Bir uyuşmazlıkta kripto varlıkların geçici hukuki korumaya konu edilip edilemeyeceği, varlığın kimin nezdinde ve hangi sıfatla bulunduğuna göre değişir. 6362 sayılı Kanun’un 35/C maddesinin yedinci fıkrası bu noktada belirleyici bir sınır çizmektedir.
⚗️ İki Farklı Durum, İki Farklı Sonuç
Kripto varlıklar üzerinde geçici hukuki koruma tartışılırken önce şu ayrım yapılmalıdır:
- Hizmet sağlayıcının borcu için: Kanun, müşteriye ait nakit ve kripto varlıklar üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağını ve bunların haczedilemeyeceğini açıkça düzenlemektedir. Bu koruma kamu alacakları bakımından da geçerlidir.
- Müşterinin kendi borcu için: Ayrılık kuralı burada devreye girmez. Müşterinin platform nezdindeki hak ve alacakları genel hükümler çerçevesinde geçici hukuki korumaya konu edilebilir.
Bu ayrımın gözden kaçırılması, uygulamada en sık yapılan hatalardan biridir. Korumanın kanuni dayanağı ve kapsamı varlık ayrılığı kuralına ilişkin yazımızda ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Not: Geçici hukuki koruma talepleri somut olayın koşullarına göre değerlendirilir; bu yazı sonuç taahhüdü içermez.
📕 İhtiyati Tedbir mi, İhtiyati Haciz mi
Türk hukukunda geçici hukuki koruma iki ana başlıkta toplanır. İhtiyati haciz, para alacakları için İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde; ihtiyati tedbir ise para alacağı dışındaki uyuşmazlıklarda Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde uygulanır.
Kripto varlıklarda hangi yolun gündeme geleceği, talebin niteliğine bağlıdır: bir miktar paranın tahsili mi isteniyor, yoksa belirli bir varlığın aynen iadesi veya devrinin engellenmesi mi? Bu nitelendirme, talebin kabul edilebilirliğini doğrudan etkiler.
🔗 Uygulanabilirlik Sorunu: Kontrol Kimde
Geçici hukuki korumanın hukuken mümkün olması ile fiilen uygulanabilir olması ayrı şeylerdir. Kripto varlıklarda hâkimiyet özel anahtarın kontrolüne bağlıdır.
Varlık bir hizmet sağlayıcı nezdinde tutuluyorsa, karar o kuruluşa yöneltilerek uygulanabilir. Bireysel saklamada (self-custody) ise durum farklıdır; kararın muhatabı doğrudan kişinin kendisidir ve uygulanabilirlik teknik gerçeklere bağlıdır. Bu farkın çerçevesi için bireysel saklama riskleri ve sıcak ve soğuk cüzdan farkı yazılarımıza bakılabilir.
🎯 Talebin Belirliliği
Geçici hukuki koruma talepleri bakımından, üzerine karar istenen varlığın belirlenebilir olması gerekir. Kripto varlıklarda bu, cüzdan adresi, hesap bilgisi veya platform nezdindeki hesap tanımı üzerinden sağlanır.
Genel ve soyut bir talep, uygulanabilir bir karara dönüşmekte güçlük yaratır. Bu nedenle talebin dayandığı kayıtların netliği, sürecin kaderini belirleyen unsurlardan biridir.
🌍 Yabancı Unsurlu Durumlar
Kripto varlıklar sınır tanımayan bir altyapı üzerinde kayıtlıdır; buna karşılık mahkeme kararlarının etkisi ülkesel niteliktedir. Varlığın yurt dışında yerleşik bir kuruluş nezdinde bulunması hâlinde, kararın uygulanması ayrı bir hukuki süreç gerektirir.
Uluslararası standartların bu alandaki çerçevesi için FATF standartları yazımız yol gösterici olabilir.
📌 İlgili Konular
İcra takibinde haciz · El koyma ve müsadere · Özel anahtar kaybı
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kripto borsasındaki varlıklarıma platformun borcu nedeniyle tedbir konulabilir mi?
6362 sayılı Kanun’un 35/C maddesinin yedinci fıkrası, müşteri varlıkları üzerine hizmet sağlayıcının borcu nedeniyle ihtiyati tedbir konulamayacağını düzenlemektedir.
Müşterinin kendi borcu için durum aynı mıdır?
Hayır. Kanundaki koruma yalnızca hizmet sağlayıcının borçları bakımındandır; kişinin kendi borçları söz konusu olduğunda platform nezdindeki hak ve alacakları genel usullere göre geçici hukuki korumaya konu edilebilir.
İhtiyati haciz mi ihtiyati tedbir mi uygulanır?
Talebin niteliğine göre değişir; para alacakları için ihtiyati haciz, diğer taleplerde ihtiyati tedbir gündeme gelir.
Bireysel cüzdandaki varlıklar için karar uygulanabilir mi?
Hukuken karar verilmesi ile fiilen uygulanabilirlik ayrı meselelerdir; bireysel saklamada kontrol özel anahtarı elinde tutan kişidedir.
Talepte hangi bilgiler önemlidir?
Varlığın belirlenebilir olması gerekir; cüzdan adresi, hesap bilgisi veya platform nezdindeki hesap tanımı bu belirliliği sağlar.
Kripto Varlıkta İhtiyati Tedbir ve İhtiyati Haciz hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve güncel mevzuata göre değişiklik gösterebilir. Kripto varlık mevzuatı hızla değişmektedir; her somut olay kendine özgüdür ve sonuç taahhüdü içermez. Yatırım tavsiyesi değildir.
