Büyükşehirde İmar Planı Yetkisi: Nazım Plan, Uygulama Planı ve Onay (5216 m.7)

Büyükşehir sınırları içinde bir imar planına itiraz edecek veya dava açacak kişinin ilk sorusu şudur: bu planı kim yaptı, kim onayladı? 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. maddesi, plan yetkisini büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyesi arasında ölçek esasına göre paylaştırır. Bu paylaşımı bilmeden yapılan başvuru, yanlış mercie yöneltilmiş olur.

savun hukuk

🧾 Ölçeğe Göre Bölünmüş Yetki

Maddenin (b) bendi, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkilerini şöyle belirler: çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak.

İlçe belediyeleri ise nazım plana uygun olarak uygulama imar planlarını hazırlar. Ancak bu planlar kendiliğinden yürürlüğe girmez: büyükşehir belediyesi, ilçe belediyelerinin hazırlayacağı uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planlarını ve imar ıslah planlarını aynen veya değiştirerek onaylar ve uygulanmasını denetler.

🧭 Bir Yıllık Süre ve Devralma Yetkisi

Madde, ilçe belediyesinin hareketsiz kalması ihtimalini de düzenler: nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapmayan ilçe belediyelerinin bu planlarını büyükşehir belediyesi yapar veya yaptırır.

Bu, plan hiyerarşisinin kâğıt üzerinde kalmasını önleyen bir mekanizmadır. Uygulamada, uzun süre uygulama planı üretilmemiş alanlarda hangi idarenin muhatap olduğunun belirlenmesinde bu fıkra önem taşır.

🔍 Büyükşehrin Kendi Yatırımları İçin Özel Yetkisi

Maddenin (c) bendi ayrı bir yetki tanır: kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar planlarını, parselasyon planlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak.

Yani büyükşehir belediyesi, kendi hizmet alanına giren bir yatırım söz konusu olduğunda ölçek sınırıyla bağlı kalmaksızın plan yapabilir ve ruhsat verebilir. Bir yol, terminal veya altyapı yatırımı nedeniyle parselinde değişiklik olan malik için muhatap idare bu bende göre belirlenir.

🗂️ Hangi Plana, Hangi Mercie İtiraz Edilir?

Plan uyuşmazlıklarında ilk tespit edilecek noktalar şunlardır:

• Planın ölçeği: 1/5.000–1/25.000 arası nazım plan büyükşehir belediyesinin; 1/1.000 uygulama planı ilçe belediyesinin hazırladığı ancak büyükşehirce onaylanan plandır.
• Onay makamı: Dava ve itirazda muhatap, planı onaylayan meclis kararıdır.
• Çevre düzeni planına uygunluk: Nazım plan, çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla yapılabilir; üst ölçekli plana aykırılık ayrı bir tartışma başlığıdır.
• Askı ilanı: İtiraz süresi, planın askıya çıkarıldığı tarihe göre hesaplanır.

Büyükşehir belediyesi ayrıca Belediye Kanunu’nun 69 ve 73. maddelerindeki yetkileri kullanır; parselasyon ve imar uygulamalarının denetimi de aynı madde kapsamındadır.

📌 İlgili Konular

Planın uygulanma takvimi için imar programı ve kısıtlılık hâli, plana aykırı yapılarda izlenen süreç için ruhsatsız yapı ve yapı tatil tutanağı yazılarımıza bakılabilir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular