Kamulaştırma bedelini fiilen belirleyen, mahkemeden çok bilirkişi kuruludur. 2942 sayılı Kanun’un 3/11/2016 tarihli 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ile değiştirilen 15. maddesi, bu kurulun kimlerden oluşacağını, kaç kişi olacağını ve raporunu hangi sürede vereceğini kesin biçimde düzenler. Kurulun oluşumundaki bir eksiklik, raporun içeriğine hiç girmeden ileri sürülebilecek bir itiraz sebebidir.
🧾 Bilirkişiler Nereden Seçilir?
Kanun uyarınca mahkemelerce görevlendirilen bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir. Bu kişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri uygulanır.
2016 öncesindeki serbest seçim dönemi böylece sona ermiştir. Liste dışından yapılan bir görevlendirme, kurulun kanuna uygun oluşmadığı itirazını gündeme getirir.
Dikkat: Kurulun oluşumuna ilişkin itiraz, raporun içeriğine ilişkin itirazdan ayrıdır ve rapor okunmadan da ileri sürülebilir. İkisinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
🧭 En Az Üç Kişi ve Zorunlu Uzman
Kamulaştırmaya konu yerin cins ve niteliğine göre en az üç kişilik bilirkişi kurulunun oluşturulması zorunludur. Bundan daha önemlisi, kurul üyelerinden birinin şu iki gruptan seçilmesi zorunlu tutulmuştur:
- Taşınmaz geliştirme konusunda yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar,
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları.
Bu uzmanlar bakımından bilirkişiliğe kabul şartları hafifletilmiştir: gayrimenkul değerleme uzmanları için temel eğitim alma ve fiilen beş yıl görev yapma şartları, yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar için ise fiilen beş yıl görev yapma şartı aranmaz. Ayrıca bu uzmanlar, kayıtlı oldukları bilirkişilik bölge kurulunun yargı çevresiyle sınırlı olmaksızın görevlendirilebilir.
🔍 Uzmanlık Alanı Taşınmazın Niteliğine Göre Belirlenir
Madde, bilirkişilerin uzmanlık alanlarının kamulaştırılacak taşınmazın niteliği göz önüne alınarak belirleneceğini söyler. Bu cümle soyut görünse de somut sonuçlar doğurur: tarım arazisinde ziraat mühendisliği, yapılı taşınmazda inşaat mühendisliği veya mimarlık, arsa niteliğindeki yerde değerleme uzmanlığı ön plana çıkar.
Bir bağ, zeytinlik veya sera için oluşturulan kurulda tarımsal gelir hesabını yapabilecek üye bulunmaması, raporun yöntem yönünden tartışılmasına yol açar.
🗂️ Rapor Süresi ve Değer Tespitinde Esas Alınacak Gün
Bilirkişi kurulu, taşınmazın değerini Kanun’un 11. ve 12. maddelerindeki hükümlere göre tayin ve takdir ederek gerekçeli raporunu on beş gün içinde mahkemeye verir.
Değer tespitinde ise idare tarafından belgelerin mahkemeye verildiği gün esas tutulur. Bu, uygulamada sık karıştırılan bir noktadır: değerleme günü keşif günü, rapor günü veya karar günü değildir. Uzun süren yargılamalarda bu kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığı ayrıca denetlenir.
📌 İlgili Konular
Kurulun uygulayacağı ölçütler için kamulaştırma bedelinin tespit esasları, kısmi kamulaştırmada değerlendirilecek kalemler için kısmen kamulaştırma ve değer düşüklüğü yazılarımız incelenebilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Bilirkişi kurulu kaç kişiden oluşur?
Kamulaştırmaya konu yerin cins ve niteliğine göre en az üç kişilik kurul oluşturulması zorunludur.
Kurulda mutlaka değerleme uzmanı bulunmalı mı?
Üyelerden birinin taşınmaz geliştirme alanında yüksek lisans veya doktora yapmış uzmanlar ya da Sermaye Piyasası Kanunu’na göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları arasından seçilmesi zorunlu tutulmuştur.
Bilirkişiler listeden mi seçilmek zorunda?
Kanun, bilirkişilerin bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçileceğini düzenlemiştir.
Rapor ne kadar sürede verilir?
Kurul, gerekçeli raporunu on beş gün içinde mahkemeye verir.
Taşınmazın değeri hangi tarihe göre belirlenir?
Bilirkişilerce yapılan değer tespitinde, idare tarafından belgelerin mahkemeye verildiği gün esas tutulur.
Başka ildeki bir değerleme uzmanı görevlendirilebilir mi?
Madde, bu uzmanların kayıtlı oldukları bilirkişilik bölge kurulunun yargı çevresiyle sınırlı olmaksızın görevlendirileceğini belirtmiştir.
Kamulaştırmada Bilirkişi Kurulu Nasıl Oluşur? hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
