6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 35/C maddesinin yedinci fıkrası, kripto varlık hizmet sağlayıcı nezdindeki müşteri varlıkları bakımından güçlü bir koruma kuralı getirmektedir. Bu hüküm, platformun mali sıkıntıya düşmesi hâlinde müşteri varlıklarının akıbetini belirleyen temel dayanaktır.
🛡️ Hükmün İçeriği
Kanun, kripto varlık hizmet sağlayıcı nezdinde bulunan müşterilere ait nakit ve kripto varlıkların, hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrı olduğunu düzenler. Bu ayrılığın sonucu olarak söz konusu varlıklar:
- Hizmet sağlayıcının borcu nedeniyle haczedilemez,
- Rehnedilemez,
- Hizmet sağlayıcının iflas masasına dâhil edilemez,
- Üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.
Hükmün en dikkat çekici yönü, bu korumanın kamu alacakları bakımından da geçerli olmasıdır. Yani hizmet sağlayıcının vergi veya benzeri kamu borcu, müşteriye ait varlıklar üzerinde takip imkânı vermez.
Not: Bu koruma kanuni bir ayrılık kuralıdır; somut olayda uygulanması kayıtların izlenebilirliğine ve varlıkların fiilen nerede tutulduğuna bağlıdır.
⚖️ Neden Bu Kadar Önemli
Kripto varlık platformlarının mali güçlük yaşadığı olaylarda temel hukuki sorun, müşterilerin platformun alacaklısı mı yoksa varlıkların hak sahibi mi olduğudur. Ayrılık kuralı bu soruya kanun düzeyinde yanıt vermekte ve müşterileri sıradan alacaklı konumundan çıkarmaktadır.
Konunun iflas boyutu için kripto borsası iflası ve müşteri varlıkları yazımız ayrıntılı bir çerçeve sunar.
📌 Korumanın Sınırı: Müşterinin Kendi Borcu
Ayrılık kuralı, müşteriyi hizmet sağlayıcının borçlarına karşı korur. Müşterinin kendi borçları bakımından ise durum farklıdır; müşterinin platform nezdindeki hak ve alacakları, genel hükümler çerçevesinde kendi alacaklılarınca takibe konu edilebilir. Bu ayrımın gözden kaçırılması yaygın bir yanılgıdır.
🗂️ Kayıt ve İzlenebilirlik Yükümlülüğü
Ayrılık kuralının fiilen işleyebilmesi, hizmet sağlayıcının müşteri varlıklarını izlenebilir biçimde kaydetmesine bağlıdır. III-35/B.2 sayılı Tebliğ ile getirilen çalışma usul ve esasları, müşteri varlıklarının takibi ve raporlanmasına ilişkin yükümlülükler öngörmektedir.
Kayıtların yetersizliği hâlinde ayrılık iddiasının ispatı güçleşir; bu nedenle işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve hesap ekstreleri uyuşmazlıklarda kritik önem taşır.
🔐 Saklamanın Yeri: Müşteri Cüzdanı Esası
Kanun’un 35/C maddesinin altıncı fıkrası, kripto varlıkların müşterinin kendi cüzdanında saklanmasını esas almakta; müşterinin tercihi doğrultusunda saklama hizmetinin yetkili kuruluşlarca verilebileceğini düzenlemektedir. Saklamanın nerede yapıldığı, ayrılık korumasının pratikte nasıl işleyeceğini doğrudan etkiler.
Saklama seçenekleri arasındaki hukuki farklar için sıcak ve soğuk cüzdan hukuki farkı ve self-custody bireysel saklama riskleri yazılarımıza bakılabilir.
📌 İlgili Konular
Kripto borsası iflası ve müşteri varlığı · Özel anahtar kaybı · Kripto cüzdan kara listesi
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kripto borsasının borcu nedeniyle müşteri varlıkları haczedilebilir mi?
6362 sayılı Kanun’un 35/C maddesinin yedinci fıkrası uyarınca müşteri varlıkları hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrıdır; hizmet sağlayıcının borcu için haczedilemez, rehnedilemez ve ihtiyati tedbire konu edilemez.
Bu koruma kamu alacakları için de geçerli mi?
Kanun hükmü, korumayı kamu alacakları bakımından da öngörmektedir.
Platform iflas ederse varlıklar iflas masasına girer mi?
Kanun, müşteri varlıklarının hizmet sağlayıcının iflas masasına dâhil edilemeyeceğini düzenlemektedir.
Müşterinin kendi borçları için de aynı koruma var mı?
Hayır. Ayrılık kuralı hizmet sağlayıcının borçlarına ilişkindir; müşterinin kendi alacaklıları bakımından genel hükümler uygulanır.
Kripto varlıklar nerede saklanır?
Kanun müşterinin kendi cüzdanında saklamayı esas almakta, müşterinin tercihine göre yetkili kuruluşlarca saklama hizmeti verilebileceğini öngörmektedir.
Kripto Varlıkta Müşteri Varlıklarının Ayrılığı ve Haczedilemezliği hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Kripto varlık mevzuatı hızla değişmektedir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez. Yatırım tavsiyesi değildir.
