Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bir yapıda ilk işlem yıkım değil, mühürlemedir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 14/2/2020 tarihli 7221 sayılı Kanun’la değiştirilen 32. maddesi, tespitten yıkıma uzanan süreci gün gün belirlenmiş sürelere bağlar. Bu sürelerin bilinmesi, hem aykırılığın giderilmesi hem de işleme karşı başvuru bakımından belirleyicidir.
🧾 Tespit, Mühürleme ve Tapuya Bildirim
Ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı; ilgili idarece tespit, fennî mesulce tespit ve ihbar ya da herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhâl durdurulur.
7221 sayılı Kanun’la eklenen önemli bir yükümlülük: yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.
Dikkat: Tutanağın asılma tarihi, bir aylık sürenin de başvuru süresinin de başlangıcıdır. Tutanağın fotoğrafla belgelenmesi ve bir örneğinin temin edilmesi önem taşır.
🧭 Tebliğ Nasıl Yapılmış Sayılır?
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir.
Bu, olağan tebligat rejiminden ayrılan bir usuldür: zarf beklenmez, süre asılma tarihinden işlemeye başlar. Bu nedenle tutanağın hangi tarihte ve nereye asıldığı, sonraki bütün hesapların başlangıç noktasıdır.
🔍 Bir Aylık Süre: Ruhsata Uygun Hâle Getirme
Tebliğ tarihinden itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hâle getirerek veya ruhsat alarak belediyeden ya da valilikten mührün kaldırılmasını ister.
Aykırılığın giderildiği veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygun olduğu inceleme sonunda anlaşılırsa mühür kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapılarda ise ruhsat, bir aylık süre beklenmeden iptal edilir.
🗂️ Yıkım Kararı ve Bakanlığın Devreye Girmesi
Aykırılık giderilmezse ruhsat iptal edilir; ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.
7221 sayılı Kanun, idarenin hareketsiz kalması ihtimali için ayrı bir mekanizma kurmuştur. Şu iki grup yapı, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir:
- Tutanak tarihinden itibaren bir ay içinde ruhsata uygun hâle getirilmediği tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar,
- Hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar.
Bu hâlde yıkım maliyetleri %100 fazlasıyla ilgili idareden tahsil edilir; tahsil edilemezse 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylardan kesilir.
📌 İlgili Konular
Plan kaynaklı kısıtlamalar için imar programı ve kısıtlılık hâli, plan yapma yetkisinin hangi idarede olduğu için büyükşehirde imar planı yetkisi yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Yapı tatil tutanağı nasıl tebliğ edilir?
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır; bir nüsha muhtara bırakılır.
Mührün kaldırılması için ne kadar sürem var?
Tebliğ tarihinden itibaren en çok bir ay içinde yapının ruhsata uygun hâle getirilmesi veya ruhsat alınması üzerine mührün kaldırılması istenebilir.
Tapuma aykırılık şerhi konur mu?
Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, beyanlar hanesine kaydedilmek üzere en geç yedi gün içinde tapu dairesine bildirilir.
Bu şerh nasıl kalkar?
Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.
Yıkım kararını kim verir?
Belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıkım gerçekleştirilir.
Belediye yıkım kararı almazsa ne olur?
İki ay içinde yıkım kararı alınmayan veya karar alınmasına rağmen altı ay içinde yıkılmayan yapıların Bakanlıkça yıkılabileceği veya yıktırılabileceği düzenlenmiştir.
Ruhsatı hiç alınamayacak bir yapıda bir aylık süre beklenir mi?
İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapılarda ruhsat, bir aylık süre beklenmeden iptal edilir.
Ruhsatsız Yapı ve Yapı Tatil Tutanağı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
