Kamulaştırılıp idare adına tescil edilmiş bir yer için, yıllar sonra bir başkası adına yeniden tapu çıkabilir. Kadastro yenilemeleri, mükerrer kayıtlar ve eski dayanak belgeler bunun tipik sebepleridir. 2942 sayılı Kanun’un 36. maddesi bu durum için kısa ve hızlı işleyen bir yol öngörür.
📑 Maddenin Uygulanma Şartları
36. madde, şu üç şartın birlikte gerçekleşmesi hâlinde uygulanır:
- Kamulaştırma kanunları uyarınca gerekli işlemler tamamlanmış olmalı,
- Tapuda kayıtlı olanların idare adına intikali, tapuda kayıtlı olmayanların ise tescili sağlanmış olmalı,
- Bundan sonra, kamulaştırılan yer için herhangi bir nedenle gerçek veya tüzel kişiler adına yeniden tapu tesis edilmiş olmalıdır.
Bu şartlar gerçekleştiğinde idare, sonraki kaydın iptali için mahkemeye başvurabilir.
Önemli: Mükerrer kayıt her zaman bu maddenin konusu değildir. Kaydın nasıl ve hangi belgeye dayanarak oluştuğu, izlenecek yolun bu madde mi yoksa genel tapu iptali usulü mü olduğunu belirler.
🧩 Hâkimin İnceleme Yetkisi
Madde, olağan bir tapu iptali davasından farklı, hafifletilmiş bir usul kurar. İdarenin isteği üzerine hâkim:
- Evrak üzerinde inceleme yapar,
- Lüzum gördüğü takdirde mahallinde inceleme yapar,
- Sonraki kaydın iptali hakkında bir karar verir.
Mahallinde inceleme zorunlu değil, hâkimin takdirine bırakılmıştır. Bu, kamulaştırma işlemi zaten tamamlanmış ve belgelenmiş olduğu için sürecin belge üzerinden yürütülebileceği varsayımına dayanır.
🔎 Harç ve Resim Muafiyeti
Maddenin ikinci fıkrası tek cümledir ama pratikte önemlidir: bu işlemler harca ve resme bağlı değildir.
Kamulaştırma hukukundaki gider rejiminin genel çizgisiyle uyumludur: kamulaştırmanın kendi doğurduğu düzeltme işlemlerinin malî yükü, süreci yürüten idarede kalır ve işlem harç engeline takılmaz.
🗝️ Sonraki Kayıt Sahibinin Durumu
Madde idarenin başvuru hakkını düzenler; sonraki kayıt sahibinin hukuki konumunu ayrıca ele almaz. Uygulamada değerlendirilen noktalar şunlardır:
- Kamulaştırmanın gerçekten tamamlanmış olup olmadığı: Maddenin uygulanabilmesi için işlemlerin usulüne uygun biçimde bitirilmiş olması gerekir; eksik kamulaştırma bu yolun dışındadır.
- Sonraki kaydın dayanağı: Kaydın hangi belgeye ve hangi işleme dayandığı, iptal talebinin kapsamını belirler.
- Tapu sicilinin tutulmasından doğan sorumluluk: Sicilin hatalı tutulmasından zarar görenlerin durumu, Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
📌 İlgili Konular
Tescil aşaması için kamulaştırmada tescil hükmü, mülkiyeti ihtilaflı taşınmazlar için aynın ihtilaflı bulunması, gider rejimi için kamulaştırma giderleri ve tapu harcı yazılarımıza bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırılan yer için başkası adına tapu çıkmış, ne yapılır?
İdarenin isteği üzerine hâkim, evrak üzerinde ve gerekirse mahallinde inceleme yaparak sonraki kaydın iptali hakkında karar verir.
Bu iptal için harç ödenir mi?
Madde, bu işlemlerin harca ve resme bağlı olmadığını belirtmiştir.
Mahkeme keşif yapmak zorunda mı?
Hayır; mahallinde inceleme hâkimin lüzum görmesine bağlıdır.
Kamulaştırma tamamlanmamışsa bu madde uygulanır mı?
Madde, kamulaştırma kanunları uyarınca gerekli işlemlerin tamamlanmış ve intikal ya da tescilin sağlanmış olmasını aramaktadır.
Tapusuz taşınmazlar da kapsamda mı?
Madde, tapuda kayıtlı olmayanların tescillerinin sağlanmasından sonraki durumu da açıkça kapsamına almıştır.
Bu davayı malik açabilir mi?
Madde iptal istemini idarenin talebine bağlamıştır; diğer ilgililerin başvurabileceği yollar genel hükümlere göre belirlenir.
Kamulaştırmadan Sonra Yeniden Tapu Tesisi ve Kaydın İptali hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma ve imar mevzuatı sık değişmekte, Anayasa Mahkemesi iptalleri yürürlük tarihine bağlı sonuç doğurmaktadır. Her taşınmaz ve her idari işlem kendine özgüdür; metin sonuç taahhüdü içermez.
