⚖️ Genel Af Nedir?
Genel af, Türk Ceza Kanunu’nun 65. maddesinde düzenlenen ve belirli suçlar veya tüm suçlar hakkında açılmış kamu davalarını düşüren, hükmedilmiş cezaları tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldıran bir hukuki kurumdur. Genel af, bireysel değil toplumsal nitelikte bir düzenlemedir ve belirli bir tarihten önce işlenmiş suçlara uygulanır.
Genel af ilan edildiğinde, af kapsamına giren suçlarla ilgili yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar sona erer; kesinleşmiş mahkûmiyet kararları bütün sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkar. Bu, cezanın infazının durması, sabıka kaydının silinmesi ve mahkûmiyetin tüm hukuki etkilerinin ortadan kalkması anlamına gelir.
⚖️ Genel Af ile Özel Af Arasındaki Farklar
Genel af ve özel af farklı hukuki kurumlardır ve sonuçları birbirinden ayrılır:
Genel Af (TCK 65/1)
Genel af, kamu davasını düşürür ve hükmedilmiş cezaları bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırır. Genel af halinde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz, verilmiş cezalar infaz edilemez, sabıka kaydı silinir ve cezanın tüm fer’i sonuçları da kalkar. Genel af yalnızca TBMM tarafından çıkarılabilir.
Özel Af (TCK 65/2)
Özel af ise yalnızca cezanın infazına etki eder; mahkûmiyet kararını ortadan kaldırmaz. Özel af ile hapis cezasının infazına son verilebilir, infaz süresi kısaltılabilir veya hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir. Özel af hem TBMM hem de Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılabilir.
• Genel af: Davayı düşürür, cezayı ve tüm sonuçlarını siler
• Özel af: Sadece cezanın infazını etkiler, mahkûmiyet kalır
• Genel af yetkisi: Sadece TBMM (3/5 çoğunluk)
• Özel af yetkisi: TBMM veya Cumhurbaşkanı
⚖️ Genel Affın Sonuçları
Genel af ilan edildiğinde aşağıdaki hukuki sonuçlar doğar:
Soruşturma ve Kovuşturma Aşamasında
Af kapsamına giren suçlarla ilgili devam eden soruşturmalar takipsizlik kararıyla, kovuşturmalar ise düşme kararıyla sonuçlanır. Henüz dava açılmamış dosyalarda soruşturma yapılmaz.
Kesinleşmiş Cezalarda
Mahkûmiyet kararı kesinleşmiş ancak henüz infaz edilmemiş veya infaz aşamasında olan cezalar, bütün sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkar. Cezaevinde bulunan hükümlüler serbest bırakılır.
Sabıka Kaydı
Genel af kapsamına giren suçlara ilişkin sabıka kayıtları silinir. Mahkûmiyet kararı hiç verilmemiş gibi sonuç doğar.
Tazminat Hakkı
Genel af, cezai sonuçları ortadan kaldırsa da suçtan zarar gören kişilerin tazminat haklarını etkilemez. Mağdur, hukuk mahkemesinde tazminat davası açma hakkını korur.
⚖️ Cumhurbaşkanının Af Yetkisi
Anayasa’nın 104. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, sürekli hastalık, sakatlık ve kocama nedeniyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak amacıyla özel af çıkarabilir. Bu yetki bireysel niteliktedir; belirli bir kişi veya kişi grubu için kullanılır. Cumhurbaşkanı’nın genel af çıkarma yetkisi bulunmamaktadır.
⚖️ Türkiye’de Genel Af Tarihi
Türkiye’de son genel af 1999 yılında çıkarılmıştır. O tarihten bu yana genel af uygulanmamış olmakla birlikte çeşitli dönemlerde infaz düzenlemeleri ve koşullu salıverilme kolaylıkları getirilmiştir. Bu düzenlemeler kamuoyunda “af” olarak algılansa da hukuki açıdan genel af niteliği taşımamaktadır.
Son yıllarda 2020 ve 2024 yıllarında yapılan infaz düzenlemeleri ile 2025 yılında kabul edilen 11. Yargı Paketi, infaz sürelerinde indirim ve denetimli serbestlik kolaylıkları getirmiştir. Ancak bu düzenlemeler mahkûmiyet kararını ortadan kaldırmayan, yalnızca infaz süresini etkileyen düzenlemeler olup genel af kapsamında değerlendirilemez.
⚖️ 2026’da Genel Af Çıkacak mı?
Kamuoyunda sıkça sorulan bu soruya kesin bir yanıt vermek mümkün değildir. Genel af, ancak TBMM tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla kabul edilen bir kanunla ilan edilebilir. Siyasi açıklamalar, taslak metinler veya haberler, yürürlüğe giren bir kanun olmadığı sürece hukuki bir sonuç doğurmaz.
⚖️ Avukatın Rolü
Af düzenlemeleri ve infaz indirimleri hukuki olarak karmaşık konulardır. Hangi düzenlemenin hangi suçları kapsadığı, başvuru süreçleri ve hak kayıplarının önlenmesi konularında uzman bir ceza avukatından destek almak büyük önem taşır. Özellikle infaz hesaplamalarının doğru yapılması ve mevcut düzenlemelerden yararlanma başvurularının zamanında yapılması teknik bilgi gerektiren konulardır.
Genel af, özel af ve ceza infaz süreçleri hakkında hukuki destek almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler güncel olmayabilir veya kesin olarak doğruyu içermeyebilir. Makale kullanılarak yapılan başvuru, şikayet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
