Yargıda dijitalleşme, duruşma salonunun kapısını da değiştirdi: Avukatlar artık pek çok duruşmaya ofislerinden katılabiliyor. Peki boşanma davaları bu imkândan ne ölçüde yararlanır; taraflar hiç adliyeye gitmeden boşanabilir mi? Cevap, davanın türüne ve duruşmadaki role göre değişir.
💻 e-Duruşma Nedir?
e-Duruşma, avukatların UYAP üzerinden görüntülü ve sesli iletişimle duruşmaya uzaktan katılmasını sağlayan sistemdir (HMK m.149 çerçevesinde). Vekil, duruşma gününden önce UYAP Avukat Portalı üzerinden talepte bulunur; mahkemenin kabulü hâlinde duruşmaya e-imza/mobil imza doğrulamasıyla bağlanır. Sistem esas olarak vekiller için tasarlanmıştır ve hukuk mahkemelerinde yaygın biçimde uygulanmaktadır.
🎥 SEGBİS ve Tarafların Uzaktan Dinlenmesi
Tarafların, tanıkların ve bilirkişilerin başka bir adliyeden görüntülü dinlenmesi ise SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) aracılığıyla yapılır. Başka şehirde ya da yurt dışında bulunan tanığın bulunduğu yer adliyesinden dinlenmesi, boşanma yargılamalarında sık başvurulan bir yöntemdir. Hâkim, dinlemenin SEGBİS ile yapılmasına re’sen veya talep üzerine karar verebilir.
Özet: Avukatla takip edilen çekişmeli boşanmada müvekkilin duruşmalara gelmesi kural olarak gerekmez; vekil e-duruşmayla katılabilir. Kritik istisna, anlaşmalı boşanmadaki bizzat dinlenme koşuludur.
⚖️ Anlaşmalı Boşanmada Bizzat Bulunma Şartı
TMK 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi zorunludur. Bu nedenle anlaşmalı boşanma duruşmasında tarafların hazır bulunması esastır; vekil beyanı yeterli değildir. Uygulamada bazı mahkemeler, özellikle yurt dışında yaşayan taraflar bakımından bu dinlemeyi SEGBİS üzerinden yapabilmektedir; ancak bu, mahkemenin takdirindedir ve her mahkemede aynı şekilde uygulanmamaktadır. Kesin planlama için dosyanın görüleceği mahkemenin yaklaşımı önceden değerlendirilmelidir.
🌍 Kimler İçin Özellikle Önemli?
- Yurt dışında yaşayanlar: Vekâletname konsolosluktan çıkarılarak dava Türkiye’de avukatla yürütülebilir; tanıklıklar SEGBİS ile alınabilir. Ayrıntı için yabancı ile boşanma yazımıza bakabilirsiniz.
- Başka şehirde oturanlar: Yetkili mahkeme farklı ildeyse duruşma takibi vekil aracılığıyla ve e-duruşmayla yapılabilir.
- Sağlık engeli bulunanlar: Duruşmaya gelemeyecek tarafın dinlenmesinde SEGBİS imkânı değerlendirilebilir.
📌 Sınırlar
“Tamamen online boşanma” — dava açmaktan karara kadar hiçbir fiziki temas olmadan — bugünkü mevzuatta tüm senaryolar için garanti edilmiş değildir: Anlaşmalı boşanmadaki bizzat dinlenme koşulu ile mahkemelerin SEGBİS uygulamasındaki farklılıklar belirleyicidir. Çekişmeli davada ise tarafın bizzat katılımı kural olarak zorunlu olmadığından, sürecin tamamına yakını uzaktan yürütülebilmektedir.
🔗 İlgili Konular
Anlaşmalı boşanma · Boşanmada avukat zorunlu mu? · Tanıma ve tenfiz · Boşanma ne kadar sürer?
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Hiç adliyeye gitmeden boşanabilir miyim?
Çekişmeli davada vekille temsil hâlinde büyük ölçüde evet. Anlaşmalı boşanmada ise hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunlu olduğundan, duruşmaya katılım (mahkemenin kabulüne göre fiziken veya SEGBİS ile) gerekir.
Yurt dışındayım; Türkiye’ye gelmeden dava açabilir miyim?
Evet. Konsolosluktan düzenlenen vekâletnameyle dava avukat aracılığıyla açılıp yürütülebilir; dinlenmeniz gerektiğinde SEGBİS imkânı mahkemeden talep edilebilir.
Tanığım başka şehirde; duruşmaya gelmek zorunda mı?
Hayır. Tanık, bulunduğu yer adliyesinden SEGBİS aracılığıyla dinlenebilir; bu yönde talep dilekçeyle iletilir.
e-Duruşma talebini kim, nasıl yapar?
Talep, duruşmadan önce avukat tarafından UYAP Avukat Portalı üzerinden yapılır; mahkemenin onayıyla vekil duruşmaya uzaktan katılır.
Uzaktan yürütülecek boşanma süreçlerinin planlanması için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür.
