Terekenin tespiti davası, miras bırakanın (murisin) vefatından sonra geride bıraktığı tüm malvarlığının — taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, şirket hisseleri, alacak ve borçlar dahil — mahkeme kanalıyla resmi olarak belirlenmesini sağlayan özel bir miras hukuku davasıdır. 2026 yılı itibarıyla miras uyuşmazlıklarının artması ve dijital varlıkların yaygınlaşmasıyla birlikte bu dava türünün önemi daha da artmıştır.
Bu rehberde terekenin tespiti davasının ne olduğunu, kimlerin açabileceğini, 2026 güncel masraf ve avukatlık ücretlerini, dava sürecini ve dilekçe örneğini kapsamlı biçimde ele alacağız.
📋 Terekenin Tespiti Davası Nedir?
Terekenin tespiti davası, Türk Medeni Kanunu’nun 589-592. maddeleri arasında düzenlenen çekişmesiz yargı işi niteliğinde bir davadır. Mahkeme bu davada, murisin ölüm anında sahip olduğu tüm aktif ve pasif malvarlığı unsurlarını tespit ederek resmi bir tereke defterine kaydeder.
📦 Tereke Kavramı: Aktif ve Pasif Tereke
Tereke, miras bırakanın ölüm anında geride bıraktığı tüm malvarlığı değerlerinin toplamıdır. Hukuki açıdan tereke iki ana unsurdan oluşur:
| Unsur | Açıklama | Örnekler |
|---|---|---|
| Aktif Tereke | Murisin sahip olduğu tüm haklar ve varlıklar | Taşınmazlar, banka hesapları, araçlar, şirket hisseleri, alacaklar, dijital varlıklar |
| Pasif Tereke | Murisin borçları ve yükümlülükleri | Banka kredileri, vergi borçları, kişisel borçlar, cenaze masrafları |
| Net Tereke | Aktif tereke − Pasif tereke | Mirasçılara paylaştırılacak net miras değeri |
👥 Terekenin Tespiti Davasını Kimler Açabilir?
Terekenin tespiti davası açma hakkı, davada hukuki yararı bulunan kişilere tanınmıştır. Bu kişiler şunlardır:
| Davacı Sıfatı | Açıklama |
|---|---|
| Yasal Mirasçılar | Murisin eşi, çocukları, anne-babası, kardeşleri ve diğer kan hısımları |
| Atanmış Mirasçılar | Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle mirasçı olarak belirlenmiş kişiler |
| Vasiyet Alacaklıları | Belirli bir mal veya hak bırakılan kişiler |
| Tereke Alacaklıları | Murisin borçlu olduğu ve terekeden alacağını tahsil etmek isteyen kişiler |
Mirasçılardan herhangi biri tek başına dava açabilir; tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi zorunlu değildir. Davalı taraf olarak ise diğer mirasçılar veya tereke üzerinde hak iddia eden üçüncü kişiler gösterilir.
⚖️ Görevli ve Yetkili Mahkeme
Terekenin tespiti davasında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi‘dir. Yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesidir. Bu yetki kuralı kesin yetki niteliğinde olup taraflarca değiştirilemez.
⏰ Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre
Terekenin tespiti davası için kanunda herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Bu dava, miras bırakanın ölümünden itibaren her zaman açılabilir. Ancak uygulamada, miras mallarının üçüncü kişilere devredilme riski göz önünde bulundurularak davanın mümkün olan en kısa sürede açılması tavsiye edilmektedir.
Özellikle mirasın reddi ile ilgili 3 aylık süre, terekenin tespiti davasından bağımsız olarak işlemeye devam eder. Mirasçılar, tereke tespiti davasının sonucunu beklerken mirasın reddi süresini kaçırmamalıdır.
📝 Terekenin Tespiti Davası Süreci
Terekenin tespiti davası belirli aşamalardan geçerek sonuçlanır. Bu süreç, mahkemenin kapsamlı araştırma yapmasını gerektirdiğinden dikkatli bir yürütme süreci izler:
1. Dava Dilekçesinin Hazırlanması ve Açılması
Mirasçı veya hukuki yararı olan kişi, murisin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi’ne dava dilekçesi sunar. Dilekçede murisin kimlik bilgileri, ölüm tarihi, mirasçılık durumu ve tespit edilmesi istenen malvarlığı unsurları belirtilir. Dilekçeye veraset ilamı ve murisin ölüm belgesi eklenir.
2. Mahkemenin Araştırma Yapması
Mahkeme, terekeye dahil tüm malvarlığı unsurlarını belirlemek için kapsamlı araştırma yapar. Bu araştırma çerçevesinde ilgili kurumlara müzekkere yazılır:
| Kurum | Araştırma Konusu |
|---|---|
| TAKBİS (Tapu Kadastro) | Murise ait tüm taşınmaz kayıtları ve devir işlemleri |
| Bankalar | Hesap kayıtları, mevduatlar, kiralık kasalar, kredi borçları |
| SGK | Hak edişler, emekli maaşı, ölüm aylığı |
| Gelir İdaresi Başkanlığı | Vergi kayıtları, şirket ortaklıkları, ticari faaliyetler |
| Trafik Tescil | Murise ait araçlar, motosikletler ve diğer motorlu taşıtlar |
| Ticaret Sicil Müdürlüğü | Şirket ortaklıkları, hisse oranları, ticari kayıtlar |
3. Bilirkişi İncelemesi
Gerekli hallerde mahkeme, tereke malvarlığının değerinin belirlenmesi için bilirkişi tayin edebilir. Özellikle taşınmazların, şirket hisselerinin ve değerli menkul kıymetlerin güncel piyasa değeri bilirkişi raporu ile tespit edilir.
4. Tereke Defterinin Tutulması
Tüm araştırmalar tamamlandıktan sonra mahkeme, tespit edilen aktif ve pasif malvarlığı unsurlarını bir tereke defterine kaydeder. Bu defter, miras paylaşımı ve diğer miras davalarında esas alınacak resmi belgedir.
5. Karar ve Sonuçları
Mahkeme, tereke defterini kesinleştirerek karar verir. Ancak bu karar kesin hüküm niteliğinde değildir; ileride tespit edilemeyen yeni varlıklar ortaya çıkarsa ek dava açılabilir.
💰 2026 Terekenin Tespiti Davası Masrafları
Terekenin tespiti davası maktu harca tabi bir davadır. Yani dava açılırken ödenecek harç miktarı, tereke değerine göre değişmez. 2026 yılı güncel masraf kalemleri şu şekildedir:
| Masraf Kalemi | 2026 Tahmini Tutar |
|---|---|
| Maktu Başvuru Harcı | ~450-550 TL |
| Tebligat Giderleri | Mirasçı sayısına göre değişir (kişi başı ~150-200 TL) |
| Bilirkişi Ücreti | Gerekli hallerde ~3.000-8.000 TL |
| Keşif Giderleri | Taşınmaz tespiti için ~2.000-5.000 TL |
| Müzekkere Posta Giderleri | Kurum sayısına göre ~500-1.500 TL |
🔍 Tereke Tespitinde Tedbir Kararı
Terekenin tespiti davası süresince mirasçılar, tereke mallarının korunması için mahkemeden ihtiyati tedbir talep edebilir. Tedbir kararı özellikle şu durumlarda kritik öneme sahiptir:
Taşınmazlarda tapu kaydına şerh: Terekeye dahil taşınmazların üçüncü kişilere satışının önlenmesi için tapu müdürlüğüne ihtiyati tedbir şerhi konulması talep edilebilir. Banka hesaplarında bloke: Murisin hesaplarındaki paraların çekilmesini önlemek için hesaplara bloke konulabilir. Araç satışında tedbir: Araçların devrinin engellenmesi için trafik tescil müdürlüğüne bildirimde bulunulur.
📄 Terekenin Tespiti Dava Dilekçesi Örneği (2026)
… SULH HUKUK MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad – TC Kimlik No – Adres]
DAVALI: Hasımsız (veya diğer mirasçılar)
DAVA KONUSU: Murise ait terekenin tespiti, tereke defterinin tutulması ve gerekli koruma tedbirlerinin alınması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1- Muris [Ad Soyad], [tarih] tarihinde vefat etmiştir. Ekte sunulan veraset ilamı ile mirasçılık sıfatım sabit bulunmaktadır.
2- Murisin sağlığında sahip olduğu taşınmazlar, banka hesapları, araçlar ve diğer malvarlığı unsurları hakkında tarafımıza yeterli bilgi verilmemiş olup, tereke kapsamının mahkeme kanalıyla tespiti zaruret arz etmektedir.
3- Terekenin eksiksiz tespiti için başta TAKBİS, bankalar, SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, Trafik Tescil ve Ticaret Sicil Müdürlüğü olmak üzere ilgili kurumlara müzekkere yazılmasını talep ediyoruz.
4- Tereke mallarının korunması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini de talep ediyoruz.
HUKUKİ NEDENLER: TMK m. 589-592, HMK ve ilgili mevzuat
DELİLLER: Veraset ilamı, ölüm belgesi, nüfus kayıtları, tapu kayıtları, banka kayıtları, tanık beyanları ve her türlü yasal delil
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
– Murise ait terekenin tespiti ile tereke defterinin tutulmasına,
– Tereke malları üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,
– Gerekli görülmesi halinde tereke temsilcisi atanmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih – İmza]
🏛️ Yargıtay Kararları Işığında Terekenin Tespiti
Yargıtay, terekenin tespiti davalarında mahkemelerin kapsamlı ve titiz araştırma yapmasını aramaktadır. Uygulamada en sık bozma nedenlerinden bazıları şunlardır:
Eksik araştırma: Mirasçıların dosyaya taşıdığı bir malvarlığı bilgisinin yeterince araştırılmaması veya sadece belirli kurumlarla sınırlı kalınması bozma sebebi yapılmaktadır. Mahkeme, tüm ilgili kurumlara eksiksiz müzekkere yazmalıdır.
Tereke defterinin kesin hüküm niteliği taşımaması: Yargıtay, tereke defterine kaydedilen bir malvarlığı unsurunun kesin olarak terekeye ait olduğu veya defterde yer almayan bir unsurun tereke dışı olduğu anlamına gelmediğini vurgulamaktadır.
Devir işlemlerinin incelenmesi: Murisin ölümünden önce yaptığı muvazaalı satış veya bağışlama işlemlerinin araştırılması, tereke tespitinin kapsamını genişletir. Yargıtay, bu tür işlemlerin de dikkate alınmasını istemektedir.
🔗 Terekenin Tespiti ile İlişkili Miras Davaları
Terekenin tespiti davası genellikle tek başına açılmaz; miras sürecinin farklı aşamalarında diğer davalarla birlikte yürütülür:
| Dava Türü | Açıklama | Terekenin Tespiti ile İlişkisi |
|---|---|---|
| Veraset İlamı | Mirasçılık belgesi alınması | Tereke tespitinden önce veya eş zamanlı olarak alınır |
| Miras Taksim Davası | Miras paylaşımı davası | Tereke tespiti sonucuna göre paylaşım yapılır |
| Tenkis Davası | Saklı payın korunması | Tereke tespiti ile saklı pay hesaplanır |
| Muvazaa Davası | Danışıklı işlemlerin iptali | Tespit sırasında muvazaalı devir bulgusuna ulaşılırsa açılır |
| Mirasın Reddi | Mirastan feragat | Pasif tereke aktif terekeden fazlaysa gündeme gelir |
❓ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Terekenin tespiti davası ne kadar sürer?
Avukatla yürütülen davalarda ortalama 3-6 ay, avukatsız sürdürülen davalarda ise 1 yıl ve üzeri sürebilmektedir. Tereke kapsamının genişliği ve kurumlardan gelecek cevapların hızı süreyi doğrudan etkiler.
Terekenin tespiti davası masrafını kim öder?
Dava masrafları davayı açan mirasçı tarafından peşin olarak ödenir. Ancak dava sonunda masraflar tereke üzerinden karşılanır veya mirasçılar arasında paylaştırılır.
Terekenin tespiti davası avukatsız açılabilir mi?
Evet, avukat tutma zorunluluğu yoktur. Ancak dava dilekçesinin hatalı hazırlanması, eksik taleplerde bulunulması ve sürecin yanlış yönetilmesi telafisi güç hak kayıplarına yol açabileceğinden uzman bir miras avukatıyla çalışılması şiddetle tavsiye edilir.
Murisin borçları terekeye dahil midir?
Evet. Tereke, murisin hem varlıklarını hem de borçlarını kapsar. Pasif terekenin (borçların) aktif terekeden fazla olması durumunda mirasçılar mirasın reddi yoluna başvurabilir.
Tereke tespiti kararı kesin midir?
Hayır. Tereke tespiti kararı kesin hüküm niteliğinde değildir. İleride yeni malvarlığı unsurları tespit edilirse ek dava açılabilir. Tereke defterinde yer alan bir kalem hakkında da ileride itiraz mümkündür.
Terekenin tespiti davasında zamanaşımı var mıdır?
Hayır. Terekenin tespiti davası için herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Dava her zaman açılabilir. Ancak miras mallarının korunması için erken açılması önerilir.
Terekenin tespiti davası ve diğer miras hukuku uyuşmazlıklarınız için uzman hukuki destek almak amacıyla Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler güncel olmayabilir veya kesin olarak doğruyu içermeyebilir. Makale kullanılarak yapılan başvuru, şikayet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
