Kamulaştırma bedeli idarece ödenir, sonra istinaf veya temyiz incelemesinde bedel düşer ve fazla ödenen kısmın geri verilmesi gerekir. Bu durumda geçen süre için faiz istenebilir mi? 2942 sayılı Kanun’a 19/4/2018 tarihli 7139 sayılı Kanun’la eklenen Geçici 13. madde, bu soruya belirli bir dönem için faiz alınmaz cevabını vermiştir.
🏗️ Maddenin Çözdüğü Sorun
Kamulaştırma bedeli tespit davalarında idare, ilk derece mahkemesinin belirlediği bedeli öder. Kanun yolu incelemesi sonucunda bedel azalırsa, aradaki fark malikten geri istenir.
Burada bir denge sorunu doğar: malik parayı hukuka uygun bir karara dayanarak almış, idare de yine hukuka uygun biçimde ödemiştir. Geri ödeme yükümlülüğü ise ancak yeni kararla ortaya çıkar. Bu aradaki süre için faiz işletilmesi, kusuru bulunmayan malike yük bindirmektedir.
Bilgi: Bu yazıda faiz veya anapara hesabı yapılmaz. Bir dosyada hangi tutarın hangi tarihten itibaren istenebileceği, ödeme ve tebliğ belgeleri incelenerek belirlenir.
🔩 Getirilen Kural: İki Tarih Arasında Faiz Yok
Madde, maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla kamulaştırma sebebiyle idarece ödenmiş olan, ancak istinaf ve temyiz incelemesi sonucu kesinleşen yargı kararları uyarınca geri ödenmesi gereken bedeller bakımından şunu düzenler:
- İdare tarafından yapılan ödeme tarihi ile
- Geri ödemeye dair yazının ilgilisine tebliğ edildiği tarih
arasındaki süre için faiz alınmaz.
Yani faizsiz dönemin başlangıcı ve bitişi iki belgeye bağlanmıştır: ödeme belgesi ve tebliğ evrakı. Bu iki tarihin dosyada net biçimde tespiti, maddenin uygulanabilmesinin şartıdır.
📌 Geçmişe Yönelik Kolaylık: Üç Aylık Süre
Madde, kendisinden önce başlamış süreçler için de bir imkân tanır. Geri ödemeye ilişkin yazı maddenin yürürlüğünden önce borçlusuna tebliğ edilmişse veya borçlu hakkında icra takibine başlanmışsa;
- Maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ödenmemiş olan alacaklar için,
- Yürürlük tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödenmesi şartıyla,
- Faizin tahsilinden vazgeçilir.
Bu, şarta bağlı bir kolaylıktır: asıl borcun belirtilen sürede ödenmesi hâlinde yalnızca faiz kısmı bırakılır.
🧭 Maddeden Yararlanmanın Sonuçları
Maddenin son fıkrası, yararlanmanın karşılığını da düzenler:
- Dava yasağı: Bu madde hükmünden yararlanan şahıslar bu konuyla ilgili dava açamazlar.
- İcra takibi durur: Bu kişiler hakkında başlatılmış icra takipleri ödeme süresince durur ve ödemeyi müteakip sonlandırılır.
- Masraf istenmez: İcra ve yargılama masrafları talep edilmez.
Dolayısıyla madde bir tercih sunar: faiz yükünden kurtulmak ile aynı konuda dava açma imkânını korumak arasında. Tercihin sonuçları geri alınamaz nitelikte olduğundan, karar verilmeden önce dosyadaki tutarların ve tarihlerin netleştirilmesi gerekir.
📌 İlgili Konular
Bedelin kesinleşmesi için tescil hükmü ve Anayasa Mahkemesi iptali, gider rejimi için kamulaştırma giderleri ve tapu harcı, el atma dosyalarında tahsil için 1983 sonrası el atmalarda icra rejimi yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Fazla ödenen kamulaştırma bedeli için faiz istenebilir mi?
Madde, idarece ödeme tarihi ile geri ödemeye dair yazının tebliğ tarihi arasındaki süre için faiz alınmayacağını düzenlemiştir.
Faizsiz dönem hangi tarihler arasıdır?
İdare tarafından yapılan ödeme tarihi ile geri ödemeye dair yazının ilgilisine tebliğ edildiği tarih arasıdır.
Yazı daha önce tebliğ edilmişse ne olur?
Bu hâlde, yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde ödenmesi şartıyla faizin tahsilinden vazgeçilir.
Hakkımda icra takibi var, ne olur?
Maddeden yararlananlar hakkında başlatılmış icra takipleri ödeme süresince durur ve ödemeyi müteakip sonlandırılır.
İcra ve yargılama masrafı ödenecek mi?
Madde, bu masrafların talep edilmeyeceğini düzenlemiştir.
Maddeden yararlanırsam dava açabilir miyim?
Hayır. Madde hükmünden yararlanan şahısların bu konuyla ilgili dava açamayacağı belirtilmiştir.
Kamulaştırma Bedelinin Geri Ödenmesinde Faiz hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
