Emekli aylığı, kural olarak haczedilemeyen gelirler arasındadır. Buna rağmen aylığa haciz konulduğunda başvurulan yol dava değil, icra hukuk mahkemesine yapılan şikâyettir. Şikâyet kısa bir süreye bağlıdır ve dilekçede icra dosyasının, haciz işleminin ve öğrenme tarihinin nasıl gösterildiği, incelemenin esasına girilip girilmeyeceğini belirler. Aşağıda emekli aylığına konulan haczin kaldırılması istemiyle kullanılan bir şikâyet dilekçesi örneği ile bölümlerin işlevi yer almaktadır.
🏛️ Şikâyet Hangi Mercie Yapılır?
İcra ve iflas dairelerinin işlemleri hakkında, kanuna aykırı olması veya olaya uygun düşmemesi nedeniyle icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır (2004 sayılı Kanun m.16). Yetkili mahkeme, işlemi yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra hukuk mahkemesidir. Emekli aylığına konulan haciz de bir icra dairesi işlemi olduğundan, kaldırılması istemi bu yolla incelenir.
Şikâyet süresi, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gündür. Maaş haczinde öğrenme çoğu zaman aylıktan ilk kesintinin yapıldığı ya da haciz müzekkeresinin borçluya tebliğ edildiği anda gerçekleşir; bu tarih dilekçede açıkça gösterilir. Şikâyetin genel çerçevesi icra mahkemesinde şikâyet yolu yazımızda, haciz aşamasının işleyişi ise ilamsız icra takibi ve haciz işlemleri yazımızda ele alınmaktadır.
📄 Haczedilmezlik Şikâyeti Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Metin, icra hukuk mahkemesi uygulamasında aranan dosya–işlem–süre sırasına göre kısa tutulmuştur.
Büromuzun hazırladığı dilekçeler; icra dosyasının tamamı, takip talebi ve ödeme emri tebligatları, haciz talebi ve müzekkere yazışmaları, varsa muvafakatnamenin tarihi ve metni, aylığın hangi kurumdan ve hangi statüden ödendiği ile kesinti oranı tek tek incelenerek yazılır. Talep, haczin tamamının mı yoksa belirli bir oranı aşan kısmının mı kaldırılacağına göre ayrıştırılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİ’NE
İCRA DOSYASI: [ ] İcra Dairesi – [ ] E. sayılı takip dosyası
ŞİKÂYET EDEN (BORÇLU): [Ad Soyad], T.C. No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
KARŞI TARAF (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan], Adres: [ ]VEKİLİ: [Varsa ad soyad ve adres]
ÖĞRENME TARİHİ: [ ] (aylıktan ilk kesintinin yapıldığı / haciz müzekkeresinin tebliğ edildiği tarih)
KONU: Müvekkilin [Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan] almakta olduğu emekli aylığı üzerine konulan haczin kaldırılması ile icranın geri bırakılması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Karşı taraf alacaklı tarafından müvekkil aleyhine [ ] İcra Dairesi’nin [ ] E. sayılı dosyasıyla [ilamsız / ilamlı / kambiyo senedine dayalı] takip başlatılmıştır. Takip konusu alacak, bir nafaka alacağı olmadığı gibi 5510 sayılı Kanun m.88 kapsamında Kurum alacağı da değildir.
2. Müvekkil [doğum tarihi] doğumlu olup [ ] tarihinden bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan emekli aylığı almaktadır. Anılan aylık, müvekkilin ve ailesinin tek düzenli geçim kaynağıdır (Ek-1).
3. Takip dosyasından [haciz tarihi] tarihinde müvekkilin emekli aylığı üzerine [tamamı / dörtte biri / aylık [ ] TL] oranında haciz konulmuş ve [ ] ayı ödemesinden ilk kesinti yapılmıştır. Müvekkil haczi [öğrenme tarihi] tarihinde öğrenmiş olup işbu şikâyet yedi günlük yasal süre içinde sunulmaktadır.
4. 5510 sayılı Kanun m.93’ün birinci fıkrasına göre sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri; Kurumun 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken alacakları ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Aynı fıkra uyarınca haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması hâlinde icra müdürü tarafından reddedilir. Somut dosyada müvekkilin hacze muvafakatini içeren herhangi bir beyan veya belge bulunmamaktadır; buna rağmen haciz işlemi uygulanmıştır.
5. [Dosyada muvafakat varsa:] Dosyada yer alan [tarih] tarihli beyan, “[beyanın koşula bağlı kısmı]” ifadesiyle bir şarta bağlanmıştır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 22.11.2016 tarihli, 2016/18098 E. ve 2016/24032 K. sayılı kararında; 5510 sayılı Kanun m.93 kapsamındaki gelir, aylık ve ödeneklerin haczinde, takibin kesinleşmiş olması şartıyla borçlunun hacze muvafakatinin geçerli olduğu, ancak bu muvafakatin herhangi bir koşula bağlı tutulmaması gerektiği, koşula bağlı muvafakatin geçerli olmayacağı ve bu nedenle emekli maaşının haczedilemeyeceği belirtilmiştir.
6. 2004 sayılı Kanun m.83/a uyarınca, 82 ve 83 üncü maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar muteber değildir. Bu nedenle takip kesinleşmeden önceki bir döneme ait beyana dayanılarak aylığa haciz uygulanması da mümkün değildir.
7. Şikâyet, 2004 sayılı Kanun m.22 gereği icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmadığından, müvekkilin telafisi güç zarara uğramaması bakımından öncelikle icranın geri bırakılmasına karar verilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.16, 18, 22, 82, 83, 83/a; 5510 sayılı Kanun m.88, 93 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: [ ] İcra Dairesi’nin [ ] E. sayılı takip dosyasının tamamı (celbi talep olunur), haciz müzekkeresi ve tebliğ belgesi, Sosyal Güvenlik Kurumu aylık bağlama ve ödeme kayıtları, banka hesap hareketleri ve maaş kesintisini gösteren dekontlar, nüfus kayıt örneği ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Öncelikle 2004 sayılı Kanun m.22 uyarınca icranın geri bırakılmasına ve maaş kesintisinin durdurulmasına,
2. Şikâyetin kabulü ile, [ ] İcra Dairesi’nin [ ] E. sayılı dosyasından müvekkilin emekli aylığı üzerine konulan haczin [tamamen / [ ] oranını aşan kısım yönünden] kaldırılmasına,
3. Haciz nedeniyle yapılan kesintilerin müvekkile iadesi yönünde icra dairesine müzekkere yazılmasına,
4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına,
karar verilmesini müvekkil adına saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Şikâyet Eden Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) SGK aylık bağlama ve ödeme belgesi 2) Maaş kesintisini gösteren banka dekontu 3) Haciz müzekkeresi / tebligat örneği 4) Nüfus kayıt örneği 5) Vekâletname
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
İcra dosyası ve öğrenme tarihi başlıkları şikâyet dilekçesini dava dilekçesinden ayıran ilk noktadır. Şikâyet, belirli bir icra dairesi işlemine yöneliktir; bu nedenle dosya numarası, şikâyete konu işlem ve işlemin öğrenildiği tarih en üstte gösterilir. 2004 sayılı Kanun m.16 yedi günlük süreyi öğrenme tarihine bağladığından, bu tarihin hangi olguya dayandığı da açıklanır.
Muvafakat anlatımı dosyaların çoğunda uyuşmazlığın düğümlendiği yerdir. 5510 sayılı Kanun m.93 haczi yasaklarken borçlunun muvafakatini istisna tutmuş, 2004 sayılı Kanun m.83/a ise hacizden önce yapılan anlaşmaları geçersiz saymıştır. Bu iki hükmün ilişkisi ve muvafakatin hangi anda verildiğinde sonuç doğurduğu, sitemizdeki emekli maaşına haciz muvafakati başlıklı emsal karar incelememizde ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Talep bölümü ikiye ayrılır: icranın geri bırakılması ve haczin kaldırılması. Şikâyet kendiliğinden icrayı durdurmadığı için, kesintinin sürmesini önleyen ara karar ayrıca istenir. Haczin tamamen mi yoksa belirli bir oranı aşan kısım yönünden mi kaldırılacağı da bu bölümde netleştirilir; nitekim 2004 sayılı Kanun m.83 maaş ve ücretlerin kısmen haczine cevaz verirken, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki aylıklar bakımından özel bir yasak öngörülmüştür. Borca yönelik itirazların bundan farklı bir yol olduğu ve ayrı bir dilekçeyle ileri sürüldüğü konusunda icra takibine borca itiraz dilekçesi yazımız karşılaştırma imkânı verir.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Aylığın hangi kurumdan, hangi statüden ve hangi tarihten itibaren ödendiğini gösteren SGK belgesi.
- Kesintinin yapıldığını ve tutarını gösteren banka hesap dökümü veya maaş ödeme dekontu; öğrenme tarihinin ispatı bakımından önem taşır.
- Varsa haciz müzekkeresi, tebligat zarfı ve tebliğ tarihini gösteren belge.
- İcra dosyasının celbine ilişkin talep; takip talebi, ödeme emri tebligatı ve haciz talebi çoğu dosyada mahkeme aracılığıyla getirtilir.
- Dosyada muvafakat beyanı varsa, tarihini ve metnini gösteren tutanak örneği.
- Vekil aracılığıyla sunuluyorsa vekâletname.
Nafaka alacakları bakımından 5510 sayılı Kanun m.93’teki yasağın uygulanmadığı, bu alacakların haciz rejiminin ayrı olduğu konusunda nafaka alacağının haczi ve devri yazımıza bakılabilir. Takip dosyanıza özgü değerlendirme için İstanbul icra avukatı sayfamızı inceleyebilir, Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Emekli aylığına hiçbir şekilde haciz konulamaz mı?
5510 sayılı Kanun m.93, gelir, aylık ve ödeneklerin haczini kural olarak yasaklar. İki istisna vardır: Kurumun 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken alacakları ile nafaka borçları. Bunların dışındaki alacaklar bakımından haciz talebi, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürünce reddedilir.
Şikâyet süresi ne kadardır ve ne zaman başlar?
2004 sayılı Kanun m.16’ya göre şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Maaş haczinde öğrenme genellikle ilk kesintinin görüldüğü ya da haciz yazısının tebliğ edildiği anda gerçekleşir. Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâllerinde ise her zaman şikâyet olunabilir.
Haciz sırasında verilen muvafakat sonucu değiştirir mi?
5510 sayılı Kanun m.93, muvafakat bulunmadığı takdirde haciz talebinin reddedileceğini öngörür. Yargıtay uygulamasında, takibin kesinleşmiş olması şartıyla verilen muvafakat geçerli sayılmakta; buna karşılık koşula bağlanmış bir muvafakat geçersiz kabul edilmektedir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2016/18098 E. – 2016/24032 K.). Bu nedenle beyanın tarihi ve metni her dosyada ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet dilekçesi verilince kesinti kendiliğinden durur mu?
Durmaz. 2004 sayılı Kanun m.22, şikâyetin icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmayacağını düzenler. Bu nedenle dilekçelerde, esas hakkındaki istemin yanında icranın geri bırakılmasına ilişkin ayrı bir talebe yer verilir.
Memur maaşı ile emekli aylığı aynı rejime mi tabidir?
Hayır. Çalışan bir kişinin maaş ve ücreti 2004 sayılı Kanun m.83 kapsamındadır; borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra haczedilebilir ve haczolunacak miktar dörtte birden az olamaz. 5510 sayılı Kanun m.93 kapsamındaki emekli aylığı ise kural olarak haczedilemeyen gelirler arasındadır; bu ayrım şikâyetin dayanağını da değiştirir.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyanın olayları, süreleri ve delilleri farklıdır ve dilekçe buna göre düzenlenmelidir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
