Kentsel Dönüşüm Başkanlığı: Görev ve Yetkileri

🏗️ Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Nedir?

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, 7471 sayılı Kanun ile 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’da yapılan köklü değişiklikler çerçevesinde kurulan, Türkiye’nin kentsel dönüşüm süreçlerini merkezi olarak yönetmekle görevli kamu kurumudur. Başkanlık, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulmuş olup doğrudan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı şekilde faaliyet göstermektedir.

Savun Hukuk

Daha önce kentsel dönüşüm süreçleri Bakanlık bünyesindeki Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekteydi. Ancak 6 Şubat 2023 deprem felaketinin ardından ortaya çıkan büyük ölçekli dönüşüm ihtiyacı, bu alanda daha güçlü ve bağımsız bir kurumsal yapıya ihtiyaç olduğunu göstermiştir. Bu doğrultuda Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, kentsel dönüşüm çalışmalarını daha hızlı, etkin ve koordineli bir şekilde yürütmek amacıyla kurulmuştur.

🏗️ Kentsel Dönüşüm Başkanlığının Kuruluş Amacı

Kentsel Dönüşüm Başkanlığının kuruluş amacı, afet riski altındaki yapıların ve alanların dönüştürülmesi süreçlerinin tek bir merkezden, etkin ve hızlı bir şekilde koordine edilmesidir. Başkanlık bu amaç doğrultusunda riskli yapıların tespiti, tahliyesi ve yıkımından yeni yapıların inşasına kadar tüm süreçlerde yetki ve sorumluluk üstlenmektedir.

Başkanlığın kuruluşuyla birlikte daha önce farklı kurumlar arasında dağınık olan yetkiler tek çatı altında toplanmıştır. Bu sayede kentsel dönüşüm süreçlerinde yaşanan bürokratik yavaşlıklar azaltılmış, karar alma mekanizmaları hızlandırılmış ve sahada daha etkin bir uygulama süreci başlamıştır.

🏗️ Başkanlığın Temel Görevleri

6306 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik çerçevesinde Kentsel Dönüşüm Başkanlığının başlıca görevleri şunlardır:

Riskli Yapı ve Alan Tespiti

Başkanlık, afet riski altındaki yapıların ve alanların tespit edilmesi sürecini yönetmektedir. Riskli yapı tespiti için lisanslı kuruluşların yetkilendirilmesi, denetlenmesi ve tespit sonuçlarının değerlendirilmesi Başkanlığın görev alanındadır. Ayrıca riskli alan ilanına ilişkin hazırlık çalışmalarını yürütmek de Başkanlığın sorumlulukları arasındadır.

Dönüşüm Uygulamalarının Yürütülmesi

Riskli olarak tespit edilen yapıların tahliyesi, yıkımı ve yeniden inşası süreçlerinin planlanması ve koordine edilmesi Başkanlığın en kritik görevlerinden biridir. Başkanlık bu süreçlerde maliklerin haklarını korumak, dönüşüm projelerinin teknik standartlara uygunluğunu denetlemek ve sürecin mevzuata uygun şekilde ilerlemesini sağlamakla yükümlüdür.

Mevzuat Hazırlığı ve Uygulama

Kentsel dönüşüme ilişkin kanun, yönetmelik ve tebliğ taslakları hazırlamak, mevcut mevzuatın güncellenmesine yönelik çalışmalar yapmak ve uygulama birliğini sağlamak Başkanlığın görevleri arasındadır. Başkanlık ayrıca kentsel dönüşüm alanında uluslararası gelişmeleri takip ederek ulusal mevzuata yansıtılmasını sağlamaktadır.

Mali Destek ve Kaynak Yönetimi

Kentsel dönüşüm sürecinde vatandaşlara sağlanan kira yardımı, taşınma yardımı, kredi desteği ve faiz desteği gibi mali yardımların yönetimi Başkanlık tarafından yürütülmektedir. Ayrıca dönüşüm projelerinin finansmanı için kaynak geliştirme çalışmaları yapmak ve hazine taşınmazlarını değerlendirmek de Başkanlığın görev alanındadır.

Denetim ve İzleme

Başkanlık, kentsel dönüşüm süreçlerinin her aşamasında denetim ve izleme faaliyetleri yürütmektedir. Riskli yapı tespit kuruluşlarının denetimi, müteahhit firmalarının takibi, inşaat süreçlerinin kontrolü ve tamamlanan projelerin değerlendirilmesi Başkanlığın denetim kapsamındaki görevleridir.

🏗️ Başkanlığın Teşkilat Yapısı

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, merkez ve taşra teşkilatından oluşan kapsamlı bir kurumsal yapıya sahiptir.

Merkez Teşkilatı

Başkanlığın merkez teşkilatı üç genel müdürlük ve çok sayıda daire başkanlığından oluşmaktadır. Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü Marmara Bölgesi dışındaki illerde kentsel dönüşüm çalışmalarını yürütürken, Marmara Kentsel Dönüşüm Genel Müdürlüğü özellikle İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi’ndeki dönüşüm projelerini koordine etmektedir. Taşınmaz ve Kaynak Geliştirme Genel Müdürlüğü ise dönüşüm projelerinin finansmanı ve hazine taşınmazlarının değerlendirilmesi konusunda çalışmaktadır.

Taşra Teşkilatı: Kentsel Dönüşüm Müdürlükleri

Başkanlığın taşra teşkilatı, her ilde kurulan ve doğrudan merkeze bağlı olarak faaliyet gösteren Kentsel Dönüşüm Müdürlüklerinden oluşmaktadır. Bu müdürlükler, bulundukları illerde kentsel dönüşüm süreçlerinin yerelde yürütülmesinden sorumludur. Riskli yapı tespiti başvurularının alınması, vatandaş bilgilendirme faaliyetleri, kira yardımı başvurularının değerlendirilmesi ve yerel koordinasyon görevleri Kentsel Dönüşüm Müdürlüklerinin sorumluluk alanındadır.

🏗️ Başkanlığın Yetkileri

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, 6306 sayılı Kanun ile kendisine verilen geniş yetkilere sahiptir. Bu yetkiler dönüşüm sürecinin her aşamasını kapsamaktadır.

Riskli Yapı Tespiti ve Yıkım Yetkisi

Başkanlık, riskli olarak tespit edilen yapıların yıktırılması konusunda doğrudan yetki sahibidir. Maliklerin belirlenen süre içinde riskli yapıyı yıktırmamaları halinde Başkanlık, yapının idari yoldan yıktırılmasını sağlayabilmektedir. Bu yetki, daha önce Bakanlık tarafından kullanılırken 7471 sayılı Kanun ile Başkanlığa devredilmiştir.

Tahliye ve İdari Yaptırım Yetkisi

Riskli yapılarda tahliye sürecini yönetmek ve gerektiğinde zorunlu tahliye kararı almak Başkanlığın yetkileri arasındadır. Tahliyeye direnen kişilere karşı idari yaptırım uygulama ve gerektiğinde kolluk kuvvetleri desteği talep etme yetkisi bulunmaktadır.

Acele Kamulaştırma Yetkisi

7471 sayılı Kanun ile Başkanlığa tanınan önemli yetkilerden biri de acele kamulaştırma talebi yapabilmesidir. Kentsel dönüşüm alanı ilan edilen bölgelerde, dönüşüm sürecini engelleyen taşınmazlar için acele kamulaştırma prosedürü uygulanabilmektedir.

İmar Planı Değişikliği Yetkisi

Başkanlık, kentsel dönüşüm alanlarında gerekli imar planı değişikliklerini yapma veya yaptırma yetkisine sahiptir. Dönüşüm projelerinin hayata geçirilmesi için gerekli imar planı revizyonları Başkanlık onayı ile gerçekleştirilebilmektedir.

🏗️ Vatandaşlar Açısından Başkanlığın Önemi

Kentsel Dönüşüm Başkanlığının kurulması, kentsel dönüşüm sürecindeki vatandaşlar için önemli değişiklikler getirmiştir. Artık kentsel dönüşümle ilgili tüm başvurular, şikayetler ve talepler tek bir kuruma yönlendirilebilmektedir. Bu durum vatandaşların muhatap bulma sorununu büyük ölçüde çözmüştür.

Riskli yapı tespiti yaptırmak isteyen vatandaşlar, bulundukları ildeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne başvurabilmektedir. Kira yardımı, taşınma yardımı ve kredi desteği gibi mali haklar konusunda da aynı müdürlükler vatandaşlara rehberlik etmektedir.

🏗️ Kentsel Dönüşüm Başkanlığına Nasıl Başvurulur?

Kentsel Dönüşüm Başkanlığına başvuru yapmak isteyen vatandaşlar, bulundukları ildeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne şahsen başvurabilmektedir. Ayrıca Başkanlığın resmi internet sitesi üzerinden çevrimiçi başvuru imkânı da bulunmaktadır. e-Devlet üzerinden de kentsel dönüşüm ile ilgili bazı işlemler gerçekleştirilebilmektedir.

Başvuru sırasında tapu belgesi, kimlik belgesi, yapı ruhsatı (varsa) ve ilgili diğer belgeler gerekebilmektedir. Başvurunun niteliğine göre gerekli belgelerin listesi Kentsel Dönüşüm Müdürlüğünden veya Başkanlığın internet sitesinden öğrenilebilir.