Ç-101, Ç-102, Ç-103, Ç-104, Ç-105 Tahdit Kodları: Süre Aşımı ve Giriş Yasağı

Ç-101, Ç-102, Ç-103, Ç-104 ve Ç-105, Türkiye’de vize, vize muafiyeti, ikamet izni veya çalışma izni süresini aşan yabancılara konulan, birbirini izleyen beş giriş yasağı kodudur. Hangi kodun konulacağını ihlalin ne kadar sürdüğü belirler: kısa aşımlar birkaç aylık, uzun aşımlar ise yıllara varan bir yasakla sonuçlanır.

📊 Ç-101, Ç-102, Ç-103, Ç-104 ve Ç-105: İhlal Süresi ve Giriş Yasağı

Tablodaki alt eşik olan on gün tesadüf değildir: Kanun, vize veya ikamet süresinin on günden fazla aşılmasını sınır dışı etme sebebi saymaktadır. On günü geçmeyen aşımlarda bu kodlar kural olarak gündeme gelmez; ancak ihlalden doğan harç ve cezanın ödenmesi gerekir. Kademeler arasındaki sınır günlerinde hangi kodun uygulandığı kaynaklarda farklı ifade edilebildiğinden, sınıra yakın aşımlarda kayıt mutlaka kontrol edilmelidir.

📜 Kanuni Dayanak: 6458 Sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği

• m.54/1-e: Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınır.
• m.54/1-g: İkamet izni süresinin bitiminden itibaren kabul edilebilir gerekçe olmaksızın on günden fazla ihlalde bulunanlar da aynı sonuçla karşılaşır.
• m.9/2 ve m.9/3: Sınır dışı edilen yabancının girişi yasaklanır ve yasak kural olarak en fazla beş yıldır. Ç-105’in beş yıllık süresi bu üst sınıra denk gelir.
• Yönetmelik m.8/2-a: Sınır dışı edilecek yabancı için giriş yasağı, yabancının ülkeden çıkış tarihinden itibaren başlar.

Çalışma izni süresinin aşılması da aynı kademelere bağlanabilir; Yönetmelik m.8/2-b ve c hükümleri vize, vize muafiyeti, çalışma izni ve ikamet iznini birlikte sayar. Çalışma izni süresi biten yabancının ayrıca bir ikamet hakkı yoksa durumu çalışma izni red ve itiraz süreçleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

🚪 Kendiliğinden Çıkış Yapmanın Etkisi

Süre aşımı yapan yabancının nasıl çıkış yaptığı, karşılaşacağı yasağı doğrudan etkiler. 6458 s.K. m.9/4 ve Yönetmelik m.8/2 üç farklı durumu ayırır:

• Valiliğe başvurarak çıkış: Aşım yetkili makamlarca tespit edilmeden önce çıkış için valiliğe başvuran ve hakkında henüz tebliğ edilmiş bir sınır dışı kararı bulunmayan yabancının giriş yasağı, harç ve cezaları ödemiş olması koşuluyla bir yılı geçemez (m.8/2-b).
• Sınır kapısına kendiliğinden gelme: Sınır dışı kararı alınmadan çıkış için kapıya gelen ve harç ile cezalarını ödeyen yabancı hakkında, başka bir yasak sebebi yoksa, ihlal gerekçesiyle giriş yasağı alınmayabilir (m.8/2-c).
• Ödeme yapmadan çıkış veya yakalanma: Harç ve cezalar ödenmeden ayrılan ya da denetimde tespit edilip sınır dışı edilen yabancı için tablodaki kademeler tam olarak uygulanır; ödenmemiş idari para cezaları ve kamu alacakları nedeniyle valilik, ülkeye kabulü ayrıca ön izin şartına bağlayabilir (m.9/7).

🗂️ Kod Nasıl Ortaya Çıkar?

Bu kodlar çoğu zaman çıkış sırasında sınır kapısında işlenir ve yabancı yurt dışına çıktıktan sonra, yeni bir vize başvurusunda ya da girişte geri çevrilince fark edilir. Kaydın içeriği ve başlangıç tarihi için Göç İdaresi Başkanlığına bilgi edinme başvurusu yapılabilir; yurt dışındaki yabancı adına vekâletnameli avukat da başvurabilir. Kodların genel sistematiği giriş yasağı ve tahdit kodları yazısında anlatılmıştır.

⚖️ Kaldırma Yolları ve Süreler

• İdari başvuru: İYUK m.11 uyarınca dava açma süresi içinde işlemi yapan makama başvurulabilir. Başvuru işleyen dava süresini durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işlemeye başlar.
• İptal davası: Giriş yasağı işlemine karşı tebliğ veya öğrenme tarihinden itibaren altmış gün içinde (İYUK m.7) dava açılabilir. Yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.32); yasak Göç İdaresi Başkanlığınca konulmuşsa Ankara, valilikçe konulmuşsa ilgili il.
• Sınır dışı kararı: Yabancı henüz Türkiye’deyse ve sınır dışı kararı tebliğ edilmişse süre yalnızca yedi gündür (6458 s.K. m.53/3).
• Yasak saklı kalarak giriş izni: Genel Müdürlük, giriş yasağını kaldırabilir veya yasak devam ederken belirli bir süre için girişe izin verebilir (m.9/6, Yönetmelik m.8/2-e). Bu yolun uygulamadaki karşılığı meşruhatlı vize sürecidir.

Kısa süreli kodlarda (Ç-101, Ç-102) yasak çoğu zaman dava sonuçlanmadan kendiliğinden dolar; bu nedenle hangi yolun anlamlı olduğu, kalan süre ve yabancının Türkiye’ye dönüş ihtiyacı birlikte tartılmalıdır. Uzun süreli kodlarda ise ailevi bağlar, ihlalin gerekçesi ve kişinin geçmişi önem kazanır. Deport sonrası genel süreç için deport sonrası yeniden giriş yazısına bakılabilir.

İlgili yazılar: Ç-117 ve Ç-119 Tahdit Kodu, V-69 tahdit kodu, sınır dışı etme ve itiraz.

❓ Sıkça Sorulan Sorular