Boşanma kararı kesinleştiğinde yalnızca evlilik birliği değil, evlilikle kazanılan soyadı düzeni de sona erer. Kadının boşanmadan sonra hangi soyadını taşıyacağı Türk Medeni Kanunu’nun 173. maddesinde düzenlenmiştir; ancak Anayasa Mahkemesi’nin evlilikte soyadına ilişkin iptal kararı, bu alandaki tabloyu son yıllarda önemli ölçüde değiştirmiştir.
📜 Kural: Evlenmeden Önceki Soyadına Dönüş (TMK m.173)
Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Bu, kendiliğinden işleyen bir kuraldır; boşanma kararının kesinleşmesiyle nüfus kaydı buna göre düzeltilir. Kadın evlenmeden önce dul idiyse, hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir.
📝 İstisna: Kocanın Soyadını Kullanmaya Devam İzni
Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlaması hâlinde, istemi üzerine hâkim kocasının soyadını taşımasına izin verir. Uygulamada bu menfaat; uzun yıllar o soyadıyla yürütülen mesleki kariyer, akademik yayınlar, ticari itibar gibi somut gerekçelerle ortaya konulmaktadır. Koşullar değişirse koca, izin kararının kaldırılmasını isteyebilir.
⚖️ TMK 187 İptali ve Değişen Tablo
Anayasa Mahkemesi, kadının evlenince kocasının soyadını almasını zorunlu kılan TMK m.187’yi eşitlik ilkesine aykırı bularak iptal etmiş; karar 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girmiştir. Öngörülen sürede yeni bir yasal düzenleme yapılmadığından bu alanda bir kanun boşluğu doğmuştur. Bunun boşanmaya yansıması şudur: Evlilikte kendi soyadını tek başına taşıyan kadın bakımından boşanma sonrası soyadı sorunu zaten doğmaz; TMK m.173’teki dönüş kuralı, esasen kocasının soyadını taşıyan kadınlar için anlam taşımaya devam etmektedir. Uygulamadaki tereddütler nedeniyle nüfus kayıtlarına ilişkin işlemler olay bazında farklılık gösterebilmektedir.
Özet: Kural, evlenmeden önceki soyadına dönüştür; menfaat ispatlanırsa hâkim izniyle kocanın soyadı kullanılmaya devam edilebilir. TMK 187’nin iptali sonrası alan, yeni yasal düzenleme bekleyen bir geçiş dönemindedir.
👶 Çocuğun Soyadı
Boşanmadan sonra velayet annede olsa bile çocuk kural olarak babanın (ailenin) soyadını taşımaya devam eder. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda, velayet hakkına sahip anne, çocuğun üstün yararının gerektirdiği durumlarda çocuğa kendi soyadının verilmesini dava yoluyla isteyebilmektedir; mahkeme bu talebi çocuğun menfaati ölçütüyle değerlendirir.
🔗 İlgili Konular
Boşanma davası nasıl açılır? · Boşanmada velayet · Anlaşmalı boşanma davası · Boşanmada tazminat
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Boşanınca soyadı kendiliğinden değişir mi?
Evet. Boşanma kararının kesinleşmesiyle kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; bunun için ayrı bir dava gerekmez. Ayrık durum, hâkimden kocanın soyadını kullanmaya devam izni alınmasıdır.
Kocanın soyadını kullanma izni hangi davada istenir?
Bu talep boşanma davası içinde ileri sürülebileceği gibi, boşanmadan sonra ayrı bir dava ile de istenebilir. Mahkeme, kadının menfaatini ve kocaya zarar verilmeyeceğini birlikte değerlendirir.
Evlilikte kendi soyadını taşıyan kadın için boşanmada ne değişir?
TMK 187’nin iptalinin yürürlüğe girdiği 28 Ocak 2024 sonrasında kendi soyadını tek başına taşıyan kadın yönünden boşanma, soyadında bir değişiklik doğurmaz; kadın aynı soyadını taşımaya devam eder.
Koca verilen izni kaldırtabilir mi?
Evet. Koşulların değişmesi hâlinde koca, kadının kendi soyadını kullanmasına izin veren kararın kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir.
Soyadına ilişkin talepler, geçiş dönemindeki mevzuat nedeniyle özellikli değerlendirme gerektirebilmektedir. Detaylı bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür.
