Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, gebelik ve doğum sonrası dönem bakımından hapis cezasının infazına özel bir kural getirir. Bu kural, hükümlünün talebine bağlı bir kolaylık değil, kanunun doğrudan öngördüğü bir geri bırakma hâlidir. Ancak 2013 yılında eklenen fıkra ile kuralın istisnaları da belirlenmiştir.
🤰 Kanunun Öngördüğü Geri Bırakma
Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına göre hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Fıkra emredici biçimde kaleme alınmıştır; koşulların varlığı hâlinde takdir yetkisi söz konusu değildir.
Aynı fıkra, çocuğun ölmesi veya anasından başka birine verilmiş olması hâlini ayrıca düzenler: bu durumda doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur. Kural, geri bırakmanın gerekçesinin doğum sonrası bakım ilişkisi olduğunu göstermektedir.
Not: Geri bırakma kararı süresizdir denemez: karar, belirtilen yükümlülüklerle birlikte verilir ve yükümlülüklere aykırılık hâlinde kaldırılabilir.
⚠️ Kuralın Uygulanmadığı Hâller
Maddenin beşinci fıkrası, 2013 yılında 6411 sayılı Kanunla eklenmiştir ve dördüncü fıkranın iki grup hükümlü bakımından uygulanmayacağını belirtir:
- Kapalı ceza infaz kurumuna girdikten sonra gebe kalanlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar,
- Eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılanlar.
Bu kişiler bakımından infaz durmaz; ancak cezanın dördüncü fıkrada öngörülen kısmı, ceza infaz kurumlarında kendileri için düzenlenen uygun yerlerde yerine getirilir. Yani kanun, geri bırakmayı kaldırdığı hâlde barındırma koşulu bakımından ayrı bir güvence öngörmüştür.
🏛️ Karar Mercii ve İzleme
Geri bırakma kararı, maddenin üçüncü fıkrasındaki usule göre infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir. Karar, hükümlünün tâbi olacağı yükümlülükler belirtilmek suretiyle kendisine ve yasal temsilcisine tebliğ edilir; geri bırakma süresi içinde bulunulacak yer Başsavcılığa bildirilir.
Yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi hâlinde geri bırakma kararı, kararı veren Cumhuriyet Başsavcılığınca kaldırılır. Kanun, bu karara karşı infaz hâkimliğine başvurulabileceğini açıkça belirtir.
👶 Doğum Sonrası Barındırma ile İlişkisi
Geri bırakma süresinin sona ermesi veya beşinci fıkra kapsamında infaza devam edilmesi hâlinde, çocuğun anne yanında barındırılmasına ilişkin ayrı kurallar devreye girer. Bu konu ile hükümlünün yerleştirileceği kurum türü, birbirini tamamlayan iki ayrı başlıktır.
📌 İlgili Konular
Konuyla bağlantılı yazılarımız: annesiyle kalan çocukların barındırılması, kadın ve gençlik kapalı ceza infaz kurumları, cezaevinde sağlık hizmeti ve hastaneye sevk ve infaz hâkimliğine şikâyet.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Geri bırakma için ayrıca talepte bulunmak gerekir mi?
Dördüncü fıkra emredicidir; koşulların varlığı hâlinde infaz geri bırakılır. Karar, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığınca verilir.
Kurumda gebe kalan her hükümlü kural dışında mıdır?
Hayır. İstisna, kuruma girdikten sonra gebe kalanlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ile eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılanlar bakımından geçerlidir.
İstisna kapsamındaki hükümlü nerede kalır?
Cezanın ilgili kısmı, ceza infaz kurumlarında bu kişiler için düzenlenen uygun yerlerde infaz olunur.
Geri bırakma kararının kaldırılmasına itiraz edilebilir mi?
Kanun, kararın kaldırılmasına karşı infaz hâkimliğine başvurulabileceğini öngörmektedir.
Gebe ve Yeni Doğum Yapmış Hükümlülerin Cezasının İnfazı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
