Resmi nikah olmaksızın hayatını birleştiren çift sayısı her geçen yıl artıyor; ne var ki Türk hukuku, evlilik dışı birlikte yaşama özgü bir statü tanımış değildir. Bu boşluk, birliktelik sona erdiğinde malların, alacakların ve çocuklara ilişkin meselelerin hangi kurallara göre çözüleceği sorusunu doğurur. Bu yazıda nikahsız birlikteliklerin hukuki haritası çizilmektedir.
📜 Statü Yok, Genel Hükümler Var
Evlilik dışı birliktelik; nafaka, mirasçılık, mal rejimi gibi evliliğe bağlanan sonuçların hiçbirini doğurmaz. Partnerler birbirinin yasal mirasçısı olmaz, ayrılıkta yoksulluk nafakası istenemez, edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaz. Buna karşılık taraflar arasındaki ekonomik ilişkiler tamamen korumasız da değildir: Borçlar hukukunun genel kurumları — sebepsiz zenginleşme, adi ortaklık, vekâletsiz iş görme — somut olaya göre devreye girebilir.
💰 Ayrılıkta Mal ve Alacak Talepleri
- Ortak edinilen mallar: Tapu veya ruhsat kimin üzerindeyse mülkiyet karinesi onun lehinedir. Diğer partner, alıma yaptığı katkıyı (havale, kredi taksiti ödemesi, satış bedeline katılım) ispatlayarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak talep edebilir.
- Ortak ekonomik girişim: Taraflar kazanç paylaşımı amacıyla emek ve malvarlığını birleştirmişse adi ortaklık ilişkisi kabul edilebilir ve tasfiye buna göre yapılır.
- Verilen ziynet ve değerli hediyeler: Koşullara göre iade talepleri genel hükümler çerçevesinde değerlendirilir.
- Ortak kira ve borçlar: Sözleşmede kimin imzası varsa sorumluluk ondadır; fiilî birliktelik tek başına müteselsil sorumluluk doğurmaz.
İspat uyarısı: Bu davalarda sonuç büyük ölçüde belgeye dayalı ispata bağlıdır. Banka kayıtları ve yazılı anlaşmalar belirleyicidir; “yıllarca birlikte yaşadık” olgusu tek başına alacak doğurmaz.
👶 Çocukların Durumu
Evlilik dışı doğan çocuğun annesiyle soybağı doğumla kurulur; babayla soybağı tanıma ya da babalık davası ile kurulur. Soybağı kurulduktan sonra çocuk; velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki ve mirasçılık bakımından evlilik içi doğan çocuklarla eşit haklara sahiptir. Velayet, evlilik dışı çocukta kural olarak anneye aittir.
🛡️ Koruma ve Diğer Hususlar
- 6284 koruması: Şiddet hâlinde koruyucu ve önleyici tedbirler, nikah şartı aranmaksızın birlikte yaşayan kişilere de uygulanır.
- Sözleşme imkânı: Partnerler; ortak alınan malların payları, giderlerin paylaşımı ve ayrılık hâlindeki tasfiye konusunda yazılı birliktelik sözleşmesi yapabilir. Bu tür sözleşmeler, genel sınırlar (ahlaka aykırılık vb.) içinde bağlayıcıdır ve ileride en güçlü ispat aracıdır.
- Vasiyetname: Partnerine miras bırakmak isteyen kişi, saklı paylar gözetilerek vasiyetname düzenleyebilir.
🔗 İlgili Konular
İmam nikahlı eşin hakları · Babalık davası · Nişanın bozulması · Velayet
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Nikahsız partner ayrılıkta nafaka isteyebilir mi?
Hayır. Yoksulluk ve tedbir nafakası evlilik bağına dayanır. Çocuk varsa, soybağı kurulmuş olmak kaydıyla çocuk için iştirak nafakası her zaman istenebilir.
Birlikte alınan ev partnerin üzerine; ayrılırsak hakkım var mı?
Mülkiyet tapudaki kişiye aittir; ancak alıma katkınızı belgeleyebiliyorsanız sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davası açılabilir. İspat edilen katkı oranında alacak doğar.
Birliktelik sözleşmesi geçerli mi?
Malvarlığı ve giderlere ilişkin yazılı anlaşmalar, genel geçerlilik sınırları içinde bağlayıcıdır ve uyuşmazlıkta güçlü delil oluşturur. Evliliğe özgü sonuçlar (mirasçılık, nafaka statüsü) sözleşmeyle yaratılamaz.
Nikahsız birliktelikte şiddet hâlinde koruma istenebilir mi?
Evet. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma ve koruma tedbirleri, resmi nikah aranmaksızın uygulanabilir.
Nikahsız birlikteliklerden doğan mal ve çocuk uyuşmazlıkları hakkında detaylı bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Her somut olay kendine özgüdür.
