Noter Dışında Yapılan Araç Satışı Geçersiz mi? İade, Faiz ve Kullanım Bedeli

“Sonra notere gideriz” denilerek elden yapılan araç satışları hâlâ yaygındır. Satıcı parayı alır, alıcı aracı kullanmaya başlar; ancak devir hiç yapılmaz ya da taraflardan biri vazgeçer. Kanun bu satışları açıkça geçersiz saydığı için, böyle bir uyuşmazlıkta tarafların ne isteyebileceği sözleşme hükümlerine değil, geçersizliğin sonuçlarına göre belirlenir.

🏛️ Noter Şartı

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 20/d maddesine göre tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri; motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi ve zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının ve satışı ya da devri kısıtlayıcı bir tedbir veya kayıt olmadığının tespiti hâlinde, tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır. Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devir geçersizdir. 2026 yılında Kanunda yapılan değişiklikler bu kuralı değiştirmemiştir.

↩️ Geçersizliğin Sonuçları

Geçersiz bir sözleşme hiçbir tarafa ifa talebi hakkı vermez: alıcı aracın adına devrini, satıcı da bakiye bedelin ödenmesini sözleşmeye dayanarak isteyemez. Bunun yerine taraflar, geçersiz bir sebebe dayanarak verdiklerini TBK m.77 uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri ister. İyiniyetli zenginleşen, elinden çıkardığını ispat ettiği kısım dışındakini geri verir (m.79) ve zorunlu ile yararlı giderlerini isteyebilir (m.80).

📚 Yargıtay’ın Yaklaşımı

• Kullanım bedeli yok: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, noter dışı araç satışında alıcının yalnızca ödediği bedelin iadesini isteyebileceğini, aracı kullandığı dönem için kira veya ecrimisil ödemekle yükümlü olmadığını; satıcının da yalnızca aracın iadesini isteyebileceğini ve bedelin faizini isteyemeyeceğini belirtmiştir (E.2017/2998, K.2018/10078, 16.10.2018).
• Faiz için iade şartı: Aynı Daire, harici motosiklet satışına ilişkin bir kararında, aracı iade etmeyen alıcının ödediği bedel için faiz talep edemeyeceğini kabul etmiştir (E.2017/1150, K.2018/11528, 14.11.2018).
• Ecrimisile hükmetmek bozma sebebi: Geçersiz satışı geçerli gibi değerlendirip kullanım bedeline hükmetmek, kararın bozulmasına yol açmaktadır.

Taşınmazlarda tapu dışı satışlar için geliştirilen denkleştirici adalet ilkesi, okunan araç kararlarında uygulanmamış; iade sebepsiz zenginleşme hükümleriyle çözülmüştür. Taşınmazlardaki uygulama için harici satışta denkleştirici adalet yazısına bakılabilir.

⏳ Süreler

Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, hak sahibinin geri isteme hakkını öğrendiği tarihten itibaren iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TBK m.82). Harici satışın ardından taraflar arasında anlaşmazlık çıktığı anda bu sürelerin hesaplanması önem kazanır.

⚠️ Harici Satışın Riskleri

• Araç satıcının adına kayıtlı kaldığı için trafik cezaları, vergi borçları ve kaza sorumluluğu satıcıyı ilgilendirmeye devam eder,
• Satıcının borçları nedeniyle araca haciz konulabilir; bkz. araç haczi ve yakalama şerhi,
• Alıcı aracı sigortalatırken ve satarken sorun yaşar; aracın kendisine ait olduğunu ileri süremez,
• Kapora veya bedelin bir kısmı ödenmişse iadesi için araç kaporasının iadesi yazısındaki kurallar uygulanır.

Noterde yapılan satışlarda bile satıcının ayıp ve zapttan sorumluluğu devam eder; bkz. ikinci el araç satışında satıcının sorumluluğu. Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular