Ceza infaz kurumlarında çalışma, hem bir iyileştirme aracı hem de salıverilme sonrasına hazırlıktır. 5275 sayılı Kanun çalışmayı ücrete ve sosyal haklara bağlamış; kurum dışında çalışmayı ise ayrı bir rejime tâbi tutmuştur. Bazı çalışma biçimleri doğrudan denetimli serbestlik süresini de etkiler.
🔧 Kurum İçinde Çalıştırma (m.29)
Kanun’un 29. maddesine göre kurum hekimi tarafından ruhsal ve bedensel olarak sağlıklı olduğu belirlenen meslek sahibi olmayan hükümlüler ile meslek sahibi olan istekliler, kurum imkânları ölçüsünde belirlenen ücret karşılığında atölye veya işyurtlarında çalıştırılabilirler.
Çalıştırmanın amacı kanunda açıkça yazılıdır: hükümlülerin salıverilmelerinden sonra yaşamlarını sürdürecek meslek ve sanatları öğrenmelerini sağlamak, çalışma ve üretme isteklerini geliştirmek veya güçlendirmek. Çalıştırmada hükümlünün yeteneği, becerisi, eğilimi, zihinsel ve bedensel durumu göz önünde bulundurulur.
🧒 Çocuk ve Genç Hükümlülerde Sınır
Maddenin üçüncü fıkrası nettir: çocuk hükümlülerin çalıştırılması yalnızca meslek eğitimine yönelik olur. Öğretim kurumlarına veya örgün eğitime devam eden çocuk ile genç hükümlüler, öğretim yılı içinde atölye ve işyerlerinde çalıştırılmazlar.
Bunların çalıştırılmasında 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanunu’nun bu Kanun’a aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
💰 Ücret ve Sosyal Haklar (m.32)
Kanun’un 32. maddesi kısa ama belirleyicidir: çalışan hükümlülere ürettiklerinden elde edilen gelirden çalışmaları karşılığı ücret ödenir ve bu hükümlüler sosyal haklardan yararlandırılırlar.
🏗️ Kurum Dışında Çalıştırma (m.30)
Açık kurumlarda bulunanlar ile kapalı kurumda olup açık kuruma ayrılmaya hak kazanmış hükümlüler, kurum dışındaki iş alanlarında çalıştırılabilirler.
Gözetim rejimi kuruma göre değişir: açık kurumdakiler kurum görevlileri gözetiminde, kapalı kurumdakiler ise iç ve dış güvenlik görevlilerince alınacak tedbirler altında çalıştırılır. Çocuk eğitimevlerinde bulunanların kurum dışında çalıştırılması sırasında ise kurum görevlilerinin gözetimi ve muhafazası aranmaz.
⭐ Kamu Kurumunda Çalışma ve Denetimli Serbestliğe Etkisi
2020 yılında 30. maddeye eklenen beşinci fıkra pratik açıdan en önemli hükümlerden biridir. Açık kurumlarda bulunan hükümlülerden istekli olanlar, kurum görevlilerinin denetiminde, kamu kurum ve kuruluşlarının iş alanlarında, geceleyin bu kurumlarca barındırılmak suretiyle çalıştırılabilirler.
Kanun buna bir sonuç bağlar: bu şekilde çalıştırılan süre, azami süre sınırına bakılmaksızın 105/A maddesi uyarınca denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilecek süreye ilave edilir.
2022 yılında eklenen cümleye göre bu hükümlülerin gündeliği, işyurtları bünyesinde çalıştırılan usta hükümlülere ödenen gündelikten az olamaz.
🛡️ Sigortalılık ve Prim Yükümlülüğü
2022 yılında 30. maddeye eklenen yedinci fıkra, bu kapsamda çalıştırılan hükümlüler hakkında 5510 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki hükümlerin uygulanacağını düzenler. Prim ödeme yükümlülüğü, hükümlünün çalıştırıldığı kurum ve kuruluşlar tarafından yerine getirilir.
Salıverilme sonrası istihdam konusunda eski hükümlü istihdamı yazımıza bakabilirsiniz.
📌 İlgili Konular
açık ceza infaz kurumları, iyi hâl değerlendirmesi ve denetimli serbestlik yazılarımıza bakabilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Çalışmak zorunlu mu?
Meslek sahibi olmayanlar ile meslek sahibi olan istekliler çalıştırılabilir; kanun sağlık şartını da arar.
Ücret ödenir mi?
Evet. 5275 m.32, üretilenden elde edilen gelirden çalışma karşılığı ücret ödeneceğini ve sosyal haklardan yararlanılacağını düzenler.
Kamu kurumunda çalışmak denetimli serbestliği etkiler mi?
Evet. Bu şekilde çalışılan süre, azami süre sınırına bakılmaksızın 105/A kapsamında infaz edilecek süreye eklenir.
Sigorta primini kim öder?
Bu kapsamda çalıştırmada prim ödeme yükümlülüğü, hükümlüyü çalıştıran kurum ve kuruluşa aittir.
Çocuk hükümlü çalıştırılır mı?
Yalnızca meslek eğitimine yönelik olarak. Örgün eğitime devam eden çocuk ve genç hükümlüler öğretim yılı içinde çalıştırılmaz.
Hükümlü çalıştırma ve ücret süreçleriniz için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. İnfaz süreleri ve koşulları suç tarihine, suç türüne ve hükmün özelliklerine göre değişir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez.
