İnfaz rejimi herkes için aynı değildir. 5275 sayılı Kanun’un 24. maddesi hükümlüleri belirli gruplara ayırır; bu gruplandırma hem hangi kurumda kalınacağını hem de uygulanacak rejimi etkiler. Gruplandırma, gözlem ve sınıflandırma sürecinin çıktısıdır.
📊 Kanunun Saydığı Gruplar
24. maddenin birinci fıkrasına göre hükümlüler şu gibi gruplara ayrılır:
- İlk defa suç işleyenler, mükerrirler, itiyadî suçlular veya suç işlemeyi meslek edinenler
- Aklî ve bedensel durumları nedeniyle veya yaşları itibarıyla özel bir infaz rejimine tâbi tutulması gerekenler
- Tehlike hâli taşıyanlar
- Terör suçluları
- Suç örgütlerine veya çıkar amaçlı suç örgütlerine mensup olan suçlular
Maddedeki «gibi» ifadesi, sayımın örnekleyici olduğunu gösterir.
📐 İkinci Ölçüt Seti
İkinci fıkraya göre hükümlüler ayrıca yaşları, hükümlülük süreleri ve suç türleri itibarıyla da gruplandırılır.
Bu üç ölçüt, kanunun başka maddelerinde de eşik olarak karşımıza çıkar: örneğin açık kuruma ayırmada «toplam on yıl ve daha fazla» (m.14/4), iyi hâl değerlendirmesinde genişletilmiş kurul (m.89/3), doğrudan açık kuruma alınmada «kasıtlı üç yıl / taksirli beş yıl» (m.14/2).
🔬 Gruplandırma Nerede Yapılır?
Gruplandırma, 23. maddedeki gözlem ve sınıflandırma sürecinin sonucudur. O maddeye göre hükümlülerin kişisel özellikleri, sağlık durumları, sosyal çevresi, meslek faaliyetleri, suça bakış açıları, hükümlülük süreleri ve suç türleri belirlenerek durumlarına uygun kurumlara ayrılmaları sağlanır.
Ayrıntı için gözlem ve sınıflandırma yazımıza bakabilirsiniz.
🔁 Mükerrirlerin Ayrı Barındırılması
Gruplandırmanın somut bir sonucu, mükerrirler bakımından görülür. 108. madde mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimini düzenler; koşullu salıverilme süreleri farklıdır ve cezanın infazından sonra denetim süresi öngörülür.
Ayrıca 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun, ikinci defa tekerrür bakımından 108. maddeye iki ekleme yapmıştır. Ayrıntı için mükerrirlere özgü infaz rejimi ve 7550 sayılı Kanun değişiklikleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
🚪 Ayrı Barındırma Kuralıyla İlişkisi
Gruplandırma, 63. maddedeki ayrı barındırma kuralıyla iç içedir. O maddeye göre kanunda sayılan hâller dışında kadınların erkeklerle, hükümlülerin tutuklularla, çocukların yetişkinlerle, örgüt veya çıkar amaçlı örgüt suçluları ile terör suçlularının bir araya gelmelerine ve bağlantı kurmalarına izin verilmez.
Ayrıca 9. maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları, bazı grupların yüksek güvenlikli kurumlarda barındırılacağını düzenler.
⚖️ Gruplandırmaya İtiraz
Gruplandırma ve buna bağlı yerleştirme işlemleri, kurum idaresinin hükümlü hakkındaki işlemleridir. 4675 sayılı Kanun’un 4. maddesi, hükümlülerin müşahedeye tâbi tutulmalarına ve yerleştirilmelerine ilişkin şikâyetleri infaz hâkimliğinin görevleri arasında sayar.
Süre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gündür.
📌 İlgili Konular
gözlem ve sınıflandırma, yüksek güvenlikli kurumlar ve iyileştirme programları yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kanun hangi grupları sayar?
İlk defa suç işleyenler/mükerrirler/itiyadî suçlular, özel infaz rejimi gerekenler, tehlike hâli taşıyanlar, terör suçluları ve örgüt mensupları.
Başka ölçüt var mı?
Evet. Yaş, hükümlülük süresi ve suç türü itibarıyla da gruplandırma yapılır.
Bu sayım kesin mi?
Maddedeki ‘gibi’ ifadesi sayımın örnekleyici olduğunu gösterir.
Gruplandırma nerede belirlenir?
Gözlem ve sınıflandırma sürecinde; 5275 m.23’e göre.
İtiraz edilebilir mi?
Müşahede ve yerleştirmeye ilişkin şikâyetler infaz hâkimliğinin görev alanındadır.
Gruplandırma ve yerleştirme kararınız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
