Ceza infaz kurumlarında çalışan hükümlü ve tutuklular, sosyal güvenlik mevzuatında ayrı bir kategori oluşturur. 5510 sayılı Kanun bu kişileri kısmî sigorta kolları bakımından sigortalı sayar ve işvereni açıkça belirler.
🛡️ Hangi Sigorta Kolları Uygulanır?
5510 sayılı Kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre; ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası uygulanır.
Bu kişiler, Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Yani sigortalılık tam kapsamlı değil, sayılan kollarla sınırlıdır.
🏢 İşveren Kimdir?
12. madde bu noktada tereddüde yer bırakmaz: kurum bünyesindeki ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutukluların işvereni Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumu, işveren vekilleri ise bu Kurumun sorumlu müdür ve amirleridir.
İşyurtları Kurumu, 4301 sayılı Kanunla kurulmuş ve malî hükümleri bu Kanunla düzenlenmiş bir yapıdır. İşveren sıfatının bu Kuruma ait olması, iş kazası hâlinde sorumluluğun kime yöneleceği bakımından belirleyicidir.
🔗 İnfaz Kanunu ile Bağlantısı
İnfaz Kanunu’nun 32. maddesi, çalışan hükümlülere ürettiklerinden elde edilen gelirden çalışmaları karşılığı ücret ödeneceğini ve bu hükümlülerin sosyal haklardan yararlandırılacaklarını belirtir. 5510 sayılı Kanundaki düzenleme, bu hükmün sosyal güvenlik ayağını oluşturur.
Kurum dışında çalıştırma ve kamu kurumlarında çalıştırma bakımından ise İnfaz Kanunu’nun 30. maddesi ayrı kurallar içerir; prim yükümlülüğü bakımından bu maddenin kendi hükümleri uygulanır.
⚖️ Kurum Hizmetinde Çalışmadan Farkı
Kurum hizmetinde çalıştırma (m.31) ile işyurdu ünitelerinde üretime katılma birbirinden farklıdır. Sosyal güvenlik bakımından 5510’daki düzenleme, kurum bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri üniteleri esas alır.
Bu ayrım, bir iş kazası veya meslek hastalığı iddiasında hangi hükümlerin uygulanacağını belirlediğinden dosyanın ilk incelemesinde tespit edilir.
📌 İlgili Konular
İlgili yazılarımız: hükümlünün çalıştırılması ve ücreti, kurum hizmetinde çalıştırma, hükümlü ve tutukluların sağlık hizmeti ve salıverilme öncesi hazırlık.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Çalışan hükümlü tam sigortalı olur mu?
Hayır. Kanun, iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası kollarını uygular.
İşveren kimdir?
Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumu; işveren vekilleri sorumlu müdür ve amirlerdir.
Ücret ödenir mi?
İnfaz Kanunu’nun 32. maddesi, elde edilen gelirden çalışma karşılığı ücret ödenmesini öngörür.
Kurum hizmetinde çalışma da aynı kapsamda mı?
Sosyal güvenlik düzenlemesi kurum bünyesindeki tesis, atölye ve benzeri üniteleri esas alır; kurum hizmetinde çalıştırma ayrı bir maddede düzenlenmiştir.
İşyurtlarında Çalışan Hükümlülerin Sigortalılığı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
