Sınır gözetleme kulesindeki termal kameralar, İran topraklarından Türkiye istikametine ilerleyen atlı bir grubu tespit ediyor. Kolluk müdahalesinde bir at ve ata yüklenmiş 100 litre mazot ele geçiriliyor; yapılan araştırmada hem atın hem de mazotun, suç tarihinde 15-18 yaş aralığındaki bir çocuğa ait olduğu anlaşılıyor. Gümrüklenmiş değeri 185,08 TL olan bu eşya için açılan dava, üç kanun döneminden geçerek on altı yıl sonra Ceza Genel Kurulunun önüne geliyor. Tartışılan soru teknik ama sonucu belirleyici: Suç tarihinden sonra kaçakçılık suçunun yapısını değiştiren kanunlar art arda yürürlüğe girdiğinde, hangi hüküm uygulanacak ve dava zamanaşımı hangi cezaya göre hesaplanacak?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 13.05.2026 tarihli ve E.2024/235, K.2026/297 sayılı kararıyla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını oy birliğiyle reddetmiş; suça sürüklenen çocuk hakkındaki kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine ilişkin Yargıtay 7. Ceza Dairesi kararını isabetli bulmuştur.
🐎 Sınırda yakalanan at ve 100 litre mazot
Karar metnine göre olay, sınır gözetleme kulesinin termal kameralarla yaptığı izleme sırasında, İran İslam Cumhuriyeti topraklarından Türkiye istikametine atlı bir grubun sınır ihlali yaptığının görülmesiyle başlamıştır. Müdahalede ele geçirilen at ve 100 litre mazotun suça sürüklenen çocuğa ait olduğu belirlenmiştir.
09.12.2009 tarihli kaçak eşyaya mahsus tespit varakasında eşyanın değerleri şöyle gösterilmiştir:
- CİF değeri: 40,00 TL,
- Gümrük vergisi: 145,08 TL,
- Gümrüklenmiş değer: 185,08 TL.
Suça sürüklenen çocuk, yakalanmasaydı mazotu satıp geçimini sağlayacağını savunmuştur. Kararda zamanaşımı hesabına esas alınan suç tarihi 05.10.2009’dur.
⏳ On altı yıla yayılan yargılama
Dosyanın süresi sonucu doğrudan etkilediği için kronoloji önemlidir:
- 21.04.2011: Başkale 1. Asliye Ceza Mahkemesi, eylemi 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun Ek 5/1. maddesi kapsamında değerlendirmiş; TCK 31/3 ve 62. maddeleriyle indirim yaparak 1 yıl 1 ay 10 gün hapis ve 40 TL adli para cezası vermiş, cezayı ertelemiş ve müsadereye hükmetmiştir.
- 13.10.2014: Yargıtay 7. Ceza Dairesi hükmü bozmuştur. Gerekçeye göre suçtan zarar gören Gümrük İdaresidir, EPDK’nın temyiz hakkı yoktur; sınırdan sokulduktan hemen sonra takiple yakalanan eşya bakımından eylem 5607 sayılı Kanun’un 3/1. maddesi kapsamındadır.
- 19.10.2017: Bozmaya uyan mahkeme, 5607 sayılı Kanun’un 3/1-ikinci cümlesi uyarınca hapisten çevrili 5.360 TL ve doğrudan 20 TL adli para cezasına hükmetmiştir.
- 01.12.2020: 7. Ceza Dairesi, 7242 sayılı Kanun’la 5607 sayılı Kanun’da yapılan lehe değişikliklerin değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü yeniden bozmuştur.
- 01.06.2021: Mahkeme, bu kez 3/1-ikinci cümle ve 3/22 ile TCK hükümlerini uygulayarak hapisten çevrili 1.760 TL ve doğrudan 20 TL adli para cezası vermiştir.
- 11.12.2023: 7. Ceza Dairesi oy çokluğuyla hükmü bozmuş ve kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine, kaçak eşyanın müsaderesine karar vermiştir.
- 07.03.2024: Başsavcılık itiraz etmiş; Daire 01.04.2024’te itirazı yerinde görmemiştir.
- 13.05.2026: Ceza Genel Kurulu itirazı oy birliğiyle reddetmiştir.
🔀 Daire çoğunluğu, karşı oy ve itiraz
Daire çoğunluğu, eylemin suç tarihinde 3/1-ikinci cümleye uyduğunu, ancak sonradan yürürlüğe giren ve lehe olan 6455 sayılı Kanun’la değişik 3/10. fıkrada düzenlendiğini kabul etmiş; bu fıkraya göre 5 yıl 4 ay olağan, 7 yıl 12 ay olağanüstü zamanaşımının dolduğunu belirlemiştir.
Karşı oy kullanan iki üye ve itiraz eden Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 3/10’un müstakil bir ceza maddesi değil nitelikli hâl olduğunu, bu nedenle 3/1-ikinci cümle uyarınca ayrıca artırım yapılması gerektiğini savunmuştur. Bu görüşe göre zamanaşımı 10 yıl olağan, 15 yıl olağanüstü süreye tabidir ve dolmamıştır.
📜 Üç dönemin kanun metinleri
Ceza Genel Kurulu, uyuşmazlığı çözmek için 2009’dan bugüne yürürlüğe giren metinleri tek tek karşılaştırmıştır:
- Suç tarihindeki 5607 s. K. m.3/1: Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası; eşyanın belirlenen gümrük kapıları dışından ithal edilmesi hâlinde ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır.
- 5015 s. K. Ek 5/1: Kaçak petrolü satan, bulunduran, taşıyan veya saklayan kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis; 6455 sayılı Kanun’la kaldırılıp 5607 s. K. m.3/11’e aktarılmıştır.
- 6455 s. K. ile değişik 3/10 (11.04.2013): Kaçakçılık suçunun konusunun akaryakıt, tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler olması hâlinde kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
- 6545 s. K. ile değişik 3/10 (28.06.2014): Aynı eşyalar bakımından “yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarısından iki katına kadar artırılır, ancak bu fıkranın uygulanması suretiyle verilecek ceza üç yıldan az olamaz.”
- TCK m.7/2: Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır.
Uyuşmazlığın kaynağı, 6455 ile 6545 sayılı Kanunlar arasındaki ara dönem metnidir.
⚖️ Ceza Genel Kurulunun değerlendirmesi
Genel Kurul önce 5015 sayılı Kanun’un Ek 5/1. maddesini ayıklamıştır: Bu hüküm yurda girdikten sonra yurt içinde satılan veya nakledilen kaçak akaryakıtı hedef alır; mazot yurda sokulurken yakalandığından uygulanamaz. Suç konusu akaryakıt olduğunda ayrım şöyledir:
- Gümrük kapısı kullanılıp gümrük işlemi yaptırılmadan yurda sokma: 3/1-birinci cümle,
- Gümrük kapıları kullanılmadan yurda sokma: 3/1-ikinci cümle,
- Yurt içindeki seçimlik hareketler (satma, bulundurma, taşıma vb.): suç tarihine göre 5015 s. K. Ek 5/1 veya 5607 s. K. m.3/11.
Belirleyici tespit ise şudur: 6455 sayılı Kanun’la değişik 3/10. fıkra, konusu itibarıyla müstakil bir suç tipi öngörmüştür. Kanun koyucu bu fıkrada eşyanın gümrük kapısından ya da kapı dışından ithal edilmesini ayrıca nitelikli hâl olarak düzenlememiştir. Bu nedenle 3/1-ikinci cümledeki artırımın 3/10’a eklenmesi mümkün değildir.
Genel Kurul, suç tarihinde ve sonrasında yürürlüğe giren kanunları karıştırmadan, her birini olaya bütün hâlinde uygulayarak karşılaştırmış ve yargılama aşamasında yürürlüğe giren 6455 sayılı Kanun’la değişik 3/10. fıkranın lehe olduğu sonucuna varmıştır. Daire çoğunluğunun düşme kararı bu nedenle isabetli bulunmuş, Başsavcılık itirazı reddedilmiştir.
🧮 Zamanaşımı hesabı adım adım
İki görüş arasındaki fark, sonucun tamamen değişmesine yol açmıştır. Karar metnindeki hesap, TCK’nın 66 ve 67. maddeleriyle birlikte şöyle izlenebilir:
- Ceza üst sınırı: 6455 sayılı Kanun’la değişik 3/10’da üst sınır beş yıldır. TCK 66/1-e uyarınca beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren suçlarda zamanaşımı sekiz yıldır.
- Yaş indirimi: TCK 66/2’ye göre fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmuş ama on sekizini doldurmamış kişilerde bu sürenin üçte ikisi esas alınır: sekiz yılın üçte ikisi 5 yıl 4 aydır.
- Kesilme hâlinde uzama: TCK 67/4 uyarınca zamanaşımı kesildiğinde süre en fazla yarısı kadar uzar: 5 yıl 4 ay + 2 yıl 8 ay = 7 yıl 12 ay, yani sekiz yıl.
- Sonuç: 05.10.2009 tarihli suç bakımından kesintili zamanaşımı 05.10.2017’de dolmuştur.
Karşı görüşte artırımla üst sınır beş yılı aştığından TCK 66/1-d esas alınmış ve 10 yıl/15 yıl bulunmuştu. Ceza Genel Kurulu birinci hesabı benimsemiştir.
Ceza Genel Kurulunun zamanaşımına ilişkin farklı bir meselesi, sitede daha önce ele alınan zamanaşımında beraat mi düşme mi yazısında incelenmişti; kaçak eşyanın bulundurulmasında ispat sorunu ise ambardaki kaçak sigara kararında tartışılmıştı.
🆕 Bugünkü metin ve kararın etkisi
mevzuat.gov.tr’deki güncel metne göre 5607 sayılı Kanun’un 3/10. fıkrası artık müstakil bir ceza aralığı içermemektedir. Akaryakıt ile tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler bakımından yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarısından iki katına kadar artırılmakta, bu fıkra uygulandığında ceza üç yıldan az olamamaktadır. Aynı maddenin 23. fıkrasına 14.04.2020 kabul tarihli 7242 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre eşyanın değerinin hafif olması hâlinde ceza yarısına kadar, pek hafif olması hâlinde üçte birine kadar indirilebilmektedir.
Kararın uygulamaya yansıyan sonuçları:
- 11.04.2013 ile 28.06.2014 arasında yürürlükte kalan 3/10 metni, bu dönemi kapsayan eski tarihli kaçakçılık dosyalarında lehe kanun karşılaştırmasında ayrı bir seçenek olarak ortaya çıkabilir.
- Ara dönem metni müstakil suç tipi kabul edildiğinden, gümrük kapısı dışından sokma artırımı bu metinle birlikte uygulanmaz.
- Lehe kanun tespiti yalnız ceza miktarını değil, zamanaşımı süresini de belirler; bu da uzun süren dosyalarda düşme kararına yol açabilir.
❓ Merak edilenler
Neden Petrol Piyasası Kanunu uygulanmadı?
Ek 5/1. madde yurda girmiş kaçak akaryakıtın satılması veya taşınması gibi yurt içi hareketleri karşılar. Mazot sınırdan sokulurken ele geçirildiği için olay, gümrük kapıları dışından eşya sokma suçu sayılmıştır.
“Kanunlar karıştırılmadan bütün hâlinde uygulanır” ne anlama geliyor?
Lehe kanun belirlenirken bir kanunun ceza aralığı ile diğer kanunun artırım hükmü birleştirilemez. Her dönem metni olaya ayrı ayrı ve bütün olarak uygulanır, ortaya çıkan sonuçlar karşılaştırılır.
Çocuğun yaşı zamanaşımını nasıl etkiledi?
TCK 66/2’ye göre fiil tarihinde 15-18 yaş aralığındaki kişiler bakımından zamanaşımı süresinin üçte ikisi uygulanır. Sekiz yıllık süre 5 yıl 4 aya inmiş, kesilme nedenleriyle en fazla 7 yıl 12 aya uzayabilmiştir.
Düşme kararına rağmen mazota ne oldu?
7. Ceza Dairesi, kamu davasının düşmesine karar verirken kaçak eşyanın 5607 sayılı Kanun’un 13/1. maddesi yollamasıyla TCK 54/4 uyarınca müsaderesine de hükmetmiştir. Ceza Genel Kurulu itirazı reddettiği için bu hüküm de geçerliliğini korumuştur.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, benzer kararlar ise Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Olaylara ilişkin anlatım, karar metninde aktarılan dosya bilgilerine, derece mahkemesi hükümlerine ve Özel Daire kararlarına dayanır. Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel hâlleriyle karşılaştırılmıştır. Suç tarihi, failin yaşı, suç konusu eşya ve zamanaşımını kesen işlemler farklı olan dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
