İnşaat Sırasında Yol ve Kaldırım İşgali ile Güvenlik Tedbirleri (3194 m.34)

Şantiye yalnızca parselin içini ilgilendirmez. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 34. maddesi, inşaat ve tamirat sırasında yolun, yaya kaldırımının ve komşu yerlerin korunmasını mecburi kılar; yol sınırına üç metre ve daha az mesafedeki yapılar için ise ayrı bir güvenlik rejimi getirir.

savun hukuk

🗃️ Mecburi Olan Tedbirler

Madde, inşaat ve tamiratın devamı ile bahçelerin tanzim ve ağaçlandırılması sırasında şunları mecburi sayar:

• Yolun ve yaya kaldırımlarının, belediye veya valiliklere ve komşulara ait yerlerin işgal edilmemesi,
• Buralardaki yeraltı ve yerüstü tesislerinin tahrip olunmaması ve bunlara zarar verilmemesi,
• Taşıt ve yayaların gidiş ve gelişinin zorlaştırılmaması,
• Yapı, yol sınırına üç metre ve daha az mesafede yapıldığı takdirde; her türlü tehlikeyi önleyecek şekilde yapı önünün tahta perde veya münasip malzeme ile kapatılması ve geceleri aydınlatılması.

Komşuya ait yerlerin de sayılmış olması dikkat çekicidir: madde yalnızca kamusal alanı değil, komşu parselleri de korur.

🔧 Kaldırım İşgaline İzin Verilebilen Hâl

Yapı yol kenarına yapıldığı takdirde, ilgili idarece takdir edilecek zarurî hâllerde yaya kaldırımlarının bir kısmının işgaline müsaade olunabilir. Ancak iki şart aranır:

• Yayalar için uygun geçiş sağlanması,
• Yukarıdaki tedbirlerin alınmış olması.

İzin kendiliğinden doğmaz; idarenin takdirine ve zaruret şartına bağlıdır. Bu hâllerde mülk sahibi veya inşaatı deruhte eden kişi ya da kuruluşun sahipleri, gelip geçenlere zarar vermeyecek ve tehlikeyi önleyecek tedbirleri alırlar.

Sorumluluğun hem mülk sahibine hem de işi üstlenene yöneltilmiş olması, bir zarar doğduğunda muhatabın kim olacağı bakımından belirleyicidir.

🧮 Zemin Kat ve Ön Bahçe Kuralları

Madde, yapı tamamlandıktan sonra da geçerli olan düzenlemeler içerir:

• Zemin katlarda dükkân yapılmasına müsaade edilen yapılarda, yaya kaldırımı ile aynı seviyedeki ön bahçeler yayaya açık bulundurulur; yayaların can emniyetini tehlikeye düşürecek duvar ve mâniler yapılamaz.
• Bu gibi yerlerde ve parsel hudutlarına merdiven yapılması zarurî hâllerde, rıht yüksekliği 0,15 metreden fazla olamaz.

Bu kurallar, ticari zemin katlarda sonradan yapılan sabit vitrin, set ve basamak uygulamalarının değerlendirilmesinde doğrudan ölçüt oluşturur.

🚧 Aykırılık Hâlinde Ne Olur?

34. madde bir davranış yükümlülüğü kurar; yaptırımı ise Kanun’un diğer maddelerinden gelir. Bir aykırılık tespit edildiğinde birbirinden ayrı üç sonuç gündeme gelebilir:

• İdarî müeyyide: İmar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hâller için 42. maddedeki idarî para cezası rejimi işler.
• Kamu selameti tedbirleri: Umumun sağlık ve selametini ihlal eden durumlarda 40. madde uyarınca idare mahzuru giderir ve masrafı tahsil eder.
• Zarar doğmuşsa: Gelip geçenlere veya komşuya verilen zarardan doğan talepler genel hükümlere göre değerlendirilir.

Bu ayrım, bir olayda hem idareye başvurulup hem de ayrı bir talep ileri sürülebileceğini gösterir.

📌 İlgili Konular

Kamunun selameti için alınacak tedbirler için arsalarda mahzurların giderilmesi, fennî mesulün bildirim görevi için fennî mesuliyet, ruhsata aykırılık için yapı tatil tutanağı yazılarımıza bakılabilir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular