Belediye Encümen Kararlarının İptali: İmar Para Cezası, Yıkım ve Dava Süreleri
Belediye encümeni, imar para cezası, yıkım kararı, kamulaştırma ve çeşitli idari yaptırımlar gibi vatandaşı doğrudan etkileyen kararlar alan bir belediye organıdır. Encümen kararları idari işlem niteliğinde olduğundan, hukuka aykırı olduklarında idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.
Kısa özet: Encümenin oluşumu ve görevleri 5393 sayılı Belediye Kanununun 33 ve 34. maddelerinde düzenlenir. İmar para cezası (3194 s.K. m.42) ve ruhsatsız yapıların yıkımı (m.32) encümen kararıyla yapılır. Encümen kararlarına karşı İYUK m.7 uyarınca tebliğden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılır. Yapı tatil zaptı yapıya asıldığı gün tebliğ edilmiş sayıldığından süreler dikkatle hesaplanmalıdır.
Bu yazıda neler var?
🏛️ Encümen Nedir, Ne Yapar?
5393 s.K. m.33 uyarınca encümene belediye başkanı başkanlık eder. İl belediyeleri ile nüfusu 100.000’i aşan belediyelerde encümen, meclisin kendi üyeleri arasından gizli oyla seçtiği 3 üye, mali hizmetler birim amiri ve başkanın seçeceği 2 birim amirinden; diğer belediyelerde 5 kişiden oluşur. m.34’te sayılan görevleri arasında kamulaştırma kararları almak, kanunlarda öngörülen cezaları vermek, uyuşmazlıkların sulhen tasfiyesine karar vermek, en fazla üç yıllık kiralamalar ve umuma açık yerlerin açılış-kapanış saatlerini belirlemek yer alır.
🏗️ İmar Para Cezası ve Yıkım
- Yıkım (3194 s.K. m.32): Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı mühürlenir; yapı tatil zaptı yapıya asılmakla ilgilisine tebliğ edilmiş sayılır. Yapı sahibine aykırılığı gidermesi için bir ay süre verilir; giderilmezse encümen kararıyla yapı yıktırılır. Ruhsata bağlanamayacak yapılarda bir ay beklenmez.
- İmar para cezası (3194 s.K. m.42): Tespitten itibaren 10 iş günü içinde encümen kararıyla verilir; yapı sahibi, müteahhit ve fenni mesul için ayrı ayrı uygulanır. Ceza, alan ve yapı sınıfına göre hesaplanır, aykırılığın türüne göre artırılır ve tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
Ruhsatsız yapıların ceza boyutu imar kirliliğine neden olma yazısında, satın alınan dairede imar para cezasının kime verilebileceği ise satın alınan dairede imar para cezası yazısında ele alınmıştır.
⏳ İptal Davası ve Süreler
- Encümen kararlarına karşı İYUK m.7 uyarınca tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılır.
- Yapı tatil zaptı da ayrıca dava konusu yapılabilir ve kendi dava süresine tabidir; zapt ile encümen kararının birlikte dava edilmesi önerilir.
- Yıkım kararlarında yürütmenin durdurulması istenmesi, yıkımın gerçekleşmesiyle telafisi imkânsız zarar doğacağından özellikle önemlidir.
- Para cezasının hesabındaki alan, yapı sınıfı ve artırım oranları bilirkişi incelemesiyle denetlenebilir.
📌 Danıştay Kararları
Danıştay 6. Dairesi, yapı tatil zaptının yapıya asıldığı tarih ve encümen kararının usulüne uygun tebliği esas alınarak davanın süre aşımından reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir (E.2022/1959, K.2025/1953). Danıştay 4. Dairesi ise yapı tatil zaptındaki alan eksikliğinin yıkım işlemini sakatlamadığını, ancak para cezası için aykırılığın alanı ve niteliğinin zaptta açıkça gösterilmesi gerektiğini kabul etmiştir (E.2025/868, K.2025/6313).
Önemli: İmar para cezasına ilişkin ek cezanın (3194 s.K. m.42/ç) tahsil edilmemesi için aykırılığın cezanın tebliğinden itibaren bir ay içinde giderilmesi gerekir. Bu süre, dava açılıp açılmamasından bağımsız olarak takip edilmelidir.
🔀 Meclis Kararlarından Farkı
Belediye meclisi kararları için 5393 s.K. m.23’te ayrı bir rejim vardır: başkan hukuka aykırı gördüğü kararı beş gün içinde meclise iade edebilir, meclis ısrar ederse başkan on gün içinde idari yargıya başvurabilir. Encümen kararları için böyle bir iade mekanizması öngörülmemiştir; ilgililer doğrudan iptal davası açar. Kentsel dönüşümdeki yıkım işlemleri için kentsel dönüşümde yıkım kararı, idare mahkemesinin işleyişi için idare mahkemesi yazılarına bakılabilir.
İlgili yazılar: işyeri kapatma kararına itiraz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Encümen kararına nasıl itiraz edilir?
Tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılarak.
Yıkım kararı ne zaman uygulanır?
Yapı sahibine verilen bir aylık süre içinde aykırılık giderilmezse encümen kararıyla; ruhsata bağlanamayacak yapılarda bu süre beklenmez.
İmar para cezası kime verilir?
Yapı sahibi, müteahhit ve fenni mesul gibi sorumlulara ayrı ayrı verilir.
Yapı tatil zaptı tebliğ edilmedi diyebilir miyim?
Zapt yapıya asılmakla tebliğ edilmiş sayılır; süreler buna göre hesaplanır.
Davam için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Belediye encümen kararlarının iptali hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
