Açık ceza infaz kurumları, firara karşı fiziki engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, çalışma ve meslek edindirmeye öncelik veren kurumlardır. Bazı hükümlüler kapalı kurumdan geçmeden doğrudan açık kuruma alınır; bazıları ise açık kurumdayken kapalıya gönderilir. Her iki hâlin şartları 5275 sayılı Kanun’da sayılmıştır.
🏢 Açık Kurum Nedir?
5275 sayılı Kanun’un 14. maddesine göre açık ceza infaz kurumları, hükümlülerin iyileştirilmesinde çalıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır.
İhtiyaca göre ayrıca kadın açık ceza infaz kurumları ve gençlik açık ceza infaz kurumları şeklinde de kurulabilirler.
➡️ Doğrudan Açık Kurumda İnfaz
Maddenin ikinci fıkrası, hangi hâllerde cezanın doğrudan açık kurumda yerine getirileceğini sayar:
- Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar
- Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanlar
- Adlî para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler
- İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tâbi tutulanlar
Birinci gruba kanun bir istisna getirmiştir: terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar, ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler bu kapsamın dışındadır.
✅ Kapalıdan Açığa Ayrılmada İnfaz Hâkimi Onayı
Kapalı kurumdan açık kuruma ayrılma kararı, 89. madde uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda verilir. Ancak bazı hâllerde idare ve gözlem kurulu kararı tek başına yetmez.
14. maddenin dördüncü fıkrasına göre toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar ile terör suçları, örgüt suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanların açık kuruma ayrılmalarına ilişkin kararlar, infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır.
↩️ Açık Kurumdan Kapalıya Gönderilme
Maddenin beşinci fıkrası, doğrudan açık kuruma alınanlar dâhil olmak üzere hangi hâllerde kapalı kuruma gönderileceğini düzenler:
- Firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler — idare ve gözlem kurulu kararıyla
- Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp cezası kesinleşmiş olanlar; ayrıca asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla, disiplin cezası kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar — idare ve gözlem kurulu kararıyla
- Açık kurum şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları saptananlar — idare ve gözlem kurulunun kararı ve infaz hâkiminin onayıyla
Üçüncü hâlde infaz hâkimi onayının aranması, bu kararı diğer ikisinden ayırır.
🔍 Doğrudan Açığa Alınan da Kapalıya Gönderilebilir mi?
Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2019/3268 esas, 2021/5914 karar sayılı kararında bu konuda ayrım yapılamayacağını belirtmiştir: hükümlünün doğrudan açık kuruma alınmış olması, koşulları oluştuğunda kapalı kuruma gönderilmesine engel değildir.
Karara karşı infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır; süre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gündür.
📌 İlgili Konular
açık cezaevine ayrılma ve izin, nakil sebepleri ve disiplin cezasının kaldırılması yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Açık kurumda dış güvenlik görevlisi var mı?
Hayır. Kanun açık kurumları, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan kurumlar olarak tanımlar.
Doğrudan açık kuruma kimler alınır?
Kasıtlı suçlarda toplam üç yıl, taksirli suçlarda toplam beş yıl veya daha az cezaya mahkûm olanlar ile kanunda sayılan diğer hâller — kanunun saydığı istisnalar saklıdır.
Açığa ayrılmada infaz hâkimi onayı ne zaman gerekir?
Toplam on yıl ve daha fazla ceza ile 14/4. fıkrada sayılan suçlarda idare ve gözlem kurulu kararı infaz hâkiminin onayıyla uygulanır.
Disiplin cezası aldım, kapalıya gönderilir miyim?
Kınamadan başka bir disiplin cezası kesinleşmişse idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalıya gönderilme sebebi doğar.
Bu karara itiraz edebilir miyim?
Karara karşı infaz hâkimliğine şikâyet, infaz hâkiminin kararına karşı da iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz mümkündür.
Açık kuruma ayrılma veya kapalıya iade kararınız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
