Hükümlünün öğretimden yararlanma hakkı 5275 sayılı Kanun’un 76. maddesinde düzenlenmiştir. Madde 14/11/2024 tarihli ve 7532 sayılı Kanun’la baştan yazılmıştır; sınavların nasıl yapılacağı, kapalı kurumda örgün öğretime devam ve hangi hâllerde öğretimin engellenebileceği artık kanunda ayrıntılı biçimde gösterilmektedir. İnternetteki pek çok kaynak hâlâ eski metni anlatmaktadır.
🎓 Kurum Türüne Göre Kapsam
76. maddenin birinci fıkrası iki ayrı rejim kurar:
- Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin tüm öğretim türlerinden yararlanmaları sağlanır.
- Diğer kurumlarda bulunan hükümlülerin ise kurum içinde verilebilen yaygın, dışarıdan ve açık öğretim programlarından yararlanmaları sağlanır.
Not: 76. madde 7532 sayılı Kanun ile yeniden yazılmıştır; 14/11/2024 öncesine ait kaynaklar bu konuda güncelliğini yitirmiştir.
🏫 Kapalı Kurumda Örgün Öğretim
İkinci fıkra, kapalı kurumda bulunan hükümlülerin kurum içinde açılan örgün öğretim programlarına devam edebileceğini düzenler. İki sınır konulmuştur: kurum disiplin, düzen ve güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde olması ve kurumsal kapasite ile imkânların uygunluğu ölçüsünde olması.
Kanun ayrıca bir öncelik sırası getirir: yaş, eğitim düzeyi, engellilik durumu, sosyal ve ekonomik durum ile benzeri ölçütlere göre ihtiyacı olan hükümlülere öncelik verilir.
📝 Sınavlar Nasıl Yapılır?
Üçüncü fıkra, kapalı kurumdaki hükümlülerin sınavlarının kurum içinde yapılacağını düzenler ve usulü ikiye ayırır:
- Ortaöğretim, ön lisans, lisans ve benzeri programlar kapsamındaki sınavlar ile mesleki yeterlilik gibi yazılı veya sözlü sınavlar: ilgili kurumla koordinasyon sağlanarak öncelikle çevrim içi, bu mümkün olmazsa ilgili eğitim kurumu görevlisinin gözetiminde yüz yüze.
- Merkezî sınavlar ile açık öğretim kurumları sınavları: sınav merkezi olarak belirlenen ceza infaz kurumlarında.
Dördüncü fıkra, kurum ve kuruluşlar ile üniversiteleri bu konularda gerekli düzenlemeleri yapmak ve tedbirleri almakla yükümlü tutar.
⛔ Öğretim Hangi Hâllerde Engellenebilir?
Beşinci fıkra, açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlüler bakımından güçlü bir güvence getirir. Öğretimden yararlanma veya sınavlara katılma yalnız şu hâllerde engellenebilir:
- Hükümlünün başarısız olması
- Devamsızlık göstermesi
- Eğitim ve sınav alanlarında bu Kanun’da yazılı disiplin cezasını gerektiren bir eylem gerçekleştirmesi
- Öğretim programının kurumun işleyişine yer ve zaman itibarıyla uygun olmaması
Sayım sınırlıdır. Bunların dışında bir gerekçeyle öğretimin engellenmesi, infaz hâkimliğine şikâyet konusu yapılabilir.
📚 Ders Kitapları Denetime Tâbi Değildir
Eğitimle bağlantılı önemli bir güvence 62. maddede yer alır: eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz. Yayın ve kitap rejiminin ayrıntıları için ilgili yazımıza bakabilirsiniz.
Ayrıca eğitim-öğretim programlarına katılım, 89. maddedeki iyi hâl değerlendirmesinde dikkate alınan unsurlardandır.
📌 İlgili Konular
yayın ve kitap hakkı, iyi hâl değerlendirmesi ve hükümlünün çalıştırılması yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kapalı kurumda üniversiteye devam edilebilir mi?
Kurum içinde açılan örgün öğretim programlarına, disiplin ve güvenliği tehlikeye düşürmemek ile kapasite koşuluyla devam edilebilir. Ayrıca açık öğretim programlarından yararlanılır.
Sınavlar nerede yapılır?
Kapalı kurumdakiler için kurum içinde; öncelikle çevrim içi, mümkün olmazsa eğitim kurumu görevlisi gözetiminde yüz yüze.
Merkezî sınavlara girebilir miyim?
Sınav merkezi olarak belirlenen ceza infaz kurumlarında katılım öngörülmüştür.
Öğretimim engellenebilir mi?
Açık kurum ve çocuk eğitimevlerinde yalnız kanunda sayılan dört hâlde: başarısızlık, devamsızlık, disiplin cezasını gerektiren eylem veya programın kurum işleyişine uygun olmaması.
Bu düzenleme ne zaman değişti?
76. madde 14/11/2024 tarihli ve 7532 sayılı Kanun’la başlığıyla birlikte yeniden düzenlenmiştir.
Cezaevinde eğitim ve sınav hakkınıza ilişkin süreç için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
