Mavi Kart, doğumla Türk vatandaşı olup Bakanlıktan çıkma izni alarak Türk vatandaşlığından ayrılan kişilere ve onların üçüncü dereceye kadar altsoylarına verilen bir belgedir. Mavi Kart sahibi pek çok alanda Türk vatandaşı gibi işlem görür; ancak seçme ve seçilme gibi bazı haklar yalnızca vatandaşlıkla kazanılır. Bu nedenle Mavi Kartlıların önemli bir kısmı zamanla yeniden Türk vatandaşı olmak ister.
Kısa özet: Çıkma izniyle vatandaşlığı kaybeden kişi, millî güvenlik engeli yoksa Türkiye’de ikamet süresine bakılmaksızın Bakanlık kararıyla Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilir (5901 s.K. m.13/1-a). Bu kolaylık, hiç Türk vatandaşı olmamış altsoylar için değil, vatandaşlığı bizzat çıkma izniyle kaybeden kişi için öngörülmüştür.
Bu yazıda neler var?
🔵 Mavi Kartın Sağladığı Haklar
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.28/1’e göre Mavi Kart kapsamındaki kişiler, Kanunda sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanır. Bu kişiler Türkiye’de çalışma izni almadan çalışabilir (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.14); kendilerine Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası aranan yerlerde kullanılmak üzere bir kimlik numarası verilir (m.28/8) ve kayıtları Mavi Kartlılar Kütüğünde tutulur (5490 s.K. m.8/A).
Buna karşılık m.28/2 ve m.28/3 bazı sınırlar koyar:
- Seçme ve seçilme hakkı yoktur,
- Muafen araç veya ev eşyası ithal etme hakkı yoktur,
- Askerlik yükümlülüğü yoktur,
- Kadroya dayalı, asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunulamaz; ancak kamu kurumlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalışılabilir.
Mavi Kartın düzenlenmesi ve kullanımı Mavi Kart nedir yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.
🔁 Yeniden Kazanmadan Kimler Yararlanır?
5901 s.K. m.13/1, Türk vatandaşlığının ikamet şartı aranmaksızın yeniden kazanılabileceği iki grubu sayar:
- Çıkma izni alarak Türk vatandaşlığını kaybedenler (m.13/1-a),
- Ana veya babalarına bağlı olarak vatandaşlığı kaybedip ergin olduktan sonra Kanunda öngörülen süre içinde seçme hakkını kullanmayanlar (m.13/1-b).
Tek şart, kişinin millî güvenlik bakımından engel teşkil eden bir hâlinin bulunmamasıdır. Genel yoldan vatandaşlıkta aranan beş yıllık ikamet, Türkçe yeterliliği veya geçim şartları burada aranmaz. Karar Bakanlık tarafından verilir ve takdire dayanır; şartların varlığı tek başına mutlak bir hak doğurmaz.
Dikkat: Yeniden kazanma kolaylığı yalnızca vatandaşlığını çıkma izniyle kaybedenler içindir. Vatandaşlığı kaybettirme kararıyla yitiren kişiler bu madde kapsamında değildir; onların durumu ayrı kurallara tabidir.
👪 Altsoyların Durumu
Mavi Kart, vatandaşlığı kaybeden kişinin yurt dışında doğmuş ve hiç Türk vatandaşı olmamış çocuklarına ve torunlarına de verilebilir. Ancak m.13 “yeniden” kazanmayı düzenlediği için, daha önce hiç Türk vatandaşı olmamış altsoy bu kolaylıktan doğrudan yararlanamaz. Bu kişiler bakımından genel yoldan vatandaşlık, evlilik yoluyla vatandaşlık veya diğer kazanma yolları ayrıca değerlendirilmelidir. Mavi Kart haklarından yararlanacak altsoyun, üstsoyu ile soy bağını belgelendirmesi şarttır (m.28/5).
📝 Başvuru Süreci
Başvuru, yurt içinde il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne, yurt dışında ise Türk dış temsilciliklerine yapılır. Başvuru dosyasında kimlik ve yabancı pasaport bilgileri, vatandaşlıktan çıkışa ilişkin kayıt, medeni hâl belgeleri ve gerekli tercümeler yer alır. Mavi Kartlılar Kütüğündeki kayıt, çıkma izniyle kaybın ispatını büyük ölçüde kolaylaştırır.
Kimlik bilgilerinde değişiklik olmuşsa, uyruğunda bulunulan devlet makamından alınmış eski ve yeni kimlik bilgilerini gösteren belgenin usulüne göre onaylı Türkçe tercümesi gerekir (m.28/7). Soyadı veya ad değişikliği bulunan dosyalarda bu belge eksikliği, sürecin en sık uzama sebebidir.
⚖️ Yeniden Kazanmanın Sonuçları
- Vatandaşlık Bakanlık kararıyla kazanılır; seçme ve seçilme, kamu görevine girme gibi Mavi Kartın sağlamadığı haklar tekrar doğar.
- Mavi Kartın getirdiği askerlik muafiyeti ortadan kalkar; yaş ve durumuna göre askerlik yükümlülüğü yeniden gündeme gelebilir. Başvurudan önce bu konu ayrıca değerlendirilmelidir.
- Türk hukuku çok vatandaşlığa izin verir; ancak kişinin sahip olduğu yabancı vatandaşlığın bu durumdan etkilenip etkilenmeyeceği o ülkenin hukukuna bağlıdır. Konu çifte vatandaşlık ve Türkiye yazısında ele alınmıştır.
Vatandaşlıktan çıkma ile kaybettirme arasındaki fark için vatandaşlıktan çıkma ve kaybettirme yazısına, tüm kazanma yollarının genel görünümü için Türk vatandaşlığı kazanma yolları yazısına bakılabilir.
İlgili yazılar: Yabancı Kimlik Numarası (YKN) Nedir, Nasıl Alınır?, doğum yoluyla vatandaşlık, yatırım yoluyla vatandaşlık.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Mavi Kartlıyım, Türkiye’de beş yıl oturmam gerekir mi?
Vatandaşlığı çıkma izniyle kaybettiyseniz hayır; m.13 ikamet şartı aramaz.
Babam çıkma izniyle vatandaşlıktan çıktı, ben yurt dışında doğdum. Yeniden kazanabilir miyim?
Daha önce hiç Türk vatandaşı olmadıysanız m.13’teki yeniden kazanma kolaylığı size uygulanmaz; diğer kazanma yolları değerlendirilir.
Yeniden vatandaş olunca Mavi Kart ne olur?
Vatandaşlık kazanıldığında Türk vatandaşı olarak işlem görürsünüz; Mavi Kartın sağladığı statüye ihtiyaç kalmaz.
Başvurum reddedilirse?
Bakanlık kararına karşı idari yargı yolu açıktır. Dosyanız için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Mavi Kartlıların yeniden Türk vatandaşlığı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
