Kadroya geçen bir hastane işçisi, Sosyal Güvenlik Kurumuna “temizlik görevlisi” koduyla bildirildiğini, oysa ilk günden beri MHRS birim sorumlusu olarak çalıştığını ileri sürerek meslek kodunun düzeltilmesini ve toplu iş sözleşmesinden doğan farkları istiyor. İlk derece mahkemesi davayı Bakanlık yönünden reddediyor, SGK yönünden husumet yokluğu görüyor. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ise meslek kodu düzeltme isteminin 5510 sayılı Kanun’dan kaynaklanan bir uyuşmazlık olduğunu, SGK’nın davada yer alması ve dava açılmadan önce Kuruma başvurulması gerektiğini belirterek kararı bozuyor.
Karar Arama sayfasında “MHRS” araması yapan okuyucular bu karara, davacının fiilen MHRS biriminde sorumlu olarak çalıştığını ileri sürmesi nedeniyle ulaşmaktadır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 23.09.2025 tarihli ve E.2025/616, K.2025/12301 sayılı kararıyla bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış, ilk derece mahkemesi kararını oy çokluğuyla bozmuştur.
🏥 Temizlik kodu, MHRS’de fiilî çalışma
Davacı 01.11.2017 tarihinde bir sağlık kuruluşunda alt işveren işçisi olarak çalışmaya başlamış, 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilmiştir. Kadroya geçişte SGK’ya 9112.3 meslek kodlu temizlik görevlisi olarak bildirilmiştir.
Dava dilekçesine göre davacı, işe başladığı tarihten itibaren temizlik işinde değil, MHRS birim sorumlusu olarak fiilen çalıştırılmıştır. Davacı, meslek kodunun düzeltilmesini ve buna bağlı olarak toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan ücret ile diğer hak ve alacaklarının ödenmesini istemiştir. Karşı oyda aktarıldığı üzere davacı, işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin, vasıfsız kadroda bulunmakla birlikte bir yıl süreyle vasıflı işte çalışanların bu sürenin sonunda vasıfsız işte çalıştırılamayacağına ilişkin hükmüne de dayanmıştır.
Davalı SGK, Kuruma başvuru şartının yerine getirilmediğini ve hangi tarihler arasında çalışıldığının net belirtilmediğini; davalı Bakanlık ise zamanaşımı itirazını ileri sürmüştür.
⚖️ İlk derece ve istinaf
Kahramanmaraş 1. İş Mahkemesi davanın Sağlık Bakanlığı yönünden reddine, SGK yönünden pasif husumet yokluğundan reddine karar vermiştir. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Davacı vekili temyiz dilekçesinde taleplerinin kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.
🧩 Meslek kodu neden önemli?
Daire, uyuşmazlığı meslek kodunun düzeltilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali istemi olarak nitelendirmiş ve meslek kodunun hukuki önemini ayrıntılı biçimde açıklamıştır:
- Görev: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5/1-b maddesine göre, idari para cezalarına itirazlar ve 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç, SGK’nın taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür. 5510 sayılı Kanun’un 101. maddesi de bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları iş mahkemelerine bırakır.
- Yaptırım: 5510 sayılı Kanun’un 102/1-n bendi (6728 sayılı Kanun’la eklenmiştir), muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde sigortalıların fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu gerçeğe aykırı bildiren işverene, bildirilen her sigortalı için asgari ücretin onda biri tutarında, işyeri başına aylık asgari ücreti geçmemek üzere idari para cezası öngörür. Daire, uygulamanın 2018 Ocak ayı beyannamelerinden itibaren zorunlu olduğunu belirtmiştir.
- Esas alınan, fiilî iştir: Meslek kodu girilirken sigortalının mezun olduğu okul veya uzmanlık alanı değil, işyerinde fiilen yaptığı iş esas alınır. Bu husus 5510 sayılı Kanun’un 59. maddesi uyarınca SGK denetim elemanlarınca denetlenir.
- Etkileri: Meslek kodu prime esas kazancı, fiili hizmet süresi zammını ve hizmetin geçtiği gerçek işverenin belirlenmesini etkiler; ayrıca prim, vergi ve diğer kesintilerin doğru hesaplanmasında ve iş güvenliği önlemlerinin belirlenmesinde rol oynar.
- Nitelendirme: Bu nedenle meslek kodu düzeltilmesi istemi, sigortalı sicil kaydının düzeltilmesi ve geniş anlamda fiilî çalışmanın araştırılması niteliğiyle hizmet tespiti kapsamında değerlendirilmelidir.
Daire bu çerçevede, Kurum tarafından işlem yapılmasını gerektiren uyuşmazlıkta yasal hasım olan SGK’nın davalı olarak katılımının sağlanması, savunmasının alınması ve göstereceği delillerin toplanması gerektiğini; SGK yönünden husumet yokluğu kabulünün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme olduğunu belirtmiştir. Hizmet tespiti davalarının genel yapısı için hizmet tespit davası dilekçesi örneği yazısına bakılabilir.
📮 Kuruma başvuru dava şartı ve kesin süre
Bozmanın ikinci gerekçesi dava şartına ilişkindir. 7036 sayılı Kanun’un 4/1 maddesine göre, hizmet akdine tabi çalışmalar nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere, 5510 sayılı Kanun ve diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce SGK’ya başvurulması zorunludur. Başvuruya altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır; Kuruma karşı dava açılabilmesi için talebin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması şarttır. Bu hüküm ilk olarak 6552 sayılı Kanun’la 5521 sayılı Kanun’un 7. maddesine eklenmişti.
Eldeki dava 12.01.2022 tarihinde açılmış, dosyada Kuruma başvuru ve Kurumun ret işlemi bulunmamaktadır. Daire, HMK 115/2 uyarınca izlenecek yolu şöyle belirlemiştir:
- Davacıya, Kuruma başvurması ve Kurumun ret iradesini gösteren işlem veya eylemi belgelemesi için kesin süreli ihtarlı önel verilmelidir.
- Süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilmelidir.
- Dava şartı tamamlanırsa davanın esasına girilerek sonuca göre karar verilmelidir.
Bu nedenle bölge adliye mahkemesi kararı ortadan kaldırılmış, ilk derece mahkemesi kararı sair hususlar incelenmeksizin bozulmuştur.
🗣️ Karşı oy: iş hukuku uyuşmazlığı
Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Karşı oydaki başlıca görüşler şunlardır:
- Meslek kodları, ILO önerileri ve ISCO-88 sınıflamasıyla uyumlu olarak belirlenen bir meslek sınıflandırma sistemidir; işveren bildirimleriyle SGK kayıtlarına girer.
- Meslek kodunun gerçeğe aykırı bildirilmesinin idari para cezasına bağlanması, uyuşmazlığı kendiliğinden sosyal güvenlik davasına dönüştürmez; bu cezalara itirazlar idari yargıda çözümlenir.
- Yalnız eksik bildirilen prime esas kazancın veya fiili hizmet süresi zammının tespitini amaçlayan meslek kodu davaları sosyal güvenlik davasıdır ve SGK’nın katılımıyla görülür.
- Yapılan işe uygun ücret, vasıflı iş ve toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanması amacıyla açılan meslek kodu davaları ise bireysel iş hukukuna ilişkindir; temyiz incelemesi Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin görevindedir.
- Somut olayda talep 696 sayılı KHK, 4857 sayılı Kanun ve TİS hükümlerinin uygulanmasına yöneliktir; eksik prim veya fiili hizmet zammı iddiası yoktur. Bu nedenle SGK’ya husumet yöneltilmesi gerektiği yönündeki bozmaya katılınmamıştır.
Çoğunluk ile karşı oy arasındaki fark, meslek kodu düzeltme isteminin her durumda 5510 sayılı Kanun kapsamında sayılıp sayılmayacağı noktasında toplanmaktadır.
MHRS aramasıyla listelenen diğer kararlar için MHRS personeline ilave tediye (Yargıtay 9. HD 2026/1169) ve MHRS yazılımında rayiç bedel (Yargıtay 11. HD 2025/6768) yazılarına bakılabilir.
🙋 Sorular ve cevaplar
Temizlik görevlisi koduyla bildirilip MHRS'de çalışan işçi meslek kodunu düzelttirebilir mi?
Meslek kodu düzeltme davası SGK'ya karşı mı açılır?
Kuruma başvurmadan açılan dava hemen reddedilir mi?
Meslek kodunun yanlış bildirilmesinin işverene yaptırımı var mı?
Meslek kodu hangi hakları etkiler?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, iş ve sosyal güvenlik hukukuna ilişkin diğer kararlara Emsal Kararlar arşivinden ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Tarafların kimliği kaynakta anonimdir. Kararda yer alan tarihler ilgili dosyaya özgüdür. Mevzuata ilişkin açıklamalar bilgi amacıyla eklenmiştir. Farklı olgulara sahip dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
