Leasing Aracının Devri: 6361 Sayılı Kanun m.26, Kiralayanın Yazılı İzni ve Harici Devrin Riskleri
Finansal kiralama (leasing) yoluyla edinilen araçlarda sözleşme süresi boyunca araç, finansal kiralama şirketi adına tescilli kalır. Taksitleri ödemekte zorlanan veya aracı elden çıkarmak isteyen kiracılar, aracı “leasing devri” adı altında başkasına bırakmaya yönelir. Bu işlem, kiralayanın yazılı izni olmadan yapıldığında hem hukuken geçersiz hem de ceza sorumluluğu doğurabilecek ciddi riskler taşır.
Kısa özet: Kiracı, kiracılık sıfatını veya sözleşmeden doğan hak ve borçlarını ancak kiralayanın yazılı izniyle devredebilir ve devir sicile tescil veya şerh edilir (6361 s. Kanun m.26). Zilyetliğin başkasına bırakılması için de sözleşmede hüküm bulunmalıdır. Aracı iade etmeyen kiracı güveni kötüye kullanma suçundan sorumlu tutulabilir. Hasar ve ziya riski sözleşme boyunca kiracıdadır.
Bu yazıda neler var?
🏢 Leasingde Mülkiyet ve Tescil
6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun 22. maddesi uyarınca sözleşme yazılı veya mesafeli olarak kurulur ve araç sicilinde şerh edilir. Şerhten sonra üçüncü kişilerin araç üzerinde edindiği ayni haklar kiralayana karşı ileri sürülemez. Araç, sözleşme süresince kiralayan şirket adına tescilli kalır; kiracı aracı kullanır. Kiralayanın mülkiyeti devretmesi ise ancak başka bir finansal kiralama şirketine yapılabilir (m.27).
🔄 Sözleşmenin Devri Nasıl Yapılır?
- Kiracı ve devralmak isteyen kişi, devir talebini kiralayan şirkete yazılı olarak iletir,
- Kiralayan, devralanın kredi değerliliğini inceler ve yazılı izin verir,
- Devir, TBK m.205 uyarınca üç taraflı bir sözleşmeyle veya kiralayanın onayıyla yapılır ve asıl sözleşmenin şekline tabidir,
- Devir sicile tescil veya şerh edilir; böylece yeni kiracı tüm hak ve borçları üstlenir.
Devirle birlikte eski kiracının sorumluluğunun sona erip ermediği, devir sözleşmesinin içeriğine bağlıdır. Kiralayan, eski kiracının belirli bir süre müteselsil sorumlu kalmasını şart koşabilir.
⚠️ Harici Leasing Devrinin Riskleri
| Risk | Kimin için? |
|---|---|
| Devir kiralayana karşı hüküm doğurmaz; borç eski kiracıda kalır | Eski kiracı |
| Taksitler ödenmezse sözleşme feshedilir ve araç geri alınır | Devralan |
| Ödenen devir bedeli için yalnızca devredene başvurulabilir | Devralan |
| Trafik cezaları, kaza ve hasar sorumluluğu eski kiracıya yönelebilir | Eski kiracı |
| Aracın iade edilmemesi güveni kötüye kullanma suçu oluşturabilir | Aracı elinde tutan |
Temerrüt ve fesih sürecinin ayrıntıları leasing aracında temerrüt ve fesih yazısında anlatılmıştır.
🛡️ Hasar Riski ve Sigorta
6361 sayılı Kanunun 24. maddesi uyarınca kiralanan malın hasar ve ziya riski kiracıya aittir; sigortanın karşılamadığı kısım da kiracıya kalır. Harici devirde aracı fiilen kullanan kişi ile sigorta poliçesindeki sigortalı farklılaştığından, kaza hâlinde tazminatın tahsili ve rücu ilişkileri karmaşık hâle gelir. Leasing konusu malda sigorta menfaati için leasing konusu malda sigorta ve menfaat yazısına bakılabilir.
📚 Yargı Kararları
- İade etmeme suçu: Yargıtay 15. Ceza Dairesi, leasingli aracın iade edilmemesinin TCK m.155/1’deki güveni kötüye kullanma suçunu oluşturduğunu, eylemin uzlaştırmaya tabi olduğunu ve nitelikli hâl sayılamayacağını belirterek kararı bozmuştur (E.2017/3964, K.2019/879, 18.02.2019). 2025 yılında TCK m.155’e eklenen hükümle suçun konusu motorlu taşıtsa cezanın artırılacağı da dikkate alınmalıdır.
- Sicil ve şerh durumu: Kapatılmış 11. Hukuk Dairesinin eski Kanun dönemine ait bir kararında, sözleşme süresince aracın sicil ve şerh durumu dikkate alınmadan karar verilmesi bozma sebebi sayılmıştır (E.2015/12609, K.2017/918, 20.02.2017).
✅ Devir Öncesi Kontrol
- Kiralayan şirketten yazılı devir izninin alınması,
- Kalan taksitlerin, gecikme faizlerinin ve sigorta primlerinin dökümünün istenmesi,
- Araç üzerindeki haciz ve trafik cezası kayıtlarının sorgulanması,
- Devir bedelinin banka aracılığıyla ve açıklamalı ödenmesi,
- Şirket araçlarında vergi ve muhasebe etkisinin değerlendirilmesi; bkz. şirket araç filosu ve leasing.
Genel çerçeve otomotiv hukuku rehberi yazısındadır.
İlgili yazılar: taşıt kredisi uyuşmazlıkları, konsinye araç.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Leasingli aracımı başkasına devredebilir miyim?
Ancak kiralayan şirketin yazılı izniyle; devir sicile tescil veya şerh edilir.
Noterde yapılan harici leasing devri geçerli mi?
Kiralayanın izni olmadan yapılan devir kiralayana karşı hüküm doğurmaz.
Devralan taksitleri ödemezse ne olur?
Kiralayan sözleşmeyi feshedip aracı geri alabilir; borç ilişkisi eski kiracıyla devam eder.
Leasingli aracı iade etmemek suç mu?
Yargıtay, leasingli aracın iade edilmemesini güveni kötüye kullanma suçu olarak değerlendirmektedir.
Davam için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Leasing aracının devri hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
