Kapalı kurumda bulunan hükümlünün kurum dışına çıkarılması kural değil istisnadır. 5275 sayılı Kanun’un 92. maddesi bu istisnaları sayma yoluyla belirlemiş ve her hâlde yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir aramıştır.
🚫 Sayılan Hâller Dışında Çıkarılamaz
92. maddenin birinci fıkrası kuralı ve istisnaları birlikte koyar. Hükümlü şu hâller dışında ve yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kapalı kurumun dışına çıkarılamaz:
- İzin
- Hastaneye, Cumhuriyet Başsavcılığına veya duruşmaya sevk
- Eğitim, öğretim
- İşyurdu
- Cezanın ertelenmesi
- Salıverilme
- Nakil
- Deprem, sel gibi doğal afet ve yangın hâlleri
Bu sayım sınırlıdır; listede yer almayan bir gerekçeyle kurum dışına çıkarma söz konusu olamaz.
⚖️ İptal Edilen Hüküm
Maddenin birinci fıkrasına 2016 yılında bir cümle eklenmişti. Ancak bu cümle Anayasa Mahkemesi’nin 22/9/2021 tarihli, E.2017/17 ve K.2021/59 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle eski tarihli kaynaklarda yer alan bu ek hüküm bugün yürürlükte değildir.
📋 Bilgi Doğrulaması İçin Geçici Çıkarma (m.92/2)
2005 yılında eklenen ikinci fıkra, sınırlı ve sıkı şartlara bağlı özel bir hâl düzenler. Terör ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak alınan bilgilerin doğruluğunun araştırılması bakımından zorunlu görülen hâllerde, hükümlü veya tutuklular geçici sürelerle kurumdan alınabilir.
Kanun bunu dört güvenceye bağlamıştır:
- Rızaları alınmak koşuluyla
- İlgili makamın ve Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine sulh ceza hâkimi kararı ile
- Süre, hükümlü veya tutuklu dinlendikten sonra hâkim tarafından tayin olunur ve her defasında dört günü, hiçbir surette on beş günü geçemez
- Ayrılış ve dönüşlerde sağlık durumu doktor raporu ile tespit edilir
Kanun ayrıca bu sürelerin hükümlülük ve tutuklulukta geçmiş sayılacağını ve yer gösterme sırasında yapılan işlemlere ilişkin belgelerin bir örneğinin ilgilinin dosyasında saklanmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına gönderileceğini düzenler.
🔗 Nakil ve Sevkte Zorlayıcı Araçlar
Kurum dışına çıkarma sırasında kelepçe kullanımı ayrı bir kurala tâbidir. 50. maddeye göre sevk ve nakil sırasında kaçmayı önlemek için kelepçe kullanılabilir; ancak yetkili makamın önüne getirildiğinde çıkarılması kanunî bir kayıttır ve çocuk hükümlüler hakkında bu bent uygulanmaz.
Ayrıntı için arama ve zorlayıcı araçlar yazımıza bakabilirsiniz.
🔓 Açık Kurumlarda Durum Farklıdır
92. madde kapalı ceza infaz kurumlarına ilişkindir. Açık kurumlarda ve çocuk eğitimevlerinde rejim farklıdır: bu kurumlarda firara karşı fiziki engel ve dış güvenlik görevlisi bulunmaz, hükümlüler kurum dışındaki iş alanlarında çalıştırılabilir ve özel izin imkânı genişletilmiştir.
Bu konularda açık ceza infaz kurumları ve hükümlü izinleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
📌 İlgili Konular
hükümlü izinleri, nakil sebepleri ve zorlayıcı araçlar yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Hükümlü hangi hâllerde kurum dışına çıkarılabilir?
İzin, hastaneye/savcılığa/duruşmaya sevk, eğitim, öğretim, işyurdu, cezanın ertelenmesi, salıverilme, nakil ve doğal afet-yangın hâlleri.
Yazılı emir şart mı?
Evet. Kanun, yetkili makamca verilmiş yazılı bir emir olmadıkça kurum dışına çıkarılamayacağını düzenler.
Bilgi doğrulaması için çıkarma nasıl olur?
Rıza + ilgili makam ve savcılık talebi + sulh ceza hâkimi kararı ile; her defasında dört, toplamda on beş günü geçemez.
Bu süre cezadan sayılır mı?
Kanun, bu sürelerin hükümlülük ve tutuklulukta geçmiş sayılacağını açıkça belirtir.
Sağlık kontrolü yapılır mı?
Ayrılış ve dönüşlerde sağlık durumu doktor raporuyla tespit edilir.
Kurum dışına çıkarma işlemlerine ilişkin süreç için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
