İdare mahkemesi, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan uyuşmazlıklara bakan genel görevli ilk derece idari yargı mahkemesidir. Bir belediyenin imar kararı, bir bakanlığın atama işlemi, bir disiplin cezası veya bir idari eylem nedeniyle uğranılan zarar, kural olarak idare mahkemesinde dava konusu yapılır.
Kısa özet: İdare mahkemeleri; iptal davalarına, tam yargı davalarına, idari sözleşmelerden doğan davalara ve kanunlarla verilen diğer işlere bakar (2576 s.K. m.5). Vergi uyuşmazlıkları vergi mahkemesinin görevindedir. Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa altmış gündür (İYUK m.7). 2026 değişikliğiyle 486.000 TL’yi aşmayan davalar tek hâkimle görülür; düzenleyici işlemlere karşı davalar hariçtir.
Bu yazıda neler var?
⚖️ Görev Alanı
- İptal davaları: İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı ileri sürülerek açılan davalar,
- Tam yargı davaları: İdari eylem ve işlemlerden kişisel hakları doğrudan muhtel olanların açtığı tazminat davaları,
- İdari sözleşme davaları: Kamu hizmetlerinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar,
- Kanunlarla verilen işler: Bölge idare mahkemesinin veya Danıştayın ilk derece görevindeki davalar dışında kalanlar.
Vergi, resim, harç ve 6183 sayılı Kanun uygulamalarına ilişkin davalar ise vergi mahkemesinin görevindedir (2576 s.K. m.6). Bazı idari yaptırımlar, örneğin Kabahatler Kanunu kapsamındaki idari para cezalarının çoğu, kanun gereği adli yargıda (sulh ceza hâkimliğinde) incelenir.
Vergi uyuşmazlıkları için vergi mahkemesi, idari para cezaları için idari para cezasına itiraz yazılarına bakılabilir.
📂 İptal Davası ve Tam Yargı Davası
İptal davasında amaç, hukuka aykırı idari işlemin ortadan kaldırılmasıdır; davacının işlem nedeniyle menfaatinin ihlal edilmiş olması yeterlidir. Tam yargı davasında ise idarenin eylem veya işleminden doğan maddi ve manevi zararın tazmini istenir; burada hak ihlali aranır. İki dava birlikte de açılabilir. Tam yargı davası tam yargı davası ve idari tazminat yazısında ayrıntılı anlatılmıştır. Uygulamada sık görülen örnekler için imar planına itiraz ve iptal davası ve memur disiplin cezası ve itiraz yazılarına bakılabilir.
⏳ Dava Açma Süresi
İYUK m.7 uyarınca dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gündür. Süre, yazılı bildirim gerektiren işlemlerde tebliğden, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde ilan tarihini izleyen günden başlar. İlgililer, dava açmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi için üst makama başvurabilir; bu başvuru işlemekte olan süreyi durdurur (m.11). Adli tatilin süreler üzerindeki etkisi için idari yargıda adli tatil ve süreler yazısına bakılabilir.
⛔ Yürütmenin Durdurulması
İdari işlemler dava açılmasıyla kendiliğinden durmaz. İdare mahkemesi, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacağı ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde, gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27/2). Bu karara karşı bir defaya mahsus olmak üzere itiraz yolu açıktır. Örnek metin için iptal davası ve yürütmeyi durdurma dilekçesi örneği yazısına bakılabilir.
👨⚖️ Tek Hâkim ve Kurul
2576 s.K. m.7, 7589 sayılı Kanunla yapılan 2026 değişikliğinden sonra, konusu belli bir değeri içeren ve 486.000 TL’yi aşmayan iptal ve tam yargı davalarının tek hâkimle çözümlenmesini öngörür; düzenleyici işlemlere karşı açılan davalar bu kapsamın dışındadır. Diğer davalar başkan ve iki üyeden oluşan kurulla görülür. Kurul kararlarına karşı istinaf yolu için bölge idare mahkemesi ve istinaf dairesi yazısı yol gösterir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
İdari işleme karşı kaç gün içinde dava açılır?
Özel kanunda ayrı süre yoksa tebliğden itibaren altmış gün (İYUK m.7).
Dava açmak işlemin uygulanmasını durdurur mu?
Hayır. Ayrıca yürütmenin durdurulması talep edilmelidir (İYUK m.27).
İdarenin verdiği zarar için nerede dava açılır?
Tam yargı davası olarak idare mahkemesinde.
Davam tek hâkimle mi görülür?
Değeri 486.000 TL’yi aşmayan ve düzenleyici işlem dışındaki davalar tek hâkimle görülür. Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İdare mahkemesi hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
