı olarak pay oranları değişmektedir. Örneğin eş ve iki çocuklu bir ailede eşe genellikle gelirin belirli bir oranı, çocuklara ise kalan kısım pay edilir.
Destek Süresi Nasıl Belirlenir?
Destek süresi her hak sahibi için ayrı ayrı hesaplanır. Eş için ölenin muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar destek devam eder. Erkek çocuklar için genellikle on sekiz yaş, yüksek öğrenim görmesi muhtemel ise yirmi beş yaş esas alınır. Kız çocuklar için de benzer kriterler uygulanmakla birlikte evlilik olasılığı da değerlendirilir. Anne-baba için ise hak sahibinin muhtemel yaşam süresi dikkate alınır.
SGK Gelirinin Tazminattan Mahsubu
İş kazası sonucu hayatını kaybeden işçinin ailesine SGK tarafından ölüm geliri bağlanır. Destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken SGK tarafından bağlanan bu gelirin peşin sermaye değeri hesaplanan tazminattan mahsup edilir. Yani aile hem SGK geliri hem de tazminat alır ancak toplam tazminattan SGK gelirinin karşılığı düşülür. Kalan fark işverenden talep edilebilir.
İş Kazasında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
İş kazası sonucu ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatı işverene karşı açılan davada talep edilir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almadığının tespiti halinde kusur oranına göre tazminata hükmedilir. İşverenin kusur oranı ne kadar yüksekse tazminat miktarı da o kadar fazla olacaktır.
İşçinin müterafik kusuru varsa bu durum tazminattan indirim sebebi oluşturur. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre işverenin iş güvenliği önlemlerini almadığı durumlarda işçiye atfedilen kusur oranı sınırlı tutulmaktadır.
Zamanaşımı
Destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde zamanaşımı süresi on yıldır. Bu süre ölüm tarihinden itibaren işlemeye başlar. On yıllık sürenin geçirilmesi halinde tazminat talep hakkı zamanaşımına uğrar. Bu nedenle hak sahiplerinin mümkün olan en kısa sürede hukuki süreç başlatması tavsiye edilmektedir.
Sonuç
Destekten yoksun kalma tazminatı, bir yakınını kaybeden ailelerin ekonomik geleceğini korumak için hayati bir haktır. Tazminatın doğru hesaplanması, hak sahiplerinin eksiksiz belirlenmesi ve sürecin zamanında başlatılması büyük önem taşımaktadır. Hesaplamanın karmaşıklığı ve dava sürecinin teknik niteliği göz önüne alındığında profesyonel hukuki destek almak kaçınılmazdır.
Destekten yoksun kalma tazminatı hakkında detaylı bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler güncel olmayabilir veya kesin olarak doğruyu içermeyebilir. Makale kullanılarak yapılan başvuru, şikayet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
