Banka Hesabında 3 Yıl Bloke: Mülkiyet İhlali – AYM 2021/3098
Bir tedbirin hukuka uygun olması, süresiz uygulanabileceği anlamına gelmez. Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü’nün 09.04.2026 tarihli, 2021/3098 başvuru numaralı kararı, bu ilkeyi bankacılık alanında somutlaştırıyor: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmesine karar verilen bir bankadaki katılım fonu tutarı üzerindeki blokenin yaklaşık üç yıl sürmesi, mülkiyet hakkının ihlali sayılmıştır.
🏦 Başvurunun Konusu ve Süreci
Başvurucu, TMSF’ye devredilmesine karar verilen bir bankadaki katılım fonu hesabına konulan blokenin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. İlgili derece yargılaması İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin E.2019/1875, K.2020/334 sayılı dosyası üzerinden yürütülmüştür.
Nihai karar 26.11.2020 tarihinde öğrenilmiş, bireysel başvuru 25.12.2020 tarihinde yapılmıştır. Mahkeme başvurunun süresinde olduğunu tespit etmiştir. Başvurucunun talepleri; ihlalin tespiti, yeniden yargılama, 50.000 TL maddi ve 1.000.000 TL manevi tazminat ile adli yardımdır.
⚖️ Kabul Edilebilirlik ve Başvurunun Mirasçılarca Sürdürülmesi
Karar iki usul noktası içerir. İlki adli yardımdır: başvurucuların ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşıldığından talep kabul edilmiştir. İkincisi başvurunun sürdürülmesidir: asıl başvurucu 28.12.2022 tarihinde vefat etmiş, yasal mirasçıları 21.07.2023 tarihli dilekçeyle başvuruyu sürdürme iradelerini bildirmiş ve Mahkeme bunu kabul etmiştir.
Ayrıca 2021/1955 numaralı başvuru, Komisyonca bu başvuruyla birleştirilmiştir. Kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmış ve iddia kabul edilebilir bulunmuştur.
🧩 Ölçülülük: “Aşırı Külfet” Ölçütü
Anayasa Mahkemesi, başvuruyu mülkiyet hakkı kapsamında incelemiş ve olay ile olguların benzer nitelikteki bir Genel Kurul kararında (Ayşe Sabahat Gencer, B. No: 2018/34950, 20.10.2022) belirlenen anayasal ilkeler çerçevesinde değerlendirileceğini belirtmiştir.
Kararda aktarılan ilke şudur: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunca konulan banka hesabı üzerindeki bloke kararının uzun süredir devam etmesi, başvurucuya şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemektedir. Bu değerlendirme, müdahalenin kendisinin değil, süresinin ölçüsüzlük doğurduğu anlamına gelir.
Somut başvuruda tedbirin yaklaşık üç yıl sürdüğü anlaşıldığından, emsal kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığı belirtilmiş ve ihlal sonucuna varılmıştır.
🔍 Tedbirin Süresi Neden Belirleyici?
Mülkiyet hakkına yönelik koruma tedbirleri, kural olarak meşru bir amaca dayanır: alacakların korunması, soruşturmanın selameti, kamu düzeni. Ancak bu meşruiyet zamanla aşınır. Anayasa Mahkemesi kararda, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesi bakımından, tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi konusunda yargısal makamların sorumluluğu bulunduğuna dikkat çekmiştir (bu yönde ayrıca Hamit Alihansoy ve diğerleri, B. No: 2017/35581, 29.09.2020, § 66).
Bu yaklaşım, yalnızca bankacılık tedbirleri için değil, ceza soruşturmaları kapsamında hesaplara uygulanan tedbirler için de anlamlıdır: tedbirin başlangıçtaki hukuka uygunluğu, süresinin makul kalmasını sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
🆕 Giderim: Neden Tazminat, Neden Yeniden Yargılama Değil?
Mahkeme, yeniden yargılamada hukuki yarar bulunmadığını; etkin giderimin tazminat olduğunu belirtmiştir. Hüküm fıkrası şu şekildedir:
- Adli yardım talebinin kabulüne,
- İddianın kabul edilebilir olduğuna,
- Anayasa’nın 35 inci maddesindeki mülkiyet hakkının ihlal edildiğine,
- Başvuruculara net 50.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine, diğer tazminat taleplerinin reddine,
- 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin müştereken ödenmesine,
- Ödemelerin, tebliği takiben Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; gecikme hâlinde yasal faiz uygulanmasına.
Maddi tazminat talebinin reddedilme gerekçesi, yeterli bilgi ve belge sunulmamış olmasıdır. Bu ayrıntı, maddi zararın soyut iddia ile değil, belgeye dayalı biçimde ortaya konulması gerektiğini göstermektedir.
🔗 Diğer Elkoyma ve Bloke Kararlarıyla Bağlantısı
Anayasa Mahkemesi, hesaplar ve malvarlığı üzerindeki tedbirlerin süresine ilişkin benzer bir değerlendirmeyi ceza soruşturmaları bakımından da yapmıştır. Uzun süren elkoyma tedbirinin mülkiyet hakkını ihlal ettiğine ilişkin karar için 13 yıl süren elkoyma dosyasındaki AYM kararı incelenebilir.
Alacaklının hakkı ile borçlunun korunan malvarlığı arasındaki dengeye ilişkin bir başka örnek için emekli maaşına haciz muvafakatine ilişkin Yargıtay kararı okunabilir. Serideki tüm kararlara Karar Arama sayfasından ulaşılabilir.
Bu karara konu türden bir uyuşmazlık hakkında detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Bloke kararının kendisi mi, süresi mi ihlal sayıldı?
Kararda ihlal, tedbirin uzun süre devam etmesinin başvurucuya şahsi olarak aşırı külfet yüklemesi gerekçesine dayandırılmıştır; belirleyici olan sürenin ölçüsüzlüğüdür.
Başvurucu vefat ederse bireysel başvuru sona erer mi?
Bu dosyada asıl başvurucunun vefatı üzerine yasal mirasçıları başvuruyu sürdürme iradesini bildirmiş, Mahkeme mirasçıların başvuruyu devam ettirmesini kabul etmiştir.
İhlal kararı verilince her zaman yeniden yargılama yapılır mı?
Hayır. Bu kararda yeniden yargılamada hukuki yarar bulunmadığı belirtilerek etkin giderimin tazminat olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu karar benim dosyama doğrudan uygulanır mı?
Anayasa Mahkemesi kararları benzer olaylarda güçlü bir yol göstericidir; ancak her başvuru kendi olgu ve delilleriyle değerlendirilir. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; karar özeti ilgili Anayasa Mahkemesi kararının yayımlanmış metninden aktarılmıştır ve her somut olay kendi delilleriyle değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, şikâyet ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
