Din ve vicdan özgürlüğü, hükümlülük hâlinin sona erdirmediği haklardandır. 5275 sayılı Kanun’un 70. maddesi hem ibadetin serbestçe yerine getirilmesini hem de ibadette kullanılan eşya ile dinî kitapların bulundurulmasını açıkça güvence altına almıştır.
🕌 İbadet Serbestisi ve Sınırı
Kanun’un 70. maddesinin birinci fıkrasına göre hükümlü, ceza infaz kurumunda mensup bulunduğu dinin ibadetlerini serbestçe yerine getirebilir.
Kanun buna iki ölçüt koyar: ibadetin düzeni bozmayacak ve çalışmayı engellemeyecek biçimde yerine getirilmesi. Bu iki ölçüt dışında bir sınırlama sebebi öngörülmemiştir.
📿 Eşya ve Kitap Bulundurma Hakkı
Aynı fıkra, ibadetin fiilen mümkün olmasını sağlayan bir hak daha tanır: hükümlü, ibadette kullanılan eşyayı ve dinî yaşamı bakımından zorunlu olan kitap ve eserleri temin edebilir ve bulunduğu yerlerde muhafaza edebilir.
Bu hüküm, 62. maddedeki genel yayın rejiminden ayrı ve özel bir düzenlemedir; dinî yaşam bakımından zorunlu kitaplar bakımından ayrıca dayanak oluşturur.
🤝 Din Görevlisinin Ziyareti
Maddenin ikinci fıkrasına göre hükümlünün, mensup bulunduğu dinin görevlilerince ziyaret edilmesine ve onlarla iletişim kurmasına izin verilir. Kanun buna tek bir koşul bağlar: kurum güvenliğini tehlikeye düşürmemek.
Bu ziyaret, 83. maddedeki olağan ziyaret rejiminden ayrı bir imkândır.
🍽️ Beslenmede Dinî Gereklerin Gözetilmesi
Din ve vicdan özgürlüğünün pratik bir yansıması beslenme rejiminde görülür. 72. maddeye göre hükümlüye verilecek besin belirlenirken yaş, sağlık, çalıştığı işin özelliği ile birlikte dinî ve kültürel gerekler de göz önünde tutulur.
⚖️ Kısıtlamaya Karşı Yol
İbadetin engellenmesi, dinî kitabın verilmemesi veya din görevlisi ziyaretinin reddi, kurum idaresinin hükümlü hakkındaki bir işlemidir ve 4675 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir. Süre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gündür.
Anayasa Mahkemesi’nin ceza infaz kurumlarına ilişkin bireysel başvuru içtihadında, kutsal kitabın verilmemesi de dâhil olmak üzere yayın ve inanç alanına ilişkin başvurular incelenmiştir; olağan yollar tükendikten sonra bu yol da gündeme gelebilir.
📌 İlgili Konular
yayın ve kitap hakkı, barındırma ve beslenme ve infaz hâkimliğine şikâyet yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
İbadet serbest mi?
Evet. Kanun, düzeni bozmayacak ve çalışmayı engellemeyecek biçimde ibadetin serbestçe yerine getirilebileceğini düzenler.
Dinî kitap bulundurabilir miyim?
Dinî yaşam bakımından zorunlu olan kitap ve eserleri temin ve muhafaza etme hakkı kanunda açıkça tanınmıştır.
Din görevlisi ziyaret edebilir mi?
Kurum güvenliğini tehlikeye düşürmemek koşuluyla evet; iletişim kurulmasına da izin verilir.
Yemekte dinî gerekler gözetilir mi?
72. madde, besin belirlenirken dinî ve kültürel gereklerin göz önünde tutulacağını öngörür.
Engellenirsem ne yapabilirim?
On beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet edilebilir.
Din ve vicdan özgürlüğüne ilişkin uyuşmazlığınız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
