Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruların yanı sıra norm denetimi yoluyla da infaz mevzuatını denetler. Bu kararlar bir hükmü doğrudan yürürlükten kaldırdığından, güncel metni okurken iptal edilmiş bölümlerin farkında olmak gerekir.
📕 Geçici 1. Maddenin İptali
İnfaz Kanunu’nun Geçici 1. maddesi, Anayasa Mahkemesinin 27/12/2023 tarihli ve E.2018/96, K.2023/222 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Bu nedenle Kanunun güncel metninde madde başlığı yerine iptal kaydı yer alır. Geçici maddelerin tarih ve kapsam sorunları için geçici maddeler rehberimize bakınız.
🚪 92. Maddeye Eklenen Fıkranın İptali
Kanunun 92. maddesi, kapalı ceza infaz kurumu dışına çıkma hâllerini sınırlı biçimde sayar. Bu maddeye 2016 yılında eklenen düzenleme, Anayasa Mahkemesinin 22/9/2021 tarihli ve E.2017/17, K.2021/59 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Kararın sonucu, kurum dışına çıkma hâllerinin kanunda sayılanlarla sınırlı kalmasıdır. → ayrıntı
🏛️ 85. Maddenin Önceki Hâlinin İptali
Kurum, kurul ve kuruluşların ceza infaz kurumlarını ziyaret etmesini düzenleyen 85. maddenin 2011 tarihli düzenlemesi, Anayasa Mahkemesinin 18/7/2012 tarihli ve E.2011/113, K.2012/108 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Madde, 2013 yılında 6494 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.
Bugünkü hâliyle madde, ziyaret için Adalet Bakanlığından izin alınmasını zorunlu kılar. → ayrıntı
⚖️ Norm Denetimi ile Bireysel Başvurunun Farkı
İki yol birbirinden ayrıdır:
- Norm denetimi: bir kanun hükmünün Anayasaya uygunluğu incelenir; sonuç hükmün iptali olabilir ve herkes bakımından geçerlidir.
- Bireysel başvuru: somut bir olayda temel hakkın ihlal edilip edilmediği incelenir; sonuç o başvuru bakımından ihlal tespiti ve giderimdir. → ayrıntı
Ayrıca yönetmelik ve genelge gibi düzenleyici işlemlerin denetimi Anayasa Mahkemesinde değil idari yargıda yapılır. → ayrıntı
📌 İlgili Konular
İlgili yazılarımız: 2020-2026 değişiklikleri, cezaevi uygulamalarında AYM kararları ve infaz mevzuatının çerçevesi.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Geçici 1. madde yürürlükte mi?
Hayır. 27/12/2023 tarihli ve E.2018/96, K.2023/222 sayılı kararla iptal edilmiştir.
92. maddedeki iptal neyi etkiledi?
2016 yılında eklenen düzenleme iptal edilmiş; kurum dışına çıkma hâlleri kanunda sayılanlarla sınırlı kalmıştır.
85. madde neden yeniden yazıldı?
2011 tarihli düzenleme AYM tarafından iptal edilmiş, madde 2013 yılında 6494 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.
Yönetmelikleri AYM mi denetler?
Hayır. Düzenleyici işlemlerin denetimi idari yargıda yapılır.
İnfaz Kanunu Hükümlerine İlişkin Anayasa Mahkemesi İptal Kararları hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
