İcra takibinde borçlunun en temel hakkı, ödeme emrine itiraz etme hakkıdır. Borçlu, kendisine tebliğ edilen ödeme emrine süresi içinde itiraz ederek takibin durmasını sağlayabilir. Ancak itirazın doğru şekilde ve zamanında yapılması büyük önem taşımaktadır. Bu yazıda ödeme emrine itiraz türlerini, süresini, usulünü ve hukuki sonuçlarını detaylı şekilde inceliyoruz.
Ödeme Emrine İtiraz Nedir?
Ödeme emrine itiraz, ilamsız icra takibinde borçlunun kendisine tebliğ edilen ödeme emrine karşı icra dairesine başvurarak takibin durdurulmasını talep etmesidir. İtiraz, icra hukukunda borçluya tanınan en önemli savunma araçlarından biridir. Borçlu itiraz ettiğinde icra takibi kendiliğinden durur ve alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazın iptali davası açması veya itirazın kaldırılmasını talep etmesi gerekmektedir.
İtiraz Süresi Ne Kadardır?
İlamsız icra takibinde ödeme emrine itiraz süresi, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gündür. Bu süre kesin nitelikte olup sürenin geçirilmesi halinde borçlu artık itiraz hakkını kaybeder. Yedi günlük süre hesaplanırken tebliğ tarihi sayılmaz, takip eden günden itibaren hesaplama başlar. Sürenin son günü resmi tatile denk gelirse süre tatili izleyen ilk iş günü mesai saati sonunda biter.
Borca İtiraz
Borca itiraz, borçlunun imza dışındaki nedenlerle ödeme emrine karşı çıkmasıdır. Borçlu borca itiraz ederken çeşitli sebeplere dayanabilir. Borcun hiç doğmadığını yani taraflar arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığını ileri sürebilir. Borcun ödeme, ibra, takas veya zamanaşımı gibi nedenlerle sona erdiğini iddia edebilir. Borcun vadesinin henüz gelmediğini veya şarta bağlı olduğunu belirtebilir. Ayrıca alacağın miktarına veya faiz oranına itiraz da borca itiraz kapsamında değerlendirilmektedir.
Borca itiraz eden borçlu, itiraz dilekçesinde veya sözlü beyanında itiraz sebeplerini açıkça belirtmelidir. Ancak borçlu sonradan itiraz sebeplerini değiştirebilir veya genişletebilir çünkü borca itirazda borçlu itiraz sebepleriyle bağlı değildir.
İmzaya İtiraz
İmzaya itiraz, alacaklının adi bir senede dayanarak icra takibi başlatması halinde borçlunun senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürmesidir. İmzaya itiraz yalnızca adi senetlerde yapılabilir; noter tarafından düzenlenen veya onaylanan resmi senetlerde imzaya itiraz mümkün değildir.
İmzaya itirazın geçerli olabilmesi için borçlunun itiraz dilekçesinde veya sözlü beyanında imzaya itiraz ettiğini açıkça ve kesin bir şekilde belirtmesi gerekmektedir. Genel bir itiraz beyanı imzaya itiraz olarak kabul edilmez. Borçlu yalnızca borca itiraz ettiğini belirtir ve imzaya açıkça itiraz etmezse ileride imzayı inkâr edemez.
Kısmi İtiraz
Borçlu, takip konusu borcun tamamına değil yalnızca bir kısmına da itiraz edebilir. Kısmi itirazda borçlunun itiraz ettiği miktarı açıkça ve kesin olarak belirtmesi zorunludur. Örneğin 50.000 TL tutarındaki bir takipte borçlu yalnızca 20.000 TL’lik kısma itiraz edebilir. Bu durumda itiraz edilmeyen 30.000 TL’lik kısım için takip kesinleşir ve alacaklı bu miktar üzerinden icra işlemlerine devam edebilir.
İtirazın Yapılış Şekli
Ödeme emrine itiraz, icra takibinin yapıldığı icra dairesine yazılı dilekçe ile veya sözlü olarak yapılabilir. Her iki durumda da itiraz tutanağa geçirilir. İtiraz için herhangi bir harç veya masraf ödenmesi gerekmemektedir. İtirazını yapan borçluya itiraz ettiğine dair bir belge verilir.
Borçlu, itirazını bizzat yapabileceği gibi vekili aracılığıyla da yapabilir. Birden fazla borçlunun bulunduğu takiplerde her borçlu kendi adına ayrı ayrı itiraz edebilir. Bir borçlunun itirazı diğer borçluları etkilemez.
İtirazın Hukuki Sonuçları
Borçlunun süresi içinde usulüne uygun şekilde itiraz etmesiyle icra takibi kendiliğinden durur. Duran takip, alacaklı tarafından itirazın giderilmesi için gerekli hukuki yollara başvurulmadıkça devam ettirilemez. Alacaklı, itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yollarından birine başvurarak takibin devamını sağlayabilir.
İtirazın kaldırılması, icra hukuk mahkemesine başvurularak yapılan ve daha kısa süren bir yoldur. Ancak bu yola başvurabilmek için alacaklının elinde İcra ve İflas Kanunu’nda sayılan belirli belgelerden birinin bulunması gerekmektedir. İtirazın iptali ise genel mahkemelerde açılan bir dava olup daha geniş kapsamlı bir inceleme yapılmaktadır.
Gecikmiş İtiraz
Yedi günlük itiraz süresinin kesin olması kuralının önemli bir istisnası gecikmiş itirazdır. Borçlu, kendi kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edemezse engelin kalktığı tarihten itibaren üç gün içinde gecikmiş itirazda bulunabilir. Gecikmiş itiraz, icra mahkemesine yapılır. Borçlunun gecikmiş itiraz talebinde engelin ne olduğunu ve kusuru bulunmadığını ispat etmesi gerekmektedir.
Gecikmiş itiraza neden olabilecek durumlar arasında ağır hastalık, doğal afet, tutukluluk veya tebligatın usulsüz yapılması gibi haller sayılabilir. İcra mahkemesi gecikmiş itiraz talebini haklı bulursa itirazı kabul eder ve gerektiğinde icra takibinin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.
İtiraz Edilmezse Ne Olur?
Borçlu yedi günlük süre içinde ödeme emrine itiraz etmezse icra takibi kesinleşir. Takibin kesinleşmesiyle alacaklı, borçlunun mal varlığı üzerinde haciz işlemi başlatabilir. Borçlunun maaşına, banka hesaplarına, taşınır ve taşınmaz mallarına haciz konulabilir. Bu nedenle borçlunun ödeme emrini aldığında haklarını bilmesi ve gerektiğinde süresinde itiraz etmesi büyük önem taşımaktadır.
İtiraz Dilekçesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
İtiraz dilekçesi hazırlanırken bazı önemli hususlara dikkat edilmelidir. Dilekçede icra dosya numarası, alacaklı ve borçlu bilgileri eksiksiz yazılmalıdır. İtiraz sebepleri açık ve anlaşılır şekilde ifade edilmelidir. İmzaya itiraz edilecekse bu husus kesin ve açık bir dille belirtilmelidir. Kısmi itiraz yapılacaksa itiraz edilen miktar rakamla ve yazıyla belirtilmelidir. Dilekçe tarih atılarak imzalanmalı ve icra dairesine süresinde teslim edilmelidir.
Sonuç
Ödeme emrine itiraz, icra hukukunda borçlunun en temel savunma hakkıdır. Borca itiraz, imzaya itiraz veya kısmi itiraz gibi farklı şekillerde kullanılabilen bu hak, takibin durdurulmasını sağlayarak borçluya zaman kazandırmaktadır. Ancak itirazın süresi içinde ve usulüne uygun şekilde yapılması hayati önem taşımaktadır. Süresinde itiraz edilmemesi halinde takip kesinleşerek borçlunun mal varlığı üzerinde haciz işlemleri başlatılabilecektir.
İcra takibinde haklarınızı korumak ve itiraz sürecinizi doğru yönetmek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler güncel olmayabilir veya kesin olarak doğruyu içermeyebilir. Makale kullanılarak yapılan başvuru, şikayet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
