İdari işlemler, aksi yargı kararıyla saptanana kadar hukuka uygun sayılır ve uygulanır. Bir işlemin ortadan kaldırılması için idari yargıda iptal davası açılması; işlemin dava süresince uygulanmaya devam etmesinin önüne geçilmesi için de aynı dilekçede yürütmenin durdurulmasının istenmesi gerekir. Dava dilekçesinin içeriği 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda tek tek sayılmıştır. Aşağıda idari işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması istemli bir dava dilekçesi örneği ile bölümlerin işlevi yer almaktadır.
🏛️ Dilekçe Hangi Mahkemeye Verilir?
2577 sayılı Kanun m.3/1, idari davaların Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağını düzenler. Bu nedenle dilekçenin başlığı mahkemenin kendisine değil, başkanlığına yöneltilir. Genel kural, işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesinin yetkili olmasıdır; kamu görevlilerine ilişkin bazı uyuşmazlıklar ile taşınmaza ve vergiye ilişkin davalarda Kanun ayrı yetki kuralları öngörmüştür.
Ülke çapında uygulanan düzenleyici işlemlerin ilk derecede Danıştay’da dava edildiği hâller ayrık tutulur; bölgesel ya da yerel nitelikteki işlemlere karşı dava idare mahkemesinde açılır. Düzenleyici işlem ile ona dayanılarak yapılan uygulama işleminin birlikte ya da ayrı ayrı dava konusu edilebilmesi m.7/4’te düzenlenmiştir. Düzenleyici işlemin iptalinin sonraki işlemlere etkisi yönetmelik iptali, ruhsat ve haklı beklenti başlıklı karar incelememizde ele alınmaktadır.
⏳ Altmış Günlük Süre ve Üst Makama Başvuru
m.7/1’e göre dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Özel kanunlarda daha kısa süre öngörülen alanlar bulunduğundan, dava konusu işlemin dayanağı mevzuatın süre bakımından ayrıca incelenmesi gerekir; örneğin kamulaştırma işlemlerinde uygulanan özel süre kamulaştırma işlemine karşı iptal davası yazımızda, vergi uyuşmazlıklarındaki süre düzeni ise vergi davasında süreler ve yürütmenin durdurulması yazımızda anlatılmaktadır.
m.11, dava açılmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının dava açma süresi içinde üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan istenebileceğini belirtir. Bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre yeniden işlemeye başlar, başvuru tarihine kadar geçen süre de hesaba katılır. Başvuru yapılmış dosyalarda bu tarihlerin dilekçede ayrıca gösterilmesi, süre incelemesinin doğru yapılmasını sağlar.
⚖️ Yürütmenin Durdurulmasında Aranan Şartlar
m.27/1, dava açılmasının tek başına işlemin yürütülmesini durdurmayacağını belirtir. m.27/2 uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ile işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi ve kural olarak davalı idarenin savunmasının alınmış olması gerekir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmaksızın da karar verilebilir; ancak kamu görevlileri hakkındaki atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile görevlendirme işlemleri aynı fıkra uyarınca bu kapsamda sayılmaz.
Aynı fıkra, kararda işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğunun ve uygulanması hâlinde doğacak zararların neler olduğunun belirtilmesini zorunlu kılar. Bu nedenle dilekçede yürütmenin durdurulması istemi ayrı bir başlık altında ve iki şart bakımından somut biçimde açıklanır. m.27/10, aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamayacağını düzenlediğinden, istemin ilk dilekçede eksiksiz kurulması önem taşır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 21.05.2025 tarihli, 2024/2938 E. ve 2025/1101 K. sayılı kararında; 2577 sayılı Kanun m.27’de öngörülen koşulların oluşması hâlinde verilecek yürütmenin durdurulması kararlarının da, iptal kararları gibi dava konusu işlemi tesis tarihinden itibaren ve bütün sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırdığı, iptal kararları ile yürütmenin durdurulması kararları arasında hukuki sonuçları bakımından fark bulunmadığı belirtilmiştir. Kararın idare bakımından doğurduğu sonuçlar yürütmenin durdurulması kararı yazımızda, yıkım gibi uygulanmakla etkisi tükenen işlemlerdeki görünümü ise kentsel dönüşümde yıkımın durdurulması yazımızda incelenmektedir.
📄 İptal ve Yürütmeyi Durdurma Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Metin, 2577 sayılı Kanun m.3’te sayılan unsurların sırasına göre kısa tutulmuştur.
Büromuzun hazırladığı dava dilekçeleri; dava konusu işlem ve ekleri, işlemin dayandığı mevzuat ve varsa düzenleyici işlem, bildirim ve tebligat belgeleri, idareye yapılmış başvurular ile işlemin doğurduğu zararı gösteren kayıtlar tek tek incelenerek yazılır. Hukuka aykırılık iddiaları işlemin unsurlarına göre ayrıştırılır, yürütmenin durdurulması istemi telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılık başlıkları altında ayrıca gerekçelendirilir. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI’NA
Yürütmenin durdurulması istemlidir.
DAVACI: [Ad Soyad / Unvan], T.C. No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI İDARE: [İdarenin tam adı], Adres: [ ]
DAVA KONUSU İŞLEM: [İdarenin] [tarih] tarih ve [sayı] sayılı [işlemin adı: idari para cezası / disiplin cezası / ruhsat iptali / başvurunun reddi] işlemi.
İŞLEMİN YAZILI BİLDİRİM (TEBLİĞ) TARİHİ: [ ]
[Varsa] ÜST MAKAMA BAŞVURU: [tarih] tarihinde 2577 sayılı Kanun m.11 uyarınca başvurulmuş; [tarih] tarihinde reddedilmiştir / otuz günlük süre içinde cevap verilmediğinden istek reddedilmiş sayılmıştır.
KONU: Yukarıda belirtilen işlemin öncelikle yürütmesinin durdurulması ve devamında iptali istemidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, [davacının statüsü ve işlemle ilgisi: ilgili kurum nezdindeki sıfatı, faaliyeti veya başvurusu] nedeniyle dava konusu işlemin muhatabıdır ve işlem müvekkilin menfaatini doğrudan ihlâl etmektedir (Ek-1).
2. Davalı idarece tesis edilen [tarih] tarih ve [sayı] sayılı işlemle [işlemin içeriği ve dayanağı olarak gösterilen mevzuat hükmü] belirtilerek [sonuç: ceza uygulanmış / talep reddedilmiş / hak sona erdirilmiş]tir. İşlem müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş olup işbu dava 2577 sayılı Kanun m.7’de öngörülen süre içinde açılmaktadır (Ek-2).
3. Sebep unsuru yönünden: İşleme dayanak yapılan [olay/tespit], dosya içeriğiyle bağdaşmamaktadır. [Hangi belgenin ne gösterdiği; tespitin hangi yönüyle eksik veya gerçeğe aykırı olduğu] (Ek-3).
4. Şekil unsuru yönünden: İşlem tesis edilmeden önce [savunma alınması / ön araştırma yapılması / bildirimde bulunulması] gerekirken bu usul izlenmemiştir. Ayrıca işlemde hangi hukuki ve maddi sebebe dayanıldığı gerekçe olarak gösterilmemiştir.
5. Yetki ve konu unsurları yönünden: İşlem [karar almaya yetkili olmayan birim] tarafından tesis edilmiştir. [Ayrıca uygulanan hüküm olaya uygun olmayıp, olaya uygulanması gereken düzenleme … maddesidir.]
6. Maksat unsuru yönünden: İşlem, dayanağı düzenlemenin öngördüğü kamu yararı amacı dışında [ ] sonucunu doğuracak biçimde tesis edilmiştir. Bu hâliyle işlem 2577 sayılı Kanun m.2/1-a’da sayılan unsurlar bakımından hukuka aykırıdır.
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI İSTEMİ
7. Telafisi güç veya imkânsız zarar: İşlemin uygulanması hâlinde [faaliyetin durması / hakkın kullanılamaz hâle gelmesi / özlük haklarında geri dönülmesi güç sonuçlar doğması / üçüncü kişiler nezdinde giderilemeyecek etki] ortaya çıkacaktır. Dava sonunda verilecek iptal kararı bu zararı gidermeye elverişli olmayacaktır (Ek-4).
8. Açık hukuka aykırılık: Yukarıda 3–6. bentlerde gösterildiği üzere işlem, dayanağı mevzuat hükümleriyle doğrudan çelişmektedir. Her iki şart birlikte gerçekleştiğinden 2577 sayılı Kanun m.27/2 uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, 3, 7, 11 ve 27 ile dava konusu işlemin dayanağı mevzuat ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Dava konusu işlem ve ekleri, tebligat belgesi, [varsa] üst makama başvuru ve cevabı, işlem dosyasının davalı idareden celbi, [varsa] bilirkişi incelemesi, keşif ve her türlü yasal delil.
HARÇ: Başvurma harcı, karar ve ilam harcı ile posta gideri peşin yatırılmıştır. İşbu dilekçe ve ekleri davalı idare sayısından bir fazla nüsha olarak sunulmaktadır.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu [tarih] tarih ve [sayı] sayılı işlemin öncelikle yürütmesinin durdurulmasına,
2. Yargılama sonunda işlemin iptaline,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
karar verilmesini müvekkil adına saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Menfaat ilişkisini gösterir belgeler 2) Dava konusu işlem ve tebligat belgesi 3) Hukuka aykırılığa ilişkin belge örnekleri 4) Zarara ilişkin belgeler 5) Vekâletname
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Dava konusu işlemin tarih ve sayısı dilekçenin çekirdeğidir. İptal davası belirli bir işleme yöneldiğinden, işlemin hangi idarece, hangi tarihte ve hangi sayıyla tesis edildiğinin yazılması gerekir. İşlemin yazılı bildirim tarihinin gösterilmesi m.3/2-c’de açıkça aranmıştır ve süre incelemesi bu tarihe göre yapılır.
Davalı idarenin doğru gösterilmesi, işlemi tesis eden merciin belirlenmesiyle ilgilidir. İşlem bir kurul kararına dayanıyorsa kurulun bağlı olduğu tüzel kişilik, bir bakanlık işlemi söz konusuysa bakanlık husumet yöneltilecek taraf olur; yanlış idareye yöneltilen davalarda dilekçe üzerine yapılacak işlem Kanun’un usule ilişkin hükümlerine göre belirlenir.
Hukuka aykırılık iddialarının unsurlara göre ayrıştırılması, m.2/1-a’da sayılan yetki, şekil, sebep, konu ve maksat başlıklarını izler. Aynı olayın tek bir anlatım içinde toplanması yerine hangi iddianın hangi unsura dayandığının gösterilmesi, mahkemenin hukuka uygunluk denetimini kolaylaştırır. İdari yargı yetkisinin yerindelik denetimini kapsamadığı ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde karar verilemeyeceği m.2/2’de belirtilmiştir; bu nedenle iddialar hukuka aykırılık ekseninde kurulur.
Yürütmenin durdurulması isteminin ayrı başlık altında açıklanması, m.27/2’nin iki şartı birlikte aramasından kaynaklanır. Telafisi güç zararın somut olarak gösterilmesi ile açık hukuka aykırılığın gerekçelendirilmesi ayrı ayrı yapılır. m.27/10 aynı sebeplere dayanarak ikinci kez istemde bulunulmasına izin vermediğinden, bu bölüm dilekçenin ilk hâlinde tamamlanır. Diğer dilekçe türlerine dilekçe örnekleri sayfamızdan, idari yargı kararlarına ilişkin incelemelere ise emsal kararlar bölümümüzden ulaşılabilir.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Dava konusu işlemin aslı veya örneği; m.3/3 uyarınca dava konusu karar ve belgelerin örnekleri dilekçeye eklenir.
- Tebligat mazbatası veya işlemin bildirim tarihini gösteren belge; altmış günlük sürenin hesabına esas olur.
- Varsa üst makama yapılan başvuru ile buna verilen cevap; m.11 kapsamında sürenin durmasını ilgilendirir.
- Davacının menfaat ilişkisini gösteren belgeler; ruhsat, sicil kaydı, sözleşme, başvuru evrakı gibi.
- İşlemin uygulanması hâlinde doğacak zarara ilişkin kayıtlar; yürütmenin durdurulması istemini destekler.
- İşlem dosyasının davalı idareden celbine ilişkin talep.
- Vekil aracılığıyla sunuluyorsa vekâletname.
Dilekçe ve ekleri, m.3/3 uyarınca karşı taraf sayısından bir fazla nüsha olarak sunulur. Dosyanıza özgü değerlendirme ve idare hukuku alanındaki çalışmalarımız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Dava açma süresi kaç gündür?
2577 sayılı Kanun m.7/1’e göre süre, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Bazı alanlarda özel kanunlarda daha kısa süreler öngörülmüştür.
Dava açmak işlemin uygulanmasını durdurur mu?
m.27/1, dava açılmasının dava edilen işlemin yürütülmesini durdurmayacağını belirtir. İşlemin uygulanmaması için ayrıca yürütmenin durdurulması istenir ve m.27/2’deki iki şartın birlikte gerçekleşmesi aranır. Vergi mahkemelerinde açılan davalarda tahsil işlemleri bakımından aynı maddede özel bir düzen öngörülmüştür.
Yürütmenin durdurulması istemi savunma alınmadan karara bağlanır mı?
Kural, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra karar verilmesidir. Uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma alınmaksızın da karar verilebilir; ancak kamu görevlileri hakkındaki atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile görevlendirme işlemleri bu kapsamda sayılmaz. Dilekçe ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa istem savunma alınmaksızın reddedilebilir.
Yürütmenin durdurulması isteminin reddine itiraz edilebilir mi?
m.27/7, yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebileceğini düzenler. İdare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim kararlarına karşı itiraz mercii bölge idare mahkemesidir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
İdareye başvurmak dava süresini etkiler mi?
m.11 uyarınca dava açma süresi içinde üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama yapılan başvuru süreyi durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; ret veya reddedilmiş sayılma hâlinde süre yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçen süre de hesaba katılır.
Yürütmenin durdurulması kararı ile iptal kararı arasında fark var mıdır?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 2025/1101 karar sayılı kararında, m.27’deki koşulların oluşması hâlinde verilen yürütmenin durdurulması kararlarının da dava konusu işlemi tesis tarihinden itibaren bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırdığı ve iki karar türü arasında hukuki sonuçları bakımından fark bulunmadığı belirtilmiştir.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyanın olayları, süreleri ve delilleri farklıdır ve dilekçe buna göre düzenlenmelidir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
