Sermaye piyasalarında yatırımcıların belirli hâllerde başvurabildiği Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) mekanizması, kripto varlık hizmet sağlayıcılar bakımından uygulanmamaktadır. Bu sınırın kanuni dayanağı ve pratik sonuçları bu yazının konusudur.
🏛️ Kanuni Dayanak
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 35/C maddesinin dördüncü fıkrası, kripto varlık hizmet sağlayıcıların Yatırımcı Tazmin Merkezi kapsamında olmadığını ve bunlara faaliyet izni verilmesinin Kurul tarafından tekeffül anlamına gelmediğini düzenlemektedir.
Aynı hüküm, kripto varlıkların mevduat sigortası kapsamında bulunmadığı yönündeki altıncı fıkra ile birlikte okunduğunda, kripto varlık alanında kamusal bir tazmin güvencesinin bulunmadığı tablosu ortaya çıkar.
Not: YTM kapsamı ve mevduat sigortası kapsamı kanunla belirlenmiştir; platformların kendi beyanları bu kapsamı genişletmez.
📊 YTM Nedir, Ne Yapar
Yatırımcı Tazmin Merkezi, sermaye piyasası faaliyetlerinden kaynaklanan ve kanunda belirlenen koşulların gerçekleşmesi hâlinde yatırımcıların nakit ödeme ve sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmesini konu alan bir yapıdır. Kapsamı ve tazmin sınırı mevzuatla belirlenir.
Kripto varlıklar, bu kapsamın dışında bırakılmıştır. Dolayısıyla bir platformun yükümlülüklerini yerine getirememesi hâlinde YTM’ye başvuru yolu bulunmamaktadır.
🛡️ Yerine Geçen Koruma: Ayrılık Kuralı
Kanun koyucu, tazmin mekanizması yerine müşteri varlıklarının ayrılığı modelini tercih etmiştir. 35/C maddesinin yedinci fıkrasına göre müşteri varlıkları hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrıdır; haczedilemez, rehnedilemez ve iflas masasına dâhil edilemez.
Bu, koruma mantığının farklı olduğunu gösterir: kayıp sonrası tazmin yerine, kaybın oluşmasını engelleyecek malvarlığı ayrılığı. Ayrıntı için müşteri varlıklarının ayrılığı ve haczedilemezliği yazımıza bakınız.
⚖️ Sorumluluk Kime Karşı İleri Sürülür
YTM yolu bulunmadığından, zarar hâlinde talepler doğrudan hizmet sağlayıcıya ve koşulları varsa sorumlu mensuplarına yöneltilir. 6362 sayılı Kanun’un 99/3 maddesi bu sorumluluğun çerçevesini çizer; 110/A maddesi ise zimmet hâlini ayrıca düzenlemektedir.
📌 Pratik Sonuç
Kripto varlık alanında “devlet güvencesi”, “fon güvencesi” veya “sigortalı hesap” ifadeleriyle sunulan iddialar, mevcut kanuni çerçeveyle bağdaşmamaktadır. Bu tür ifadelerin kullanıldığı tanıtımlar, Kanun’un reklam ve tanıtıma ilişkin düzenlemeleri bakımından ayrıca değerlendirmeye açıktır.
📌 İlgili Konular
Borsa iflası ve müşteri varlığı · Saklama ve mevduat sigortası · Lisanslı platform nasıl anlaşılır
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kripto platformu için Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne başvurulabilir mi?
Hayır. 6362 sayılı Kanun’un 35/C maddesinin dördüncü fıkrası, kripto varlık hizmet sağlayıcıların YTM kapsamında olmadığını düzenlemektedir.
Kripto hesapları sigortalı mıdır?
Kanun, saklamaya konu kripto varlıkların mevduat sigortası kapsamında olmadığını belirtmektedir.
O hâlde müşteriyi koruyan mekanizma nedir?
Kanun, müşteri varlıklarının hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrı olması ve haczedilememesi esasına dayanan bir koruma modeli benimsemiştir.
Faaliyet izni bir güvence sağlar mı?
İzin verilmesi, Kanun’un açık ifadesiyle kuruluşun ve işlemlerinin Kurul tarafından tekeffül edildiği anlamına gelmez.
Zimmet hâli nasıl düzenlenmiştir?
6362 sayılı Kanun’un 110/A maddesi kripto varlık hizmet sağlayıcılar bakımından zimmet suçunu düzenlemektedir.
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Yatırımcı Tazmin Merkezi Kapsamı Dışında Olması hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Kripto varlık mevzuatı hızla değişmektedir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez. Yatırım tavsiyesi değildir.
