Markada Ciddi Kullanım İspatı – Yargıtay 11. HD 2026/1721

Bir marka sahibi, gübre ürünleri için tescilli markasına dayanarak rakibine dava açar. Rakip ise karşı hamle olarak o markanın yıllardır kullanılmadığını ileri sürer ve iptalini ister. Marka sahibinin elindeki deliller şunlardır: bir distribütöre verilmiş tek satıcılık sözleşmesi, bakanlıktan alınmış bir ürün tescil belgesi, laboratuvar analiz raporları ve beş yıllık dönemin son yılına ait iki fatura. Mahkemelerin cevabı açıktır: Bu belgeler kullanım niyetini gösterebilir, ama ciddi kullanımı göstermez.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 26.03.2026 tarihli ve E.2025/4541, K.2026/1721 sayılı kararıyla, markanın kullanmama nedeniyle iptaline ilişkin Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi kararını kesin olarak ve oy birliğiyle onamıştır.

📘 Kullanma yükümlülüğü: SMK m.9

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 9. maddesinin birinci fıkrasına göre tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından marka sahibi tarafından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptaline karar verilir.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılmasını ve yalnızca ihracat amacıyla mal veya ambalajlarında kullanılmasını da kullanım sayar. Üçüncü fıkra ise bu dosya bakımından özellikle önemlidir: Markanın, marka sahibinin izni ile kullanılması da marka sahibi tarafından kullanım olarak kabul edilir.

SMK m.26 iptal hâllerini düzenler ve m.9/1’deki hâli ilk sırada sayar. Maddenin bugünkü metninde iptale talep üzerine Kurumun karar vereceği öngörülmüştür; SMK m.192’ye göre bu hüküm Kanunun yayımından yedi yıl sonra yürürlüğe girmiştir. Bu dosyada ise dava 2021 yılında Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılmış ve mahkeme kararıyla sonuçlanmıştır.

🗂️ Davanın arka planı

Davalı adına 2012/51236 sayıyla tescilli marka, Nice sınıflandırmasının 1. sınıfına dahil emtiayı kapsamaktadır. Uyuşmazlıkta söz konusu ürün gübredir. Davacının anlatımına göre davalı, bu markayı tescilli olduğu emtiada kullanmadığı hâlde, markasına dayanarak davacı aleyhine dava açmıştır. Davacı, davalının kullanım iddiasını desteklemek için sunduğu belgelerin ciddi kullanımı ispattan uzak olduğunu ileri sürerek markanın kullanılmama nedeniyle iptalini ve sicilden terkinini istemiştir.

Davalı ise markasını ciddi biçimde kullandığını savunmuştur. Savunmanın dayanakları şunlardır: dava dışı bir şirkete tek satıcılık sözleşmesiyle distribütörlük verilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili genel müdürlüğünden alınan enzim katkılı ürün tescil belgesi ve e-arşiv faturalar.

Bu tablo, marka uyuşmazlıklarında sık görülen bir örüntüyü yansıtır: Tecavüz iddiasıyla karşılaşan taraf, dayanak markanın kullanılmadığını öne sürer ve iptal yolunu işletir. İptal kabul edilirse, karşı tarafın dayandığı hak da ortadan kalkar.

🧾 Sunulan beş tür delil ve mahkemenin tartısı

Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi (2021/191 E., 2022/136 K.) davalının delillerini tek tek ele almış ve davayı kabul ederek markanın kullanmama nedeniyle iptaline karar vermiştir. Mahkemenin değerlendirmesi delil türlerine göre şöyle özetlenebilir:

Mahkemenin yaklaşımı, SMK m.9/3 ile birlikte okunduğunda anlam kazanır. Kanun, izinli kullanımı marka sahibinin kullanımı sayar; dolayısıyla bir distribütörün markalı ürün satması, marka sahibi lehine kullanım olarak değerlendirilebilir. Ancak bunun için distribütörün fiilî kullanımının faturalar, satış kayıtları, tanıtım materyalleri gibi delillerle ortaya konması gerekir. Yetki veren bir sözleşme, yetkinin kullanıldığını göstermez.

🔄 İstinafın “ciddi kullanım” tanımı

Davalının istinaf başvurusunu inceleyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi (2023/1078 E., 2025/1204 K.), Kanunun ciddi biçimde kullanımı tanımlamadığını kabul etmiş ve kavramı şöyle açıklamıştır: Markadan işlevlerine uygun bir tarzda yarar elde edecek, yani üzerinde kullanıldığı malın veya hizmetin piyasada tanınmasını ve diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayrılmasını sağlayacak şekilde ve yoğunlukta, piyasada veya piyasaya hitap eden, piyasayı etkileyen yerlerde kullanılması.

Daire, davalının markasını tescilli olduğu emtiada SMK m.9 ve m.26’ya uygun biçimde ciddi olarak kullandığının yeterli nitelikte, nicelikte ve içerikte delille ispat edilemediğini, iptal koşullarının oluştuğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bu tanımda üç unsur öne çıkar: kullanımın markanın ayırt etme işlevine hizmet etmesi, belirli bir yoğunlukta olması ve piyasaya yönelik bulunması. İki fatura ve 36 ürünlük bir satış, Daireye göre bu eşiği karşılamamıştır.

🏛️ Yargıtay’ın onaması

Yargıtay uyuşmazlığı, markanın kullanmama nedeniyle iptali istemi olarak nitelendirmiştir. Yapılan yargılama ve saptanan uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde ilk derece mahkemesi kararında isabetsizlik bulunmadığını, istinaf başvurusunun HMK m.353/1-b(1) uyarınca esastan reddinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirtmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararı HMK m.370/1 uyarınca 26.03.2026 tarihinde kesin olarak ve oy birliğiyle onanmıştır.

📌 Karardan çıkan ölçütler

Yargıtay ayrıca gerekçe yazmamış olsa da, onadığı ilk derece ve istinaf kararları kullanım ispatına ilişkin somut ölçütler içermektedir:

Kullanma yükümlülüğü, marka hakkının yalnızca sicilde değil piyasada da var olmasını ister. Sitede incelenen marka yedekleme ve kötü niyetli tescil kararında da kullanmama nedeniyle iptal talebi terditli olarak ileri sürülmüştü. Marka hakkının zaman boyutuna ilişkin farklı bir mesele için markada beş yıllık sessiz kalma değerlendirmesine bakılabilir.

❓ Merak edilenler

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; marka ve sınai mülkiyet uyuşmazlıklarına ilişkin diğer karar değerlendirmeleri Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.