Mirasın Reddinin İptalinde Süre – Yargıtay 7. HD 2026/2545

Borçlu bir kişi annesinden kalacak mirası reddettiğinde, alacaklının aklına gelen ilk soru şudur: Bu ret, alacaklıdan mal kaçırmanın bir yolu olabilir mi ve buna karşı hangi dava, ne kadar süre içinde açılabilir? Bir kamu kurumunun yedi yıl sonra açtığı davada derece mahkemeleri bu soruya iki farklı cevap vermiştir. İlk derece mahkemesi davayı Türk Medeni Kanunu’ndaki “reddin iptali” davası olarak görmüş, bölge adliye mahkemesi ise İcra ve İflas Kanunu’ndaki tasarrufun iptali kurallarını uygulamıştır. Son sözü Yargıtay 7. Hukuk Dairesi söylemiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 07.05.2026 tarihli ve E.2025/4729, K.2026/2545 sayılı kararıyla, alacaklının mirasçıya karşı açtığı davanın TMK m.617’ye dayalı mirasın reddinin iptali davası olduğunu, bu davanın ret tarihinden başlayarak altı ay içinde açılması gerektiğini kabul etmiştir. Daire, davayı İİK m.284’teki beş yıllık süreye göre reddeden bölge adliye mahkemesi kararını gerekçesini düzelterek onamıştır. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.

🧾 Kamu alacağı ve reddedilen miras

Davacı, bir kamu kurumudur. Kurum, kendisine borçlu olan kişi hakkında ödenmeyen alacakları nedeniyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip başlatmıştır. Takip sırasında yapılan araştırmada, borçlunun borcunu karşılayacak değerde malvarlığı bulunamamıştır.

Kurumun anlatımına göre borçlu, annesinin ölümüyle kendisine intikal edecek malları, kurum alacağını karşılıksız bırakmak amacıyla reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesinin tespitine göre mirasın reddine ilişkin işlem 16.01.2015 tarihinde yapılmıştır. Kurum, bu reddin iptali istemiyle 18.03.2022 tarihinde dava açmıştır. Davalı mirasçı davaya cevap vermemiştir.

Dosyanın temel sorusu, ret ile dava arasındaki yaklaşık yedi yıllık aralığın hukuki sonucudur. Bu sonucun ne olacağı ise davanın hangi kanun hükmüne dayandığına bağlıdır.

⚖️ İki mahkeme, iki ayrı nitelendirme

Malatya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (E.2022/139, K.2022/364) davayı mirasın reddinin iptali davası olarak nitelendirmiştir. Mahkemeye göre TMK m.617 uyarınca borcunu ödemeyen, güvence vermeyen ve malvarlığı kendi borcuna yetmeyen bir mirasçı, alacaklılarına zarar vermek kastıyla mirası reddederse, alacaklılar veya iflas idaresi ret tarihinden itibaren altı ay içinde dava açabilir. Somut olayda bu süre geçmiş olduğundan dava reddedilmiştir.

Kurumun istinaf başvurusu üzerine Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi (E.2023/1042, K.2025/917) farklı bir yol izlemiştir. Bölge adliye mahkemesine göre ilk derece mahkemesinin nitelendirmesi hatalıdır; uyuşmazlık, İİK m.277 ve devamında düzenlenen tasarrufun iptali niteliğindedir. Bu kabulle mahkeme, İİK m.284’teki beş yıllık hak düşürücü süreyi uygulamış; ret işleminin 16.01.2015, davanın 18.03.2022 tarihli olduğunu belirterek bu sürenin de geçtiğini saptamıştır. Sonuçta istinaf başvurusu kabul edilmiş, ilk derece kararı kaldırılmış ve dava yeniden, bu kez İİK m.284 gerekçesiyle reddedilmiştir.

İki mahkemenin vardığı sonuç aynıdır: Dava reddedilmiştir. Ancak sonuca giden yol tamamen farklıdır. Biri Medeni Kanun’un miras hükümlerine, diğeri İcra ve İflas Kanunu’nun iptal davası hükümlerine dayanmaktadır.

🔍 Yargıtay gerekçeyi neden düzeltti?

Kurum, temyiz dilekçesinde hak düşürücü sürenin ret işleminin kuruma bildirildiği tarihten başlaması gerektiğini, bu nedenle davanın süresinde açıldığını ileri sürmüştür.

Daire önce uyuşmazlığı nitelendirmiştir: Dava dilekçesi ve dosya kapsamına göre davacının iddiası, TMK m.617’de düzenlenen mirasın reddinin iptali niteliğindedir ve ilk derece mahkemesinin bu yöndeki kabulü isabetlidir. Bölge adliye mahkemesinin “tasarrufun iptali” yönündeki gerekçesi ise yerinde görülmemiştir.

Bununla birlikte Daire, sonucun doğru olduğunu kabul etmiştir. Karar metnine göre davanın, TMK m.617’deki altı aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra açılmış olması nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, başka bir gerekçeyle ret kararı verilmesi doğru değildir. Ancak bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Daire, HMK m.370/4’ü uygulamıştır. Bu fıkraya göre karar usule ve kanuna uygun olup da gösterilen gerekçe doğru bulunmazsa, gerekçe değiştirilerek ve düzeltilerek onanır.

Kurumun “süre bildirimden başlar” itirazı ise kabul görmemiştir. Daire, altı aylık sürenin geçtiğini tespit ederken TMK m.617’nin “ret tarihinden başlayarak” ifadesini esas almıştır.

📜 TMK 617’nin aradığı koşullar

Türk Medeni Kanunu m.617, “Mirasçıların alacaklılarının korunması” başlığını taşır. Kanun metninden reddin iptali davasının unsurları şöyle çıkarılabilir:

Davanın kabulü hâlinde kanun, mirasın resmen tasfiye edilmesini öngörür. Tasfiye sonucunda reddeden mirasçının payına bir şey düşerse, bundan önce itiraz eden alacaklıların, sonra diğer alacaklıların alacakları ödenir. Arta kalan değerler ise ret geçerli olsaydı bundan yararlanacak mirasçılara verilir. Bu sistem, reddin tümüyle ortadan kalkması değil, alacaklıların korunmasıyla sınırlı bir sonuç doğurur.

Mirasın reddi, TMK m.609 uyarınca sulh mahkemesine yapılan sözlü veya yazılı beyanla gerçekleşir; sulh hâkimi bu beyanı bir tutanakla tespit eder. TMK m.606’ya göre ret süresi kural olarak üç aydır. Somut olayda Yargıtay’ın esas aldığı “ret tarihi”, bu beyanla gerçekleşen işlemin tarihidir.

🧩 Reddin iptali ile tasarrufun iptali arasındaki fark

Bölge adliye mahkemesi ile Yargıtay arasındaki ayrılık, iki farklı kurumun karıştırılmamasının önemini göstermektedir:

Bu dosyada iki süre de geçtiği için nitelendirme farkı sonucu değiştirmemiştir. Ancak ret tarihinden altı ay ile beş yıl arasında açılan bir davada aynı farkın belirleyici olabileceği açıktır. Yargıtay’ın gerekçeyi düzeltme ihtiyacı duyması, mirasın reddine karşı alacaklının başvurabileceği yolun TMK m.617 olduğunu açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

Mirasın reddi alanında farklı bir sorun, mirasbırakanın borca batık olduğu iddiasıyla açılan hükmen ret davalarında yapılması gereken araştırmadır; bu konudaki bir değerlendirme hükmen ret ve borca batıklık yazısında yer almaktadır. Tereke alacağının mirasçılarca kendi payları oranında istenip istenemeyeceğine ilişkin bir karar ise mirasçıların pay oranında takibi başlığıyla incelenmiştir.

⏳ Altı aylık süre üzerine notlar

Karar, sürenin başlangıcı bakımından alacaklının öğrenme tarihini değil, kanundaki ret tarihini esas almıştır. Kurum, işlemin kendisine bildirildiği tarihin başlangıç kabul edilmesi gerektiğini savunmuş; ancak Daire bu görüşü benimsememiştir. Karar metni bu konuda ayrıntılı bir tartışmaya girmemekle birlikte, sonucun dayanağı kanun metnidir: TMK m.617, süreyi açıkça “ret tarihinden başlayarak” saymaktadır.

Kararın uygulamaya bakan yönleri şöyle özetlenebilir:

Ret beyanının sulh mahkemesine yapıldığı ve alacaklıya ayrıca bildirilmediği durumlarda alacaklının bu bilgiye ulaşması zaman alabilir. Kararın bu yönü, mirasın reddi işlemlerinin alacaklılar bakımından ne kadar kısa bir zaman diliminde tartışılabildiğini göstermektedir.

❓ Soru ve cevaplar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, miras uyuşmazlıklarına ilişkin diğer karar değerlendirmelerine Emsal Kararlar arşivinden ulaşılabilir.