Bazı sakatlıklar işlemi iptal edilebilir değil, hiç doğmamış saydırır. Bu ayrımın süre bakımından önemli sonuçları vardır. Bu yazıda konunun çerçevesi açıklanmaktadır.
👻 Yokluk Nedir?
Yok hükmünde sayılan işlem, hukuk dünyasında hiç doğmamış kabul edilen işlemdir. İptal edilebilir işlemden farkı şudur: iptal edilebilir işlem, iptal edilene kadar hukuka uygunluk karinesinden yararlanır ve uygulanır; yok hükmündeki işlem ise baştan itibaren hiçbir sonuç doğurmaz.
Yerleşik anlayışta yokluk istisnai bir sonuçtur ve yalnızca ağır ve bariz sakatlıklarda kabul edilir.
Not: Yokluk iddiası ileri sürülse bile, dava açma süresinin ayrıca korunması güvenli yaklaşımdır.
🚨 Fonksiyon ve Yetki Gaspı
Fonksiyon gaspı, idarenin yasama veya yargı fonksiyonuna giren bir konuda işlem tesis etmesidir. İdarenin bir uyuşmazlığı kesin hükümle çözmeye kalkışması bu kapsamdadır.
Yetki gaspı ise idari yetkiye hiç sahip olmayan bir kişinin, örneğin kamu görevlisi olmayan birinin, idari işlem tesis etmesidir. Her iki hâl de yokluk sonucu doğurur. Buna karşılık yetkili olmakla birlikte yer veya konu bakımından yetkisiz makamın işlemi kural olarak yokluk değil iptal sebebidir; ayrıntı için yetki ve şekil unsuru yazısına bakılabilir.
⏳ Süre Bakımından Sonuç
Ayrımın pratik önemi süredir. Yok hükmündeki bir işlem hiçbir zaman kesinleşmediğinden, bunun tespiti dava açma süresine bağlı olmaksızın istenebilir.
Ancak bu, süresi geçmiş her dava için başvurulabilecek bir yol değildir; mahkemeler yokluk iddiasını dar yorumlar ve çoğu hâlde işlemi iptal edilebilir kabul ederek süre şartını uygular. Bu nedenle yokluk iddiasına güvenilerek dava süresinin geçirilmesi risklidir. Ayrıntı için idari davada süreler yazısına bakılabilir.
📌 İlgili Konular
Konu sebep ve maksat unsuru ve geri alma ve kazanılmış hak başlıklarıyla da bağlantılıdır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Yokluk ile iptal farkı nedir?
Yok hükmündeki işlem hiç doğmamış sayılır; iptal edilebilir işlem iptaline kadar uygulanır.
Fonksiyon gaspı nedir?
İdarenin yasama veya yargı fonksiyonuna giren konuda işlem tesis etmesidir.
Yetki gaspı nedir?
İdari yetkiye hiç sahip olmayan kişinin idari işlem tesis etmesidir.
Yoklukta süre işler mi?
Tespiti süreye bağlı olmaksızın istenebilir; ancak mahkemeler yokluğu dar yorumlar.
İdari işlemin yokluğu ve yetki gaspı konularında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür; sonuç taahhüdü içermez.
