Kamulaştırma dosyalarında bedel yüksek, taraf sayısı çok, süreç uzundur. 2942 sayılı Kanun bu ortamda ortaya çıkabilecek suistimalleri altı bent hâlinde yasaklar ve ihlâli ayrı bir ceza hükmüne bağlar. Bu maddeler yalnızca bilirkişiyi ve idareyi değil, vekilleri ve malikleri de doğrudan ilgilendirir.
📑 31. Maddedeki Altı Yasak
24/4/2001 tarihli 4650 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen 31. maddeye göre aşağıdaki işler ve eylemler yasaktır:
- (a) 15. madde uyarınca oluşturulan bilirkişilerin, kendilerine mahkemece takdir edilen ücret dışında herhangi bir suretle çıkar sağlamaları.
- (b) Mahkemece 10. madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir ve ferağı veya temliki.
- (c) Dava giderlerinin avukat veya dava vekilleri ya da onlar adına hareket edenler tarafından kabullenilmesi.
- (d) Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının nakden ya da başka bir şekilde, avukat veya dava vekili tarafından mal sahibine önceden ödenmesi.
- (e) Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat veya dava vekiline ait olacağının kararlaştırılması.
- (f) Yukarıdaki bentlerde yasaklanan fiillerin avukat veya dava vekillerince bizzat ya da aracı ile mal sahibine teklif edilmesi veya bunlara yardımcı olunması.
Önemli: Bu yazı bir ceza hükmünün kapsamını anlatır; somut bir olayın suç oluşturup oluşturmadığı yalnızca o dosyanın kendi koşullarına göre değerlendirilebilir.
🧩 En Çok Karşılaşılan Yasak: Tebligattan Sonra Devir
Malikleri doğrudan ilgilendiren bent (b)’dir. Mahkemenin 10. madde uyarınca yaptığı tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devri, ferağı veya temliki yasaklanmıştır.
Bu, 25. maddedeki düzenlemeyi tamamlar: 25. madde tescil kararından sonra kullanma yetkisini kaldırırken, 31/b tebligattan sonra devir işlemini yasaklar. Kamulaştırma süreci başladıktan sonra taşınmazı elden çıkarmak, süreci karmaşıklaştırmanın ötesinde kanunen yasaklanmış bir eylemdir.
🔎 Vekille Yapılan Ücret Anlaşmalarının Sınırı
(c), (d), (e) ve (f) bentleri bir bütün olarak, kamulaştırma bedelinin vekil ile malik arasında paylaşılmasını önlemeye yöneliktir. Yasaklanan üç kalıp şudur:
- Dava giderlerinin vekil tarafından üstlenilmesi,
- Bedelin bir kısmının malike peşin ödenmesi,
- Bedelin bir kısmının vekile ait olacağının kararlaştırılması.
Bunların teklif edilmesi veya bu fiillere yardımcı olunması da ayrıca yasaktır. Kamulaştırma dosyasında vekâlet ilişkisi kurulurken ücretin bu çerçevede belirlenmesi gerekir.
🗝️ 33. Madde: Cezalar ve Görevlilerin Sorumluluğu
Fiilleri daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde, 4650 sayılı Kanun’la düzenlenen 33. madde uyarınca:
- (a) bendine aykırı hareket edenler — yani mahkemece takdir edilen ücret dışında çıkar sağlayan bilirkişiler — iki yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve adli para cezasıyla,
- (d), (e) ve (f) bentlerine aykırı hareket edenler bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve adli para cezasıyla
cezalandırılır. Maddedeki para cezası tutarları eski para birimiyle yazılmış olup, güncel uygulamada 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun adli para cezasına ilişkin sistemine göre değerlendirilir.
32. madde ise ayrı bir ağırlaştırma getirir: bu Kanun’a göre görevlendirilenlerden suç işleyenler Devlet memuru gibi cezalandırılır ve verilecek cezalar, o suç için belirlenen cezanın yarısından az olmamak üzere iki katına kadar artırılır.
📌 İlgili Konular
Bilirkişi kurulunun oluşumu için bilirkişi kurulu ve seçimi, tebligatın hangi anda yapılmış sayıldığı için kamulaştırmada tebligat usulü, tescil sonrası kalkan yetkiler için hakların sınırlanması yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırma tebligatı geldikten sonra taşınmazı satabilir miyim?
31. maddenin (b) bendi, mahkemece 10. madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir ve ferağını ya da temlikini yasaklamıştır.
Avukat, kamulaştırma bedelinin bir kısmını bana şimdiden ödeyebilir mi?
Hayır. Bedelin tamamının veya bir kısmının nakden ya da başka bir şekilde avukat tarafından mal sahibine önceden ödenmesi yasaklanmıştır.
Vekâlet ücreti bedelin yüzdesi olarak kararlaştırılabilir mi?
Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat ya da dava vekiline ait olacağının kararlaştırılması, 31. maddenin (e) bendinde yasaklanmıştır.
Bilirkişiye ek ödeme yapılması mümkün mü?
Bilirkişilerin mahkemece takdir edilen ücret dışında herhangi bir suretle çıkar sağlamaları yasaktır ve 33. maddede ayrı bir ceza öngörülmüştür.
Dava masraflarını avukatın üstlenmesi sorun olur mu?
Dava giderlerinin avukat veya dava vekilleri ya da onlar adına hareket edenler tarafından kabullenilmesi (c) bendinde yasaklanmıştır.
Bu Kanun kapsamında görevlendirilen memurlar için özel bir hüküm var mı?
32. madde, bu Kanun’a göre görevlendirilenlerden suç işleyenlerin Devlet memuru gibi cezalandırılacağını ve cezanın yarısından az olmamak üzere iki katına kadar artırılacağını düzenlemiştir.
Kamulaştırmada Yasak İşler ve Cezalar hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
