“Paylaşacak Malımız Yok” Beyanı – Yargıtay HGK 2025/498

Anlaşmalı boşanma duruşmaları çoğu zaman birkaç dakika sürer. Hâkim eşleri tek tek dinler, protokolü okur, nafaka ve velayet konusunda son bir soru sorar; eşlerden biri ya da ikisi de tutanağa “paylaşacak bir malımız yok” gibi kısa bir cümle geçirir. Yıllar sonra bu cümle bambaşka bir anlam kazanabilir: Eşlerden biri evlilik süresince edinilen taşınmazlar ve şirket hisseleri için katılma alacağı davası açtığında, diğer taraf o tek cümleyi mal rejiminden doğan tüm haklardan vazgeçildiğinin kanıtı olarak önüne koyar.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.09.2025 tarihli ve E.2024/7, K.2025/498 sayılı kararıyla bu tartışmayı çözüme kavuşturmuştur. Kurul çoğunluğuna göre protokolde ve boşanma hükmünde mal rejiminin tasfiyesine ilişkin bir düzenleme yoksa, duruşmada söylenen “paylaşacak bir malımız ve eşya talebimiz yoktur” sözü tek başına tasfiyenin yapıldığı ya da tasfiye hakkından feragat edildiği anlamına gelmez. Karar oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.

🎯 Uyuşmazlığın tek sorusu

Hukuk Genel Kurulunun önüne gelen mesele son derece dar ama uygulamada çok sık karşılaşılan bir sorudur: Anlaşmalı boşanma davasının duruşmasında eşlerin birbiriyle uyumlu biçimde “paylaşacak bir malımız ve eşya talebimiz yoktur” demesinden, mal rejiminden doğan alacaklarını tasfiye ettikleri sonucuna varılabilir mi?

Bu soruya verilecek cevap, davanın kaderini belirlemektedir. Beyan tasfiye veya feragat sayılırsa, sonradan açılan katılma alacağı davaları esasa girilmeden reddedilir. Beyan bu anlamı taşımıyorsa, mahkeme delilleri toplayıp taşınmazlar ve hisseler yönünden alacak hesabı yapmak zorundadır.

🗂️ On yılı aşan yargılama süreci

Karar metninden izlenebilen süreç şöyledir:

Özel Dairenin bozma gerekçesi iki noktaya dayanır: Birincisi, boşanma protokolünde de hükümde de mal rejiminin tasfiyesine yönelik bir düzenleme yoktur. İkincisi, feragatin somutlaştırılmış bir hakka ilişkin olarak kayıtsız, şartsız ve kuşkuya yer bırakmayacak açıklıkta olması gerekir; duruşmadaki genel ifade bu niteliği taşımaz.

💼 “Boşanmanın mali sonuçları” neyi kapsar?

Kararın en öğretici kısmı, TMK m.166/3’teki ifadenin yorumudur. Maddeye göre evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvurmuş ya da biri diğerinin davasını kabul etmişse, hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmalıdır.

Hukuk Genel Kurulu bu kavramın sınırını açıkça çizmiştir:

• Kapsama giren: TMK m.174’teki maddi ve manevi tazminat, TMK m.175’teki yoksulluk nafakası ve TMK m.182’deki iştirak nafakası.
• Kapsama girmeyen: Mal rejiminin tasfiyesi. Tasfiye boşanmanın fer’isi değildir; bu konuda anlaşma sağlanamaması anlaşmalı boşanma davasının reddine yol açmaz.
• Ama yasak da değil: Eşlerin anlaşmalı boşanma sırasında mal rejimini de tasfiye etmesini engelleyen bir kanun hükmü yoktur. Böyle bir anlaşma yapılmışsa ayrı bir geçerlilik şekli aranmaz.

Kurul ayrıca “doğmamış hakkın kullanılması” itirazına da cevap vermiştir. TMK m.225/2 uyarınca boşanma hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer ve tasfiyeden doğan alacak bu tarih itibarıyla doğar. Dava yoluyla istenebilmesi için boşanmanın kesinleşmesi gerekse de, eşler boşanma davasını açmakla doğmuş olan bu hak üzerinde anlaşmalı boşanma sırasında tasarrufta bulunabilir.

🏛️ Kurul çoğunluğunun gerekçesi

Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu somut olayda şu tespitleri yapmıştır:

Görüşmeler sırasında bazı üyeler, Kanun’un mal rejimi bölümünde “mal” ve “malvarlığı” kelimelerinin yoğun biçimde kullanıldığını, bu nedenle beyandaki “mal” kelimesinin nafaka ve tazminatı değil mal rejiminden doğan alacakları ifade ettiğini ve davanın boşanmanın kesinleşmesinden dokuz yıl sonra açıldığını ileri sürmüştür. Bu görüş çoğunlukça benimsenmemiş; direnme kararı, Özel Daire bozmasındaki gerekçelerle 6100 sayılı HMK m.371 uyarınca bozulmuş ve dosya Küçükçekmece 2. Aile Mahkemesine gönderilmiştir.

Kararın pratik sonucu şudur: Mahkeme artık “tasfiye yapılmış” kabulüyle davayı kapatamayacak; iddia ve savunma doğrultusunda delilleri toplayarak asıl ve karşı davanın esası hakkında karar verecektir. Taşınmazların ve şirket hisselerinin edinilmiş mal olup olmadığı, değerleri ve katılma alacağının miktarı bu aşamada tartışılacaktır.

⚖️ Karşı oy: mahkeme içi ikrar ve dürüstlük kuralı

Karşı oy, direnme kararının onanması gerektiğini savunmuş ve iki temel argüman geliştirmiştir:

• Mahkeme içi ikrar: Boşanma dosyasındaki imzalı duruşma beyanı mahkeme içi ikrar niteliğindedir ve başka bir davada da kesin delil teşkil eder.
• “Mal” kelimesinin anlamı: TMK’nın mal rejimi bölümü, eşya hukuku kitabı ile TBK, TTK ve HMK’daki düzenlemeler birlikte okunduğunda, boşanma davasındaki “mal veya eşya” ifadesinden eşlerin sahip olduğu ve tasfiyeye konu olabilecek ekonomik değeri bulunan taşınır ve taşınmaz varlıkların tamamı anlaşılmalıdır.
• Dürüstlük kuralı: Kesin delil niteliğindeki beyanları yok sayarak yıllar sonra tasfiye istemek TMK m.2’deki dürüst davranma kuralına aykırıdır ve hakkın kötüye kullanılmasıdır.

Çoğunluk ile karşı oy, anlaşmalı boşanmada tasfiyenin yapılabileceği ve yapıldıktan sonra yeniden tasfiye istemenin dürüstlük kuralına aykırı olacağı konusunda aynı noktadadır. Ayrıştıkları yer, somut beyanın bu tasfiyeyi gerçekleştirecek açıklıkta olup olmadığıdır.

📝 Protokol dili neden bu kadar önemli?

Hukuk Genel Kurulu kararın 13. paragrafında, boşanma davasında mal rejiminin tasfiyesi konusunda da anlaşma yapılmak isteniyorsa bunun hiçbir duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta olmasının çok önemli olduğunu vurgulamış; anlaşma metninde soyut, muğlak, farklı yorumlara açık ifadelerin yer almaması gerektiğini belirtmiştir. Bu tespitten çıkan değerlendirme ölçütleri şöyle özetlenebilir:

• Belge önceliği: Mahkeme önce protokole ve hüküm fıkrasına bakmaktadır. Tasfiye bu belgelerde yoksa, duruşmadaki genel ifadeler boşluğu doldurmamaktadır.
• Feragatin somutluğu: Özel Daire bozmasında belirtildiği üzere feragat, somutlaştırılmış bir hakka ilişkin, kayıtsız ve şartsız olmalıdır. “Mal” kelimesi tek başına katılma alacağını ya da değer artış payını adlandırmamaktadır.
• Nafaka ve tazminattan ayrım: Protokolde nafaka ve tazminat konusunda uzlaşılmış olması, mal rejimi konusunda da uzlaşıldığı anlamına gelmemektedir.
• Sürenin etkisi: Davanın boşanmadan uzun süre sonra açılması, çoğunluk görüşünde tek başına dürüstlük kuralına aykırılık sonucunu doğurmamıştır; alacak hakkı zamanaşımı süresi içinde kullanılabilecek bir hak olarak görülmüştür.

Anlaşmalı boşanma protokolünün sonradan yorum tartışmasına konu olduğu başka bir örnek, serideki boşanma protokolü ve aldatma iddiası kararında incelenmiştir. Tasfiye davasının esasına girildiğinde gündeme gelen ispat meseleleri için kişisel mal savunmasının ispatına ilişkin HGK kararı da bu kararla birlikte okunabilir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serideki diğer kararlar ise Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.

🙋 Sık sorulan sorular