Hükümlülerin atölye ve işyurtlarında çalıştırılması ile kurum içi hizmetlerde çalıştırılması farklı hükümlere tâbidir. 5275 sayılı Kanun’un 31. maddesi ikinci hâli düzenler ve iki açık sınır koyar.
🔧 Kim Çalıştırılabilir?
31. maddenin birinci fıkrasına göre iyi hâlli hükümlüler, idare ve gözlem kurulu kararı ile kurum yönetimi tarafından durumlarına uygun kurum içi hizmetlerde çalıştırılabilir.
Görüldüğü gibi üç unsur aranır: iyi hâl, idare ve gözlem kurulu kararı ve hizmetin hükümlünün durumuna uygun olması.
🧒 Çocuk Hükümlülerde Sınır
Aynı fıkranın ikinci cümlesi nettir: çocuk hükümlüler, kendi yaşam alanları veya eğitsel amaçlar dışında çalıştırılamazlar.
Bu, 29. maddedeki genel kuralla uyumludur: çocuk hükümlülerin çalıştırılması yalnızca meslek eğitimine yönelik olur ve örgün eğitime devam eden çocuk ile genç hükümlüler öğretim yılı içinde atölye ve işyerlerinde çalıştırılmaz.
⛔ Kişisel İşlerde Çalıştırma Yasağı
İkinci fıkra mutlak bir yasak getirir: hükümlü, yöneticilerin ve görevlilerin kişisel işlerinde çalıştırılamaz.
Bu hüküm, kurum içi çalışmanın iyileştirme amacına bağlı olduğunu ve kişisel hizmet aracına dönüştürülemeyeceğini gösterir. Yasağa aykırı bir uygulama, infaz hâkimliğine şikâyet konusu yapılabilir.
💰 Ücret ve Sosyal Haklar
Çalışmanın karşılığı 32. maddede düzenlenmiştir: çalışan hükümlülere ürettiklerinden elde edilen gelirden çalışmaları karşılığı ücret ödenir ve bu hükümlüler sosyal haklardan yararlandırılırlar.
Kurum dışında çalıştırma ve sosyal güvenlik ilişkisi için hükümlünün çalıştırılması ve ücreti yazımıza bakabilirsiniz.
🔗 Disiplin ve İyi Hâl Bağlantısı
Çalışma, infaz sürecinin diğer aşamalarıyla bağlantılıdır:
- Disiplin: 41. maddede «ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma» bir disiplin cezası olarak düzenlenmiştir; kaldırılma süresi 48. maddeye göre üç aydır.
- İyi hâl: 89. maddenin ikinci fıkrası, değerlendirmede kurum bünyesindeki çalışma kurallarına uyumu dikkate alır.
- Tedbir: 49. maddeye göre disiplin soruşturması sırasında yönetim, hükümlünün iş ve çalışma yerini değiştirebilir.
⚖️ Tutuklularda Durum Farklıdır
Tutuklular bakımından 114. madde uygulanır: tutuklulardan çalışmaları istenebilir; ancak buna mecbur tutulamazlar. İstedikleri takdirde odalarında veya iş yerlerinde çalışmalarına izin verilebilir ve bu takdirde haklarında çalışmakta olan hükümlülere ait rejim uygulanır.
Ayrıntı için tutuklu hakları yazımıza bakabilirsiniz.
📌 İlgili Konular
hükümlünün çalıştırılması ve ücreti, iyi hâl değerlendirmesi ve disiplin cezaları yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kurum içi hizmette kim çalıştırılabilir?
İyi hâlli hükümlüler, idare ve gözlem kurulu kararıyla ve durumlarına uygun hizmetlerde.
Çocuk hükümlü çalıştırılabilir mi?
Yalnız kendi yaşam alanları veya eğitsel amaçlar kapsamında.
Görevlinin kişisel işinde çalıştırılabilir miyim?
Hayır. Kanun bunu açıkça yasaklar.
Çalışma karşılığı ücret alınır mı?
5275 m.32 uyarınca çalışma karşılığı ücret ödenir ve sosyal haklardan yararlanılır.
Tutuklular çalışmak zorunda mı?
Hayır. Tutuklulardan çalışmaları istenebilir ancak mecbur tutulamazlar.
Kurum içi çalıştırma uygulamasına ilişkin şikâyetiniz için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
