İş Kazasında SGK’nın İşverene Rücu Davası: Şartları ve Süreci

İş kazası meydana geldiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sigortalı çalışana veya hak sahiplerine çeşitli ödemeler yapar. Tedavi giderleri, geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi bu ödemeler ciddi meblağlara ulaşabilir. SGK, kazanın oluşumunda kusuru bulunan işverenden bu ödemeleri geri talep etme hakkına sahiptir. İşte bu süreç rücu davası olarak adlandırılır.

SGK Rücu Davası Nedir?

SGK rücu davası, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sigortalıya ya da hak sahiplerine yaptığı tüm ödemelerin peşin sermaye değerini, kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunan işveren veya üçüncü kişilerden geri talep ettiği bir dava türüdür. Bu dava 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 21. maddesi kapsamında açılır.

Rücu davası ile SGK, iş kazası sonucunda yaptığı masrafların tamamını veya kusur oranına isabet eden kısmını işverenden tahsil etmeyi amaçlar. Dava iş mahkemelerinde görülür ve SGK tarafından doğrudan açılır.

SGK Hangi Durumlarda Rücu Davası Açar?

SGK’nın işverene rücu davası açabilmesi için belirli koşulların gerçekleşmesi gerekir. Bu koşullar şunlardır:

İşverenin kusuru: İş kazasının meydana gelmesinde işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamış olması, denetim eksikliği veya doğrudan kusurlu davranışı tespit edilmelidir. Kusur oranı bilirkişi raporu ile belirlenir.

Kazanın iş kazası olarak tescili: Olayın SGK tarafından iş kazası olarak kabul edilmesi ve tescil edilmesi gerekir. İş kazası tescili yapılmadan rücu davası açılamaz.

SGK’nın ödeme yapması: SGK’nın sigortalıya veya hak sahiplerine fiilen ödeme yapmış olması şarttır. Henüz ödeme yapılmamışsa rücu hakkı doğmaz.

SGK bildirimi yapılmaması: İşverenin iş kazasını yasal süre içinde SGK’ya bildirmemesi halinde, bildirim yapılmayan sürede SGK tarafından karşılanan tedavi masrafları da işverene rücu edilir.

SGK Rücu Davasında Talep Edilen Ödemeler

SGK, iş kazası nedeniyle yaptığı birçok ödemeyi rücu davası ile işverenden geri talep edebilir. Bu ödemeler arasında geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, cenaze ödeneği ve tedavi giderleri yer alır.

Rücu edilecek miktar hesaplanırken SGK’nın yaptığı ödemelerin peşin sermaye değeri esas alınır. Peşin sermaye değeri, gelecekte yapılacak ödemelerin bugünkü karşılığı olup belirli aktüeryal tablolar ve iskonto oranları kullanılarak hesaplanır.

Yargıtay içtihatlarına göre SGK’nın rücu edebileceği miktar, sigortalının işverenden talep edebileceği tazminat miktarını aşamaz. Bu ilke, işverenin SGK’ya karşı olan sorumluluğunun sınırlarını belirler.

Rücu Davasında Kusur Oranının Önemi

Rücu davasında kusur oranı belirleyici bir rol oynar. Mahkeme tarafından atanan bilirkişi heyeti, iş kazasının meydana gelmesinde işverenin, çalışanın ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranlarını belirler.

SGK, sadece işverenin kusuruna isabet eden kısım kadar rücu talebinde bulunabilir. Örneğin işverenin kusuru yüzde altmış olarak belirlenirse SGK, toplam peşin sermaye değerinin yüzde altmışını işverenden talep eder.

Çalışanın müterafik kusuru da hesaba katılır. İş güvenliği kurallarına uymayan, kişisel koruyucu donanım kullanmayan veya alkollü çalışan işçinin kusuru oranında işverenin sorumluluğu azalır.

Rücu Davasında Zamanaşımı

SGK rücu davasında zamanaşımı süresi, SGK’nın sigortalıya veya hak sahiplerine ilk ödemeyi yaptığı tarihten itibaren başlar. 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesine göre bu süre on yıldır. Her yeni ödeme yapıldığında o ödeme için ayrı bir zamanaşımı süresi işlemeye başlar.

Zamanaşımı süresinin başlangıcı konusunda önemli bir ayrım bulunur. Gelir bağlama kararının onay tarihi ile fiili ödeme tarihi farklı olabilir. Yargıtay uygulamasına göre zamanaşımı, ilk fiili ödemenin yapıldığı tarihten itibaren hesaplanır.

Rücu Davasında İşverenin Savunma Hakları

İşverene rücu davası açıldığında işverenin çeşitli savunma imkânları bulunur. Bunların başında kusur oranına itiraz gelir. İşveren, bilirkişi raporunda belirlenen kusur oranının yüksek olduğunu ileri sürerek yeni bir bilirkişi incelemesi talep edebilir.

Zamanaşımı def’i önemli bir savunma aracıdır. SGK’nın on yıllık zamanaşımı süresi içinde dava açmamış olması halinde işveren zamanaşımı itirazında bulunabilir.

Peşin sermaye değeri hesaplamasına itiraz da mümkündür. SGK’nın hesapladığı peşin sermaye değerinin hatalı olduğu, kullanılan aktüeryal tabloların güncel olmadığı veya hesaplama yönteminin yanlış uygulandığı ileri sürülebilir.

Çalışanın kusurunun yeterince dikkate alınmadığı savunması da yapılabilir. İşçinin iş güvenliği kurallarına uymaması, eğitime rağmen tehlikeli davranışlarda bulunması gibi hususlar işverenin kusurunu azaltabilir.

Rücu Davası ile Tazminat Davası Arasındaki Fark

İş kazası sonrası iki ayrı dava süreci gündeme gelebilir: çalışanın veya hak sahiplerinin açtığı tazminat davası ve SGK’nın açtığı rücu davası. Bu iki dava birbirinden bağımsız olmakla birlikte birbirini etkiler.

Tazminat davası, çalışan veya hak sahipleri tarafından doğrudan işverene karşı açılır ve maddi ile manevi zararın tazmini talep edilir. Rücu davası ise SGK tarafından açılır ve SGK’nın yaptığı ödemelerin geri alınması amaçlanır.

Her iki davada da kusur oranı belirleyicidir. Tazminat davasında belirlenen kusur oranı rücu davasını da etkiler. SGK’nın rücu edebileceği miktar, çalışanın işverenden talep edebileceği toplam tazminat miktarını geçemez.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK rücu davası ne kadar sürer?

SGK rücu davası, mahkemenin iş yoğunluğuna, bilirkişi incelemesinin süresine ve tarafların itirazlarına bağlı olarak ortalama bir ila üç yıl arasında sonuçlanabilir. Temyiz aşaması dahil edildiğinde bu süre daha da uzayabilir.

Rücu davasında işveren ne kadar öder?

İşverenin ödeyeceği miktar, SGK’nın yaptığı ödemelerin peşin sermaye değeri ile işverenin kusur oranının çarpılmasıyla bulunur. Her iş kazasının koşulları farklı olduğundan kesin bir rakam vermek mümkün değildir.

İşveren rücu davasında sulh olabilir mi?

Evet, işveren SGK ile dava sürecinde sulh olabilir. SGK, rücu alacağını taksitlendirme veya indirimli ödeme konusunda anlaşma yapabilir. Sulh protokolü mahkeme onayına sunulur.

Sigortasız işçinin iş kazasında rücu davası açılır mı?

Evet, SGK sigortasız çalıştırılan işçinin iş kazası geçirmesi halinde tüm tedavi ve ödenek masraflarını karşılar ve bunların tamamını işverene rücu eder. Bu durumda işverenin kusur oranına bakılmaksızın tüm masraflar işverenden tahsil edilir.

Rücu davası işverenin sigorta şirketine yönlendirilebilir mi?

İşverenin işveren mali sorumluluk sigortası varsa sigorta şirketi, poliçe limitleri dahilinde rücu alacağını karşılayabilir. Ancak SGK doğrudan sigorta şirketine dava açamaz; işveren, sigorta şirketini davaya ihbar ederek sürece dahil edebilir.

İş kazası sonrası SGK rücu davası ve işverenin hukuki sorumlulukları hakkında detaylı bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.