Kripto varlıkların teminat olarak kullanılması, uygulamada giderek daha sık gündeme gelen bir konudur. 6362 sayılı Kanun’un 35/B maddesinin onuncu fıkrası, bu alanda önemli bir istisna getirerek 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’nun uygulanmayacağını düzenlemektedir.
🔗 Hükmün Getirdiği İstisna
Kanun, kripto varlıklar üzerinde kurulacak rehin bakımından 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu hükümlerinin uygulanmayacağını açıkça belirtmektedir.
6750 sayılı Kanun, ticari işletmeler arasındaki taşınır rehinlerinde Rehinli Taşınır Sicili‘ne tescil esasına dayanan bir sistem kurar. Kripto varlıkların bu sistemin dışında bırakılması, teminatlandırmanın farklı bir hukuki zeminde ele alınmasını gerektirir.
Not: Teminat yapılandırmaları somut olaya göre farklılık gösterir; bu yazı genel hukuki çerçeveyi açıklar, uygulama önerisi içermez.
🤔 Neden İstisna Getirildi
6750 sayılı Kanun’un sicile tescil ve teslimsiz rehin mekanizması, fiziki veya kayden izlenebilen taşınırlar için tasarlanmıştır. Kripto varlıklarda hâkimiyet, özel anahtarın kontrolüne bağlıdır; bu, klasik zilyetlik ve sicil kavramlarıyla doğrudan örtüşmez.
Kanun koyucunun tercihi, kripto varlıklarda teminat ilişkisinin genel hükümler ve sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde kurulmasına imkân tanımak yönünde olmuştur.
📄 Teminat İlişkisinin Kurulması
Uygulamada teminat, çoğunlukla varlığın fiilî kontrolünün devri veya belirli bir cüzdan üzerinde ortak kontrol kurulması yoluyla sağlanır. Bu tür yapılandırmalarda:
- Sözleşmenin kapsamı ve teminatın hangi borcu güvence altına aldığı,
- Değer düşüklüğü hâlinde ne yapılacağı,
- Paraya çevirme usulü ve yetkisi,
- Üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik
başlıkları belirleyici olur. Bu noktalar açık düzenlenmediğinde, teminat iddiası bir uyuşmazlıkta ispat sorununa dönüşebilir.
🛡️ Müşteri Varlıklarının Rehnedilemezliği ile İlişkisi
Burada 35/C maddesinin yedinci fıkrasıyla bir bağlantı kurmak gerekir. O hüküm, hizmet sağlayıcı nezdindeki müşteri varlıklarının, hizmet sağlayıcının borcu nedeniyle rehnedilemeyeceğini düzenler. Yani müşterinin kendi iradesiyle kurduğu teminat ilişkisi ile hizmet sağlayıcının borcu için varlık üzerinde rehin kurulması birbirinden farklı hukuki durumlardır.
🏢 Şirketler ve Kredi İlişkisi Boyutu
Kripto varlıkların bilanço ve teminat boyutu, şirketler hukuku bakımından ayrı bir değerlendirme gerektirir. Muhasebeleştirme, değerleme ve raporlama konularında kripto varlıkların şirket bilançosundaki hukuki durumu yazımız çerçeve sunmaktadır.
📌 İlgili Konular
Kripto varlık ve şirket bilançosu · Müşteri varlıklarının ayrılığı · Kripto varlık ve miras
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kripto varlık üzerinde 6750 sayılı Kanun’a göre rehin kurulabilir mi?
6362 sayılı Kanun’un 35/B maddesinin onuncu fıkrası, kripto varlıklar bakımından 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu hükümlerinin uygulanmayacağını düzenlemektedir.
O hâlde kripto varlık teminat olarak kullanılamaz mı?
Hüküm, 6750 sayılı Kanun’un uygulanmamasını öngörür; teminat ilişkisinin genel hükümler ve ilgili mevzuat çerçevesinde kurulması gündeme gelir.
Teminatta en kritik unsur nedir?
Kripto varlıklarda hâkimiyet özel anahtarın kontrolüne bağlı olduğundan, kontrolün kimde olduğu ve paraya çevirme usulünün nasıl belirlendiği belirleyici olur.
Platformdaki varlıklarım platformun borcu için rehnedilebilir mi?
Hayır. 35/C maddesinin yedinci fıkrası müşteri varlıklarının hizmet sağlayıcının borcu nedeniyle rehnedilemeyeceğini düzenlemektedir.
Rehinli Taşınır Sicili’ne tescil gerekir mi?
6750 sayılı Kanun uygulanmadığından, o Kanun’un öngördüğü sicil sistemi kripto varlıklar bakımından işletilmez.
Kripto Varlıkta Rehin ve 6750 Sayılı Kanun’un Uygulanmaması hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Kripto varlık mevzuatı hızla değişmektedir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez. Yatırım tavsiyesi değildir.
