5275 sayılı Kanun hükümlülere üç ayrı izin türü tanır. Her birinin şartları, süresi ve onay mercii farklıdır. İzinler bir lütuf değil kanunla düzenlenmiş imkânlardır; ancak hiçbiri kendiliğinden doğmaz, hepsi talep ve onaya bağlıdır.
🕯️ Mazeret İzni (m.94)
Mazeret izni için önce bir eşik vardır: hükümlülük süresinin onda birini iyi hâlle geçirmiş olmak. Bu şartı taşıyanlara, kendi istekleri üzerine yol dışında on güne kadar izin verilebilir. İki hâl düzenlenmiştir:
- Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü — kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet Başsavcılığının onayı ile
- Aynı yakınlardan birinin yaşamsal tehlike oluşturacak önemli ve ağır hastalığı veya deprem, su baskını, yangın gibi felâketler nedeniyle zarara uğradıklarının belgelendirilmesi — kurum en üst amirinin görüşü, Cumhuriyet Başsavcılığının önerisi ve Adalet Bakanlığının onayı ile
Not: İzinlerin hiçbiri kendiliğinden doğmaz; her biri talep, öneri ve onay zinciriyle verilir. Onay mercii izin türüne göre değişir.
👮 Refakatli Kısa İzinler (m.94/2)
Maddenin ikinci fıkrası ayrı bir imkân tanır. Kanun’un 25. maddesi kapsamına girenler hariç, yüksek güvenlikli kurumda bulunanlar da dâhil olmak üzere, güvenlik bakımından sakınca oluşturmaması koşuluyla tehlikeli olmayan hükümlüye, dış güvenlik görevlisinin refakatinde ve Cumhuriyet savcısının onayıyla:
- İkinci derece dâhil kan veya kayın hısımlarından birinin ya da eşinin ölümü nedeniyle cenazeye katılmak için yol süresi dışında iki güne kadar,
- Sağlık Kurulu raporuyla belgelenmesi şartıyla ana, baba, eş, kardeş, çocuk ile eşin anne veya babasından birinin yaşamsal tehlike oluşturacak ağır hastalığı nedeniyle, her biri için toplam iki defaya mahsus olmak üzere hasta ziyareti amacıyla yol süresi dışında bir güne kadar,
izin verilebilir. Gece konaklaması gerekirse nerede kalınacağına, güvenlik değerlendirmesi yapılarak gidilen yerin valisi karar verir. İznin yurt dışına çıkmayı gerektirmesi hâlinde bu madde uyarınca izin verilemez.
🏡 Özel İzin (m.95)
Özel izin, açık kurumlarda bulunanlar ile kapalı kurumda olup açık kuruma ayrılmaya hak kazananlara tanınır. Amacı, aileyle bağların sürdürülmesi veya güçlendirilmesi ve dış dünyaya uyumun sağlanmasıdır.
Kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet Başsavcılığının onayı ile üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar izin verilebilir. 2020 yılında eklenen cümleye göre hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hâllerde bu izinler birleştirilerek kullandırılabilir.
💼 İş Arama İzni (m.96)
İş arama izni, salıverilme sonrası uyum sorununu azaltmayı amaçlar. İki şart birlikte aranır: hükümlülük süresinin en az altı ayını kesintisiz geçirmiş olmak ve koşullu salıverilmeye bir ay kalmış olmak.
Bu şartları taşıyanlara kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet Başsavcılığının onayı ile çalışma günleri içinde sekiz saate kadar izin verilebilir.
⚠️ İzinden Dönmeme ve Geç Dönme (m.97)
Kanun izin sonrası dönüşü de düzenler. İzinden dönmeyen veya iki günden fazla bir süre geçtikten sonra dönen hükümlüler hakkında Türk Ceza Kanunu’nun 292 ve izleyen maddelerindeki hükümler uygulanır. 2020 yılında eklenen cümleye göre salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik durumunda bu sebeplerden dolayı dönemeyen ya da geç dönen hükümlülere ceza verilmez.
İzin süresini iki gün veya daha az geçirenler hakkında ise disiplin işlemi yapılır.
Ayrıca 2020 yılında eklenen üçüncü fıkraya göre, izinden dönmeyen veya iki günden fazla geçtikten sonra dönen hükümlüler ile firar eden hükümlülere bir daha özel izin verilmez.
📌 İlgili Konular
açık ceza infaz kurumları, açığa ayrılma ve izin ve ziyaret hakkı yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Mazeret izni için hangi süreyi doldurmam gerekir?
Hükümlülük süresinin onda birini iyi hâlle geçirmiş olmak aranır.
Özel izin ne kadar ve ne sıklıkla?
Üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar. Zorunlu hâllerde birleştirilerek kullandırılabilir.
İş arama izni kime verilir?
En az altı ayını kesintisiz geçirmiş ve koşullu salıverilmesine bir ay kalmış hükümlülere, çalışma günleri içinde sekiz saate kadar.
İzinden geç dönersem ne olur?
İki gün veya daha az gecikmede disiplin işlemi yapılır; iki günden fazlasında TCK 292 ve devamı uygulanır.
İzinle yurt dışına çıkabilir miyim?
Hayır. Yurt dışına çıkmayı gerektirmesi hâlinde 94. madde uyarınca izin verilemez.
Hükümlü izinlerine ilişkin süreciniz için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
